Cmentarz przy ul. Mokrej

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz przy ul. Mokrej
Cmentarz przy ul. Mokrej
teren cmentarza z widocznym w tle lapidarium
Osiedle Osów
Adres ul. Mokra / ul. Zawiła
Powierzchnia 0,19 ha
Wyznanie ewangelicki
Data powstania 1910 r.
Stan obecny nieczynny, utworzone lapidarium
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
[ Google Street View.]

Cmentarz przy ul. Mokrej – najmłodszy ewangelicki cmentarz dawnej wsi Osów (niem. Wussow), obecnie nieczynny, z utworzonym lapidarium.

Historia cmentarza

mapa Osowa z 1938 r. z zaznaczonym cmentarzem

Wraz z systematycznym zapełnianiem się cmentarza przy ul. Kwiatów Polskich władze gminy zaczęły szukać terenu pod nowe miejsce pochówków dla mieszkańców Osowa. W 1910 r. zakupiono na ten cel teren o powierzchni 1 ha na obrzeżach wsi, ok. 100 metrów od polnej drogi, obecnie ul. Mokrej. Główną oś założonego na planie czworoboku cmentarza stanowiła, czytelna do dziś, aleja obsadzona lipami, czyli długowiecznymi drzewami będącymi w kulturze chrześcijańskiej symbolem wiary. Cmentarz miał układ czterokwaterowy, zaś groby posiadały orientację wschód-zachód. W latach 19431944 okrojono jego teren o nie użytkowaną wówczas część i przeznaczono pod budowę domków jednorodzinnych i zakładanie ogródków działkowych. Po II wojnie światowej, do ok. 1948 r., chowano tu Polaków. W latach 70 – tych, gdy w pobliżu nastąpił rozwój budownictwa mieszkalnego, usunięto większość nagrobków, dokonując również ekshumacji polskich zmarłych. Obecnie czytelna pozostała granica układu przestrzennego cmentarza oraz lipowa aleja, prowadząca do utworzonego kilka lat temu lapidarium.

Lapidarium

W 2004 r. (lub 2003 r.), z porozrzucanych po terenie cmentarza nagrobków, utworzone zostało niewielkie lapidarium, ulokowane na końcu lipowej alei. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był proboszcz parafii w Osowie ks. Piotr Superlak oraz dzieci grające w piłkę na boisko obok cmentarza. Lapidarium tworzy 5 płyt nagrobnych: jedna ustawiona w centralnej części oraz po dwie po prawej i lewej stronie. Jedna z nich, w kształcie ściętego pnia drzewa (symbol przerwanego życia) z wyrzeźbionymi liśćmi dębu, jest bezinskrypcyjna. Na pozostałych czterech nagrobkach znajdują się dane pochowanych tu dawnych mieszkańców Osowa. Nad lapidarium wznosi się drewniany krzyż z przymocowaną, niewielką tabliczką z napisem „INRI"(z łac. Jezus Nazarejczyk Król Żydowski). W pobliżu zachowały się dwie polskie mogiły. Jedna z nich jest bezimienna, oznaczona jedynie metalowym krzyżem, druga zaś upamiętnia Jana Gienieczko (V.V.1905 - 22.XI.1946).

Imię i nazwisko Data urodzenia Data śmierci Epitafium
Albert Lockstädt
Martha Lockstädt
13.12.1856
4.11.1871
10.7.1928
30.11.1928
Ruhen sanft
Elisabeth Maskow, geb. Müller 16.2.1872 14.12.1922 -
Adolf Bürger
Ernst Gehrke
-
-
2.5.1932
15.6.1932
Schaffen und Streben das war Ihr Leben
Berta Kultermann, geb. Heim
Albert Kultermann
7.12.1871
18.5.1871
-
26.5.1938
Wie schwer des scheidens Bitternis, wird nach dem Schniden erst gewiss
anonimowy nagrobek z kształcie ściętego pnia drzewa - - -

Bibliografia

  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Bogdan Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze, Szczecin 2003
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf