Cmentarz przy ul. Niemierzyńskiej (Nemitzer Friedhof)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Cmentarz Majdański)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz Niemierzyński
Cmentarz Niemierzyński
obecny wygląd terenu dawnego cmentarza
Nazwa niemiecka Nemitzerfriedhof
Osiedle Niebuszewo
Adres ul. Słowackiego / Niemierzyńska
Powierzchnia 15, 6 ha
Wyznanie ewangelicki
Data powstania 1868 r.
Stan obecny zlikwidowany, obecnie Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
Google Street View.

Cmentarz Niemierzyński – nieistniejący cmentarz dawnej wsi Niemierzyn (niem. Nemitz), obecnie Ogród Dendrologiczny im. Stefana Kownasa.

Historia cmentarza do 1945 r.

mapa z 1927 r.
mapa z 1938 r.
pomnik nagrobny Roberta Prutza

Cmentarz dawnej wsi Niemierzyn założony został w październiku 1868 r. na niewielkim wywyższeniu terenu, nachylonym w kierunku południowym, pomiędzy ul. Niemierzyńską, Żupańskiego i Słowackiego. W latach 80-tych XIX w. dokonano pierwszego rozszerzenia nekropolii w kierunku północno - zachodnim (w stronę ul. Pawła VI), ponowione ok. 1905 r. Główne wejście na cmentarz, w formie bramy z kutą kratą, znajdowało się od strony ul. Niemierzyńskiej (na wysokości zajezdni tramwajowej), drugie zaś od strony ul. Słowackiego (na wysokości mostku nad Rusałką). Cały teren otoczony był ceglanym murem. Przy głównej alei od strony ul. Słowackiego, w starszej części nekropolii, znajdowała się kaplica cmentarna (widoczna już na mapach z lat 70-tych XIX w.).

Cmentarz Niemierzyński stał się miejscem spoczynku kilku wybitnych obywateli Szczecina: poety i pisarza Roberta Prutza (jego nagrobek, w formie granitowej kolumny zwieńczonej popiersiem literata, stanął na wschód od kaplicy); kupca i filantropa Augusta Karkutscha (jego pomnik, ufundowany przez miasto Szczecin, w uznaniu jego zasług, stanął w centralnej części cmentarza, bliżej ul. Niemierzyńskiej) czy prof. Friedrich Ferdinand Georg Calo. W czasie II wojny światowej cmentarz był nadal czynny, gdyż chowano tu w zbiorowych mogiłach ofiary nalotów bombowych.

Historia cmentarza po 1945 r.

Po II wojnie światowej nazwę cmentarza przemianowano na Cmentarz Majdański, chowając tu doraźnie polskich osadników.

Likwidację cmentarza rozpoczęto w latach 70 – tych, w ramach tzw. czynu społecznego. W okresie między 1973 a 1975 r. usunięte zostały wszystkie nagrobki, rozebrano większość muru od strony ul. Niemierzyńskiej oraz kaplicę cmentarną, o której przypomina niewielki placyk. W inicjatywy prof. Stefana Kownasa urządzono w miejscu cmentarza park, a właściwie Ogród Dendrologiczny, który miał eksponować zachowany różnorodny starodrzew (m.in. buki, kasztanowce, lipy, tuje, dęby). Po śmierci prof. Kownasa w 1978 r. Ogród nazwano jego imieniem. Obecnie czytelne pozostały granice układu przestrzennego cmentarza z I poł. XX w. oraz częściowo zachowany układ alejek i tarasy od strony ul.Słowackiego, wzdłuż których umiejscowione były nagrobki. Pamiątką po cmentarzu są także schody znajdujące się vis a vis mostku nad Rusałką przy ul. Słowackiego, fragment muru od strony ul. Niemierzyńskiej oraz murek okalający teren Ogrodu wykonany częściowo z poniemieckich płyt nagrobnych.

Bibliografia

  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Bogdan Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze, Szczecin 2003
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996
  • Marek Łuczak, Szczecin Niebuszewo, Niemierzyn, Szczecin 2010



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf