Dwór (Czelin)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Czelinie
Dwór w Czelinie
Lokalizacja 74-505 Czelin
Projektant nieznany
Data budowy 1780 r., przebudowa w poł. XIX w. i w poł. XX w.

Geolokalizacja: 52.735954,14.379209

Dwór w Czelinie – niem. Zellin (gmina Mieszkowice)

Wieś

Historia osady sięga X wieku, kiedy nad Odrą istniał gród obronny. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości Szellin pochodzi z 1322 roku. Od XIII wieku tereny były pod panowaniem Brandenburczyków, którzy wcielili je do Nowej Marchii. W późniejszym czasie wieś podlegała zakonowi templariuszy, którzy nadali jej prawa miejskie. Następnymi zwierzchnikami byli kolejno książęta pomorscy, później Wittelsbachowie z Nowej Marchii, w XIV wieku joannici, a od 1402 roku Krzyżacy. Od XV wieku do 1732 roku wieś należała do rodu von Mörnerów (z krótkimi przerwami, ponieważ w 1411 roku i 1432 roku część wsi należała do rodziny von der Marwitzów, a część do szwedzkiej rodziny von Essenów). W 1595 roku jej właścicielem był Hans Sigmund von Mörner. W 1733 roku majątek kupił Fryderyk Wilhelm I i przekształcił go w domenę państwa pruskiego (kompleks dóbr elektorskich). W 1780 roku został zbudowany folwark. W 1800 roku Czelin zamieszkiwało 1 100 mieszkańców w 174 domach. W 1828 roku wybuchł pożar, który strawił całą miejscowość. W połowie XIX wieku majątek obejmował: 7 młynów, 4 spichrze zbożowe, 3 szkoły, olejarnię, gorzelnię, browar, dom parafialny i budynek administracyjny. W 1850 roku miejscowość zamieszkiwało 2 500 mieszkańców w 237 domach. Miejscowość obejmowała 2 978,139 morgi ziemi, z czego 465,139 łąk; 758,12 pastwisk; 95,75 nieużytków; a także 404 budynki gospodarcze i 89 przemysłowych. W 1929 roku majątek, którego dzierżawcą był Frl. Luis Elsner, a zarządcą – Otto Köhler, należał do państwa niemieckiego i obejmował 716 ha ziemi. W folwarku znajdowała się duża hodowla zwierząt złożona z 54 koni, 440 owiec, 259 sztuk bydła, oraz 230 sztuk trzody chlewnej.

Dwór

We wsi znajduje się bezstylowy i zdewaloryzowany dwór zbudowany w 1780 roku. Budynek był dwukrotnie przebudowany, najpierw w drugiej połowie XIX wieku i ponownie w XX wieku. Jest to budynek dwukondygnacyjny, kryty dachem naczółkowym z eternitu. Obecnie budynek pełni funkcje mieszkalne. Nie zachowało się historyczne wyposażenie wnętrza. W sąsiedztwie znajdują się częściowo zachowane zabudowania folwarczne i resztki parku dworskiego. Obiekt dostępny z zewnątrz.

Bibliografia

*Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy