Dwór (Kołbacz)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Kołbaczu
Dwór w Kołbaczu
Lokalizacja ul.Warcisława 9-10, 74-106 Kołbacz
Data budowy lata 40. XIX, przeb. w pocz. XX w.

Geolokalizacja: 53.302582,14.811369

Dwór w Kołbaczu (niem. Kolbatz, gmina Stare Czarnowo)

Wieś

W XII wieku ziemie, na których założono miejscowość należały do kasztelana szczecińskiego Warcisława II Świętoborzyca. W 1173 roku na ich terenie osiedlili się cystersi z duńskiego klasztoru w Esrum. W kolejnych latach działalności zakonu jego dobra ziemskie powiększyły się o wsie: Kołbacz, Rekowo, Reptowo, Zdunowo, Sosnowo, Dąbie, Przylep, Obryta i inne. Cystersi zbudowali klasztor oraz duży folwark złożony m.in. z młyna, wiatraka, gorzelni, browaru, winiarni i cegielni. Miejscowość, z powodu bliskiej odległości od Szczecina oraz współpracy dworu książęcego z zakonem, stała się znaczącym ośrodkiem politycznym Księstwa Pomorskiego, w którym odbywały się zjazdy książąt i rycerstwa. Po reformacji w 1535 roku zakon cystersów został rozwiązany, a jego dobra weszły w skład domeny książęcej. Od 1653 roku dawna siedziba klasztorna stała się silnym centrum zarządzania majątkiem ziemskim domeny. W 1662 roku w wyniku ogromnego pożaru i zniszczeń siedziba domeny straciła na znaczeniu. W 1701 roku przeprowadzono reformy rolne mające na celu przywrócenie wolności chłopom we wsiach państwowych. Folwark został wydzierżawiony. W 1816 roku dzierżawcą folwarku był niejaki Goede. W następnych latach majątek należał do Krausego, kupca ze Świnoujścia. W latach 18391945 folwark ponownie stał się majątkiem państwowym i był wydzierżawiany. Ostatnim dzierżawcą w 1923 roku był Karl Ludwig Barths.

Dwór

We wsi znajduje się parterowy dwór z użytkowym poddaszem przy ul. Warcisława 9-10. Pierwotnym przeznaczeniem dworu była siedziba dzierżawcy folwarku państwowego. Jest to obiekt o powierzchni 1 324 m2 wybudowany w latach 40. XIX wieku w stylu klasycystycznym i przebudowany w formach neobarokowych na początku XX wieku. Jest to budynek zbudowany na rzucie prostokąta, poprzedzony gankiem, kryty mansardowym dachem z półokrągłą lukarną.

Po II wojnie światowej do 1959 roku budynek był siedzibą PGR-u. W 1961 roku dwór został gruntownie dostosowany do potrzeb funkcjonującej w nim do 1988 roku szkoły podstawowej. Obecnie budynek niszczeje, a wnętrze zostało pozbawione historycznego wyposażenia. Obiekt dostępny z zewnątrz.

Bibliografia

  • Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa - Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy