Cmentarz przy ul. Urodzajnej

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz komunalny w Wielgowie
Cmentarz komunalny w Wielgowie
obecny wygląd cmentarza
Osiedle Wielgowo
Adres ul. Urodzajna
Powierzchnia 1,25 ha
Wyznanie pierwotnie ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki
Data powstania II poł. XIX w. (1888 r.?)
Stan obecny czynny
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
Google Street View.

Cmentarz komunalny przy ul. Urodzajnej – obecnie jeden z pięciu cmentarzy rzymsko-katolickich w Szczecinie, na którym odbywają się pochówki; dawniej cmentarz ewangelicki wsi Wielgowo (niem. Augustwalde)

Historia cmentarza do 1945 r.

cmentarz na mapie z 1888 r.
cmentarz na mapie z 1937 r.

Najstarszy cmentarz Wielgowa znajdował się przy nieistniejącym obecnie kościele przy ul. Bryczkowskiego. Po jego zamknięciu wyznaczono nowe miejsce pochówków na równinnym terenie na peryferiach wsi przy obecnej ul. Urodzajnej.

Dokładna data jego założenia nie jest pewna, choć widnieje on na mapie z 1888 r., gdzie widać, iż miał on kształt litery L. W późniejszych latach zyskał on kształt czworoboku o wymiarach ok. 150 x 200 m. Na planie z 1937 r. w środkowej części cmentarza zaznaczona jest prawdopodobnie kaplica cmentarna, po której obecnie nie pozostał żaden ślad.

Historia cmentarza po 1945 r.

Po II wojnie światowej niemieckie nagrobki zaczęto usuwać, aby móc chować tu Polaków, choć do dziś kilka przedwojennych płyt nagrobnych zachowało się wśród współczesnych grobów oraz w gruzowisko za murem cmentarnym. Jednym z pierwszych pochowanych Polaków był były więzień obozu pracy w Augustwalde Karol Jeznacki. W kwietniu 1945 r., gdy w Wielgowie nie trwały już działania wojenne, podczas załadunku wagonów dobytkiem wysiedlanych Niemców na stacji kolejowej, Rosjanie przeprowadzili nań nalot. Śmiertelnie ranny Karol Jeznacki został pochowany przez swoich kolegów na cmentarzu przy ul. Urodzajnej. Przez prawie 40 lat jego bezimienny grób mieszkańcy czcili jako grób nieznanego żołnierza. Dopiero na początku lat 80-tych dzięki relacji kolegi zmarłego rozwikłano zagadkę anonimowego grobu.

Obecnie cmentarz jest zapełniony w ok. 75 %. Czytelna jest granica pierwotnego układu przestrzennego. W środkowej części cmentarza w 1992 r. ustawiony został krzyż, przy którym odbywają się wszystkie uroczystości. W części zachodniej rośnie okazały dąb o obwodzie 470 cm, będący pomnikiem przyrody. Drzewostan cmentarny stanowią świerki, sosny, brzozy i dęby.

Teren cmentarza ma zostać poszerzony o grunty doń przyległe o powierzchni 1,37 ha.

Bibliografia

  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996
  • Bogdan Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze, Szczecin 2003



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf