Dwór (Kamienny Jaz)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Kamiennym Jazie
Dwór w Kamiennym Jazie
Lokalizacja 74-500 Kamienny Jaz
Projektant nieznany
Data budowy 2 poł. XIX w.

Geolokalizacja: 52.98317,14.543468

Dwór w Kamiennym Jazie – niem. Steinwehr (gmina Chojna)

Wieś

Pierwsza historyczna wzmianka na temat miejscowości pochodzi z 1235 roku i dotyczy nadania ziemi bańskiej przez szczecińskiego księcia Barnima I zakonowi templariuszy. Później wieś należała do rycerskiego rodu von Steinwehrów, pochodzącego z okolic Magdeburga w dawnej Starej Marchii. W 1487 roku po likwidacji zakonu templariuszy wszystkie dobra przejął zakon joannitów,którego niektórzy z członków pochodzili z rodu Schoenebecków. W 1622 roku wieś składała się prawdopodobnie z dwóch majątków. Pierwszy z nich, liczący 18 włók rycerskich i 12 chłopskich, należał do mistrza joannitów Dietricha. Drugi majątek, liczący 18 włók rycerskich i 10 chłopskich, należał do Jacoba von Schoenebecka. Po 1648 roku obydwa majątki należały do szwedzkiego lennika rodu von Sahlfeldów. W późniejszych czasach prawa własności majątków miały rody von Schmallenbergów, von Damnitzów, von Grumbkowów oraz von Sydowów. W 1731 roku wieś stała się własnością rodu von Hohenzollernów. Majątek za 39 000 talarów nabył margrabia Fryderyk Wilhelm von Hohenzollern, ówczesny właściciel Swobnicy i Schwedt. Po jego śmierci właścicielami majątku Steinwehr, znajdującego się we wschodniej części wsi, była córka Anna Elżbieta Luiza wraz z mężem Ferdynandem von Preussenem. Z powodu dużego zadłużenia majątku, został on upaństwowiony i do 1817 roku wydzierżawiany różnym zarządcom. Kolejnym właścicielem majątku (do 1945 roku) była rodzina von Eicków. Na początku XX wieku właścicielem był Emil von Eick. W 1911 roku urodził się w nim aktor Peter Goetz von Eick, znany później pod nazwiskiem Peter van Eyck, który grał u boku takich sław, jak: John Wayne, Henry Fonda czy Sean Connery. W 1925 roku wieś liczyła 400 mieszkańców, mieszkających w 79 gospodarstwach domowych. Było pośród nich 370 ewangelików i 28 katolików[1]. Obecnie z dawnego folwarku pozostały resztki młyna i parku. W latach 60. XX wieku został rozebrany ryglowy dwór należący do Petera van Eycka. W 1825 roku w południowo-wschodniej części wsi powstał folwark Zabuże (Wersfelde), który należał do małżeństwa Eleonory Roemer i Wilhelma Ludwika Schneidera. Po śmierci właścicielki majątek został sprzedany Johanowi Augustowi Graewemu. Ostatnim właścicielem w latach 19291945 był Ernest Otto Walkhof. Majątek obejmował 478 ha i przynosił roczny dochód w wysokości 6 536 marek. W 1945 roku wieś zamieszkiwało 325 osób, z czego w rolnictwie i leśnictwie pracowało 273 ludzi.

Dwór

We wsi znajduje się zaniedbany, parterowy dwór z drugiej połowy XIX wieku, wybudowany w stylu neogotyku angielskiego. Jest to budynek o powierzchni 616 m2, założony na rzucie prostokąta. Obiekt był remontowany w latach 50. XX wieku. Obecnie budynek jest w stanie postępującej ruiny. Przed dworem jest gazon kwietny, a w sąsiedztwie znajdują się zabudowania gospodarcze oraz niewielki park dworski. Obiekt dostępny z zewnątrz.

Przypisy

  1. Dla 2 pozostałych mieszkańców brak danych. Die Gemeinde Steinwehr. [Dostęp 24.11.2104]

Bibliografia

  • Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Die Gemeinde Steinwehr. [Dostęp 24.11.2013].



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy i Michał Gierke