Dom kata (Koszalin)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 784 z dnia 24 sierpnia 1956[1]
Dom kata w Koszalinie
Dom kata w Koszalinie
Lokalizacja ul. Grodzka 3, Koszalin
[ Zobacz Dom kata w Koszalinie na mapie.]

Geolokalizacja: 54.190918,16.185347

Dom kata - gotycka kamienica z drugiej połowy XV wieku w Koszalinie, od 1964 roku siedziba Teatru Propozycji „Dialog”[2]

Historia

Najstarsza gotycka kamieniczka w Koszalinie została wzniesiona w drugiej połowie XV wieku jako wiadomy symbol niezależności miasta w zakresie jurysdykcji. Domek zbudowano na planie trapezu, co było podyktowane przebiegiem murów miejskich. Do budowy wykorzystano część istniejącej tu wcześniej baszty strażniczej. Wejście do domu było od strony zewnętrznej murów miejskich, podyktowane było to faktem, że wprawdzie mieszczanie uznawali stanowisko kata za potrzebne dla egzekwowania sprawiedliwości, ale jednocześnie uważali je za odrażające, a samego kata za niegodnego pełnienia jakichkolwiek funkcji obywatelskich.[3]W ciągu wieków wielokrotnie dom kata przebudowywano, a po zniszczeniach w ostatniej wojnie, odrestaurowano go w 1956 roku przywracając mu prawdopodobny pierwotny wygląd.
Obecnie w centrum symetrycznej fasady mieści się ostrołukowe wejście główne, po bokach zaś znajdują się wysokie blendy i półkoliste okna. Na piętrze znajdują się prostokątne okna, dwa środkowe w kształcie wąskich szczelin. Elewacja budynku jest częściowo otynkowana.
Stanowisko kata w średniowiecznym Koszalinie funkcjonowało prawdopodobnie od 1464 roku. Egzekucje przeprowadzano na tzw. Górze Wisielców (przedłużenie ulicy Dąbrowskiego) i na rynku miejskim, potem szubienicę przeniesiono na ulicę Rolników lokując ją tuż przy murach miejskich. Ostatni raz kat wypełnił swoją powinność wobec miasta w 1893 roku, ale w kamienicy mieszkał do lat 30. XX wieku. Budynek został wpisany do rejestru zabytków pod nr 104 (obecnie 784) dnia 24 sierpnia 1956 roku.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  2. Staromiejska Trasa Turystyczna. W: koszalin.pl [online]. [Przeglądany 9 grudnia 2013].
  3. Domek Kata - Koszalin. W: Moje Miasto Koszalin [online].[Przeglądany 9 grudnia 2013].

Bibliografia

  • Buczak, Eugeniusz. Koszalin współczesny. Koszalin: SPK, 1998. ISBN 83-905699-1-4.
  • Konarski, Bernard. Zabytkowy Domek Kata w Koszalinie. "Wędrowiec Zachodniopomorski", nr 2 (2002), s. 9.
  • Koszalin. Zarys dziejów. Tadeusz Gasztold, Adam Muszyński, Hieronim Rybicki. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1974.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Tomasz Wojciechowski