Cmentarz przykościelny na pl. Mariackim

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz przykościelny na pl.Mariackim
Cmentarz przykościelny na pl.Mariackim
zarys granicy cmentarza
Osiedle Stare Miasto
Adres Plac Mariacki
Powierzchnia b/d
Wyznanie ewangelicki
Data powstania XIII w.
Data zamknięcia II poł. XVIII w.
Stan obecny zlikwidowany
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
[ Google Street View.]

Cmentarz przykościelny na pl. Mariackim – nieistniejący cmentarz funkcjonujący od średniowiecza przy kościele Mariackim, obecnie teren Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 6.

Historia cmentarza

Kościół Mariacki ok 1735 r.

Przez kilka stuleci najważniejszą szczecińską farą pozostawał kościół Mariacki, zbudowany w 1263 r., na miejscu istniejącej tu od 1243 r. kaplicy pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. O znajdującym się wokół niego cmentarzu dowiadujemy się z dokumentu z 1269 r. Obejmował on obszar między ul. Mariacką i Farną, po stronie południowej i wokół prezbiterium kościelnego. Otoczony był murowanym ogrodzeniem z dwoma bramami od strony powyższych ulic oraz posiadał aleję lipową. Chowano na nim głównie mieszkańców o niższej pozycji społecznej, aż do końca XVIII w., kiedy to teren cmentarza był już zapełniony grobami. Zniwelowano wówczas teren przylegający do południowej ściany kościoła, zaś ostatnie pochówki, do 1802 r., prowadzone były od strony prezbiterium. O wysokiej randze kolegiaty mariackiej świadczy fakt grzebania w jej kryptach w latach 1278-1346 członków rodu Gryfitów: w 1278 r. – ks. Barnima I (fundatora świątyni), w 1295 r. – ks. Barnima II, w 1309 r. – ks. Bogusława IV, w 1315 r. córkę Barnima I Beatrycze oraz żonę Bogusława IV Matyldę, w 1316 r. – żonę Barnima I Matyldę, w 1318 r. żonę ks. Ottona I Elżbietę i w 1344 r. – ks. Ottona I. Kolejnych członków Gryfitów chowano już w krypcie kościoła pw. św. Ottona na Zamku.

Wewnątrz kościoła Mariackiego znajdowały się również kaplice grobowe, które od 1560 r. stanowiły miejsce ostatniego spoczynku rodzin bogatego mieszczaństwa. Kres pochówków nastąpił wraz z pożarem Kolegiaty w lipcu 1789 r., po którym to popadła ona w ruinę. Dopiero w 1806 r. zdecydowano przenieść szczątki 973 zmarłych na nowo powstały cmentarz Grabowski, zaś na miejscu uprzątniętego w 1830 r. terenu zbudowano słynne Gimnazjum Mariackie, obecnie Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 6.

Odkrycie z 2003 r.

odsłonięte groby przy ścianie zachodniej
odsłonięty grób

W 2003 r. w podziemiach szkoły odkryto pozostałości grobów, których zbadanie rzuciło więcej światła na historię przykościelnego cmentarza. Podczas prac modernizacyjnych znaleziono ludzkie szkielety. Ustalono, że odsłonięty fragment piwnicy we wschodnim skrzydle szkoły niegdyś stanowił część cmentarza przyległą do prezbiterium. Na podstawie nielicznego materiału zabytkowego, kontekstu stratygraficznego i analizy źródeł stwierdzono, iż odkryte pochówki pochodzą z okresu od II połowy XIII w. do początku nowożytności. W sumie odsłonięto pozostałości 10 pochówków, wśród których były zarówno osoby dorosłe (25-50 lat), jak i dzieci. Wszyscy zmarli zostali pochowani w pozycji na plecach, głowami na zachód i z rękoma złożonymi na wysokości brzucha bądź miednicy. Stwierdzono u nich brak stanów zwyrodnieniowych, co oznacza, że za życia nie pracowali ciężko fizycznie. Ze względu na umiejscowienie grobów przy prezbiterialnej części kościoła, co stanowiło duże wyróżnienie, można wnioskować, że odnalezione szkielety należały do zasłużonych członków wspólnoty parafialnej. Oprócz kości zachowały się w ziemi brunatne przebarwienia stanowiące pozostałości rozłożonego drewna trumien oraz pochodzące z nich długie, żelazne gwoździe.

Bibliografia

  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf