Cmentarz przy ul. Goleniowskiej

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz komunalny w Dąbiu
Cmentarz komunalny w Dąbiu
obecny wygląd cmentarza
Nazwa niemiecka Waldfriedhof
Osiedle Dąbie
Adres ul. Goleniowska 33 - 38
Powierzchnia ok. 10 ha
Wyznanie pierwotnie ewangelicki, obecnie rzymsko-katolicki
Data powstania 1922 r.
Stan obecny czynny (pochówki tylko w grobach rodzinnych oraz urnowe)
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
Google Street View.


Cmentarz przy ul. Goleniowskiej – obecnie jeden z pięciu cmentarzy rzymsko-katolickich w Szczecinie, na którym dokonywane są pochówki (jedynie w grobowcach rodzinnych oraz urnowe). Dawniej cmentarz ewangelicki miasta Dąbie (niem. Altdamm), zwany Cmentarzem Leśnym (niem. Waldfriedhof)

Historia cmentarza

cmentarz na mapie z 1938 r.

Wraz z zapełnianiem się cmentarza przy ul. Puckiej władze Dąbia już w 1914 r. wyznaczyły nowe miejsce pochówków na przedpolach miasta, przy ul. Goleniowskiej. Wytyczona działka o powierzchni 350 x 200 m. znajdowała się na obszarze kompleksu leśnego, stąd wzięła się potoczna nazwa cmentarza (Waldfriedhof – cmentarz leśny). Projektantem założenia cmentarnego był ówczesny dyrektor cmentarza CentralnegoGeorg Hannig. Oficjalne otwarcie nowej nekropolii, której użytkowanie przewidziano na 120 lat, miało miejsce 20 stycznia 1922 r.

nieistniejąca kaplica cmentarna

Chować miano tu zarówno ewangelików, jak i katolików. Cmentarz, założony na planie prostokąta, posiadał wiodącą od bramy głównej aleję cmentarną, na której końcu w 1938 r. wybudowano kaplicę. Był to modernistyczny budynek z czerwonej cegły, na planie prostokąta, z czterokolumnowym portykiem i czworoboczną sygnaturką (wieżyczką) zakończoną krzyżem. Pierwotnie wewnątrz kaplicy znajdować się miały organy pochodzące z fabryki znanej szczecińskiej rodziny organmistrzów Grünebergów. Ostatecznie, z powodu zbyt wygórowanej ceny nie dokonano ich zakupu, a w zamian umieszczono jedynie fisharmonię (wspomniane organy trafiły do kaplicy cmentarnej w Zdrojach). Wewnątrz znajdowały się również metalowe tablice z wyrytymi 251 nazwiskami poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Dąbia. Pozostałości po zniszczonej kaplicy usunięto w latach 70 –tych lub 80 – tych XX w.

W czasie II wojny światowej na cmentarzu tym chowano polskich robotników przymusowych zesłanych do Szczecina. Po wojnie cmentarz przejęła polska administracja, przeznaczając go głównie dla polskich mieszkańców prawobrzeżnych dzielnic.

W pobliżu bramy głównej ustawiono pomnik „Poległym w Walkach o wyzwolenie Dąbia”, upamiętniający żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego poległych w 1945 r. Pomnik ma formę granitowej płyty, ustawionej na podmurówce, z ułożoną przed nią płytką ze znakiem krzyża greckiego o poszerzających się ramionach (jest to uproszczona forma Krzyża Virtuti Militari). Na płycie znajduje się inskrypcja:

"CHWAŁA BOHATEROM
WOJSKA POLSKIEGO
POLEGŁYM W WALKACH
O WYZWOLENIE DĄBIA

CHODOROWSKI JÓZEF
GRUBECKI JAN
KACZMAREK STANISŁAW
MALISZEWSKI BOLESŁAW
ROŻEN FRANCISZEK
SOCZYŃSKI JAN
SZYONEK MIKOŁAJ"


Od lat 80 – tych cmentarz zaczęto powiększać, od pierwotnych ok. 5, 40 ha, do ok. 10 ha. Ze względu na brak możliwości rozszerzenia cmentarza, na przełomie 2010/2011 r., w pobliżu bramy głównej, wybudowane zostało kolumbarium oraz kwatera urnowa z wpustami do ziemi, zamkniętymi ujednoliconymi nagrobkami.

Z przedwojennej infrastruktury cmentarnej zachował się fragment ceglanego muru oraz pojedyncze nagrobki, które zabierane są przez Zakład Usług Komunalnych do lapidarium Cmentarza Centralnego. Cmentarną zieleń stanowią rzędy i grupy drzew liściastych i iglastych oraz żywopłoty wokół niektórych kwater.

Bibliografia

  • Alicja Biranowska-Kurtz, Michał Rembas, Dąbie: prawobrzeże wielkiego Szczecina, Szczecin 2010
  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Bogdan Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze, Szczecin 2003
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf