Cmentarz Wojenny (Kołobrzeg)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz Wojenny w Kołobrzegu
Cmentarz Wojenny w Kołobrzegu
Data powstania 1980
Zobacz cmentarz na:
[ Mapa Google.]
[{{{google_street}}} Google Street View.]


Cmentarz Wojenny w Kołobrzegu - jedna z większych nekropolii z okresu II wojny światowej w Polsce, spoczywa na niej 1427 poległych żołnierzy. Obecna forma cmentarza pochodzi z roku 1980, autorem projektu jest koszaliński artysta plastyk Zygmunt Wujek. Cmentarz Wojenny jest usytuowany przy ul. 6 Dywizji Piechoty, obok cmentarza komunalnego w Kołobrzegu.

Historia

Po zakończeniu walk o Kołobrzeg mogiły żołnierskie były porozrzucane po mieście i w okolicach Kołobrzegu. Dopiero w 1948 roku na polecenie władz centralnych rozpoczęto masowe ekshumacje zwłok żołnierzy polskich i radzieckich, przenosząc je na obecny cmentarz. Ostatnia miała miejsce w 1963 roku, wtedy również cmentarz uzyskał formę architektoniczną - na grobach położono płyty z piaskowca. Pierwotnym projektantem miejsca pamięci był autor kołobrzeskiego pomnika Zaślubin Polski z Morzem – inż. Wiktor Tołkin[1]. Z czasem, z uwagi na nietrwałość materiału, nazwiska wyryte na płytach uległy zatarciu.

Obecna forma cmentarza pochodzi z 1980 roku, jej koncepcję opracował artysta plastyk z Koszalina Zygmunt Wujek. W nowej oprawie groby zostały przykryte granitowymi płytami. Nazwiska umieszczone na płytach nagrobnych odtworzone zostały z kartoteki poległych. W księdze poległych umieszczono 68 nazwisk i liczbę 189 nieznanych z nazwiska żołnierzy Armii Radzieckiej. Liczbę poległych Polaków ustalano długo, dopiero w roku 2003 ukazała się Księga Poległych, opracowana przez dr. Hieronima Kroczyńskiego. Widnieje w niej 1427 udokumentowanych nazwisk, w tym: 7 polskich robotników przymusowych, którzy w czasie walk przebywali w Kołobrzegu, 7 żołnierzy Wojska Polskiego poległych podczas Wojny Obronnej w 1939 roku, pochowanych w Kołobrzegu, 98 żołnierzy 1 Armii WP, zaginionych bez wieści podczas walk, a także 15 żołnierzy tej armii, którzy zginęli w wypadkach.

Na kwaterę główną Cmentarza Wojennego wchodzi się od strony ulicy 6 Dywizji Piechoty. U wejścia znajduje się płyta plastyczna, przedstawiająca bitwę o miasto, na której ukazano rozmieszczenie związków taktycznych i zasadnicze kierunki działania. Naniesiono tu również obiekty, o które toczyły się najcięższe boje: Gazownia, Dworzec PKP, Białe i Czerwone Koszary, Kolegiata, Kościół św. Jerzego i Fort Ujście (obecnie latarnia morska). W dolnej części płyty widnieje napis informujący o dokładnej dacie rozpoczęcia i zakończenia walk o miasto 4-18 marca 1945 roku. Dalej stoi pomnik-sarkofag. W jego przedniej części widnieje napis „Za polski Kołobrzeg”, po bokach zaś płaskorzeźby przedstawiające sceny z dziejów oręża polskiego na Pomorzu. W części górnej, w medalionach, wyobrażono sceny bitewne z miejsc, o które toczyły się najcięższe walki. Płytę wieńczy hełm żołnierza 1 Armii WP i szyszak rycerski z czasów Bolesława Krzywoustego. We wnętrzu umieszczone są łuski armatnie z ziemią zebraną w miejscach, o które toczyły się najcięższe walki[2].

Za pomnikiem znajduje się duży plac z ołtarzem polowym, zbudowanym z kamieni zniszczonego w czasie wojny kościoła p.w. św. Jerzego. Na placu, przed ołtarzem odbywają się msze polowe i apele poległych. Po lewej stronie ołtarza znajduje się specjalna kwatera poświęcona 7 żołnierzom polskim z Armii "Pomorze”, którzy zmarli w lazarecie, wskutek wcześniej odniesionych ran podczas walk we wrześniu 1939 roku. W części cmentarnej nekropolii stoi Pomnik Chwały Z tarczą, na której widnieją dwa grunwaldzkie miecze.

Przy pomniku znajdują się dwie mogiły pojedyncze: ppor. Emilii Gierczak (poległa prowadząc pluton do ataku w okolicach fabryki farmaceutyków) oraz Bohatera Związku Radzieckiego majora Konstantego Klimienki. Major nie poległ w Kołobrzegu, ale dla podkreślenia prestiżu kołobrzeskiego cmentarza sprowadzono tu jego ciało.

Za Pomnikiem Chwały znajdują się zbiorowe mogiły żołnierskie, oznaczone literami od A do O. Do cmentarza wojennego przylega kwatera uczestników walk o Kołobrzeg, Lenino, Monte Cassino, Sybiraków i innych zasłużonych ludzi walki. Centralną część kwatery zajmuje pomnik Matki Polki. Na drugiej z wydzielonych kwater spoczywają żołnierze Armii Krajowej. Nad mogiłami góruje pomnik ze znakiem Polski Walczącej (kotwica stylizowana na kształt liter P i W), zwieńczony orłem w koronie[3].

Przypisy

  1. Cmentarz Wojenny W: Kołobrzeg - interaktywny przewodnik po mieście. [online]. [Przeglądany 14. listopada 2014]
  2. Kołobrzeg - Cmentarz Wojenny. W: Wiadomości Ogólnopolskie 24 [on-line]. [dostęp 24 listopada 2014].
  3. Śmigielski, Robert. Kołobrzeg : przewodnik milenijny. Kołobrzeg : Agencja Usługowo-Handlowa "Max", 2003, s. 67-70. ISBN 83-919113-0-6


Bibliografia

  • Śmigielski, Robert. Kołobrzeg:przewodnik milenijny. Wyd. 2 popr. i uzup. Kołobrzeg: Agencja Usługowo-Handlowa "Max", 2003, ISBN 83-919113-0-6

Linki



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło