Cmentarz żydowski (Wałcz)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz żydowski w Wałczu założono prawdopodobnie w 1. połowie XIX wieku.

Wałeckie Centrum Kultury w miejscu dawnego cmentarza żydowskiego w Wałczu, 2013.

Ulokowano go przy Theodor Müller Strasse (obecnie ul. Królowej Jadwigi). Zajmował obszar o powierzchni ok. 0,75 ha. Można sądzić, że nie był to pierwszy kirkut w tym mieście, gdyż początki osadnictwa żydowskiego w Wałczu datowane są na 2. połowę XVI wieku. W roku 1623 starosta wałecki osadził na terenach podmiejskich grupę Żydów, dzięki którym powstała ul. Żydowska (obecnie Tęczowa). Pod koniecXVII wieku wałeccy Żydzi mieli już synagogę i, jak należy sądzić, własny cmentarz. Liczba wyznawców judaizmu stale rosła – w latach 70.XVIII wieku było ich około 240, sto lat później już prawie 650, stanowiąc w niektórych okresach prawie 25% mieszkańców miasta. Dopiero przełom XIX i XX wieku zapoczątkował stałe obniżanie się tej liczby – w momencie objęcia władzy przez nazistów w mieście pozostawało jeszcze około 250 osób wyznania mojżeszowego, w 1939 roku tylko 60.

Cmentarz został zdewastowany podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938), a w czasie II wojny światowej Niemcy wybudowali tam schron przeciwlotniczy. Część macew trafiła na cmentarz ewangelicki, a część została użyta do umocnienia brzegów jeziora Raduń. Jednak likwidacji nekropolii dokonano już po wojnie – w połowie lat 60. XX wieku na terenie kirkutu wybudowano ośrodek kultury.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna cmentarza. Koszalin 1995. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Delegatura w Koszalinie.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Ruprecht Karl. Heimatstadt - Heimatkreis Deutsch Krone. Bad Essen 1981.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak