Cmentarz przyszpitalny przy ul. Wawrzyniaka

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz przyszpitalny zakładu Bethanien
Cmentarz przyszpitalny zakładu Bethanien
Teren dawnego cmentarza zakładu Bethanien
Osiedle Łękno
Adres ul.Wawrzyniaka 7 j
Powierzchnia ok. 0,3 ha
Wyznanie ewangelicki
Data powstania 1891 r.
Data zamknięcia lata 30-ste XX w.
Stan obecny zlikwidowany
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
[ Google Street View.]

Cmentarz przyszpitalny przy ul. Wawrzyniaka – nieistniejący cmentarz Zakładu Opiekuńczego „Bethanien"

Historia cmentarza

Niewielki cmentarz należał do kompleksu zakładu opiekuńczego Bethanien. Założony został w 1891 r. i do ok. 1930 r. chowano na nim siostry diakonisy oraz zmarłych z domu Starców. Spoczął tu również fundator całego kompleksu, słynny szczeciński przemysłowiec – Johann Quistorp (1822 – 1899), a także jego syn Martin (1860 – 1929).

Wedle relacji świadków stele i krzyże nagrobne z tego cmentarza wywiezione zostały na teren zakładu opiekuńczego przy ul. Broniewskiego. Połamana płyta z grobu Johannesa oraz fragmenty pomnika Martina były tam jeszcze prawdopodobnie na początku lat 80-tych. Na terenie dawnego cmentarza zachował się niezidentyfikowany kamień, będący prawdopodobnie podstawą nagrobną oraz fragment jednego z orłów, które były ustawione po obu stronach nagrobka Martina Quistorpa. Teren cmentarza porastają jesiony, klony, tuje, lipa i daglezja.

Kaplica cmentarna

przedwojenna pocztówka - droga na cmentarz
kaplica cmentarna

W 1895 r. w zachodniej części cmentarza wzniesiono neoklasycystyczną, jednokondygnacyjną kaplicę cmentarną. Założona została na planie kwadratu 7x7 m. Fasadą zwrócona jest w kierunku zachodniej, zaś wejście do jej wnętrza mieści się w elewacji wschodniej. Na parterze przy zachodniej ścianie usytuowana była niegdyś mensa ołtarzowa. W części podziemnej znajduje się jednoprzestrzenna krypta o rzucie elipsy. Pierwotne wejście do niej znajdowało się przy ścianie wschodniej; obecnie jest ono zamurowane. We wnętrzu krypty zachowała się wnęka z ościeżami w formie pilastrów oraz oryginalna posadzka z ośmiobocznych i kwadratowych płytek terakotowych w kolorze beżowym i czerwonym. Na ścianach widoczne są pozostałości po polichromiach wykonanych w formie malowanych płycinowych boazerii i stylizowanych ornamentów roślinnych, którymi pokryto podłucza arkad i ściany nad nimi. Zachowały się również fragmenty inskrypcji, będących cytatami z Biblii.

Kaplica funkcjonowała do 1945 r., po czym wraz z całym zakładem została przejęta przez wojska radzieckie. W tym okresie zniszczono pierwotny dach oraz zwieńczenia kaplicy. Nie była jednak użytkowana aż do lat 70 – tych, kiedy to powstała w niej pracownia plastyczna. Od 2001 r. trwał gruntowny remont kaplicy, podczas którego z krypty wydobyto kilka fragmentów płyt nagrobnych z terenu cmentarza. Kaplica stanowi własność prywatną i jest ogrodzona od reszty terenu.

Zabudowania Zakładu Opiekuńczego „Bethanien” wraz z kaplicą i terenem dawnego cmentarza w 1986 r. zostały wpisane do rejestru zabytków pod nr rej. 1076.


Bibliografia

  • Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
  • Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996
  • Marek Łuczak, Szczecin Pogodno, Łękno, Szczecin 2009



IES64.png
Autor opracowania: Agata Freindorf