Cmentarz żydowski (Złocieniec)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz żydowski w Złocieńcu został założony prawdopodobnie po 1840 roku na łąkach na zachód od miasta, przy późniejszej Birkholzstrasse (obecnie ul. Brzozowa). Gmina żydowska istniała już wówczas w mieście kilkadziesiąt lat, ale wcześniej korzystała z cmentarza w sąsiednim Siemczynie, który został zamknięty ok. 1815 roku. Być może jednak przy niewielkiej liczbie złocienieckich Żydów (w 1812 – 22 osoby, w 1831 – 74) nadal chowano na nim zmarłych i dlatego kirkut w Złocieńcu powstał dopiero, gdy miejscowa gmina stała się zbyt liczna. W 1849 roku mieszkało tu 118 Żydów i posiadanie własnego cmentarza było już niezbędne. Najliczniejsi byli wyznawcy judaizmu w Złocieńcu w 1898 roku, gdy w mieście mieszkało 140 osób pochodzenia żydowskiego, w późniejszych latach ich liczba malała – w 1907 roku było ich już tylko 75, a w 1925 roku ich liczba ledwie przekraczała 50 osób.

Teren kirkutu w Złocieńcu, 2013

Złocieniecki kirkut był niewielki – miał obszar ok. 0,1 ha, był prosto urządzony, otrzymał metalowe, a nie najczęściej stosowane kamienne, ogrodzenie. Nekropolia dzięki swojemu peryferyjnemu położeniu uniknęła dewastacji podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938), kiedy zburzono złocieniecką synagogę. Przetrwał też II wojnę światową. Jeszcze w latach 50. XX wieku, choć był już zdewastowany, na jego terenie nadal znajdowały się nagrobki z reguły wykonane z piaskowca. W kolejnych latach część z nich została przez mieszkańców Złocieńca przerobiona na toczydła (koła służące do ostrzenia narzędzi domowych)[1] – jedno z nich trafiło w 2006 roku do złocienieckiej Izby Muzealnej. Sam cmentarz został doszczętnie zdewastowany i zlikwidowany w latach 70. XX wieku, a na jego miejscu postawiono skład materiałów budowlanych. Obecnie jest to teren prywatny, na którym w ostatnim czasie powstał budynek mieszkalny.

Przypisy

  1. Szerzej o historii złocienieckich macew zob. Leszczełowski, Jarosław. Złocieniec. Przygoda z historią. T. 1. Warszawa 2007, s. 118-119.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna cmentarza. Koszalin 1995. W: Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Delegatura w Koszalinie.
  • Leszczełowski Jarosław. Złocieniec. Przygoda z historią. T. 1. Warszawa 2007.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 2. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak