Franciszek Wójcik

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Franciszek Wójcik
bibliotekarz, działacz społeczno-kulturalny
brak zdjecia
Data urodzenia 11 lipca 1929
Miejsce urodzenia Radom
Data śmierci 20 marca 1992
Miejsce śmierci Nowogard
Narodowość polska


Franciszek Wójcik (1929-1992), bibliotekarz, działacz społeczno-kulturalny

Życiorys

Franciszek Wójcik urodził się 11 lipca 1929 roku w Radomiu w rodzinie Aleksandra (pracownika kolejowego) i Anny z domu Sekuła. Rodzice wraz z jedynakiem przenieśli się do Szczebrzeszyna, gdzie rozpoczął naukę w gimnazjum, jednak na dalszą naukę przeniósł się do liceum męskiego w Zamościu.[1]

W latach 1950-1953 studiował historię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (KUL). Uzyskał dyplom 1 stopnia ze specjalizacją bibliotekarstwo, a tytuł magistra historii otrzymał na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Podczas studiów w 1952 r. w Lublinie ożenił się z Teresą Czubko. Wobec tego, że założył rodzinę mając w ręku dyplom, rozpoczął poszukiwanie pracy.[2]

Na początku listopada 1953 r. Franciszek Wójcik przyjechał do Nowogardu. Otrzymał etat kierownika Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej. Miasto było w ponad 60% zniszczone przez wojnę, tylko centrum częściowo odgruzowane. Mieszkań brakowało, wobec tego zamieszkał początkowo za regałami książek w starym budynku biblioteki (nie istniejącym już) przy ulicy M. Konopnickiej. Budynek ten przed wojną był mieszkaniem niemieckiego pastora. Po latach jego córka Karla Honig zaprzyjaźniła się z rodziną Wójcików, znajomość ta przetrwała do końca jej życia. Były tam fatalne warunki do pracy i mieszkania. Dopiero kilka miesięcy później otrzymał samodzielne mieszkanie przy ul. Wilków, po czym sprowadził żonę Teresę z synem. Po roku urodził się syn Wiesław.

W Nowogardzie Franciszek Wójcik przepracował 38 lat. Przez 7 lat (1955-1962) pełnił w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej funkcję zastępcy kierownika Wydziału Oświaty ds. Kultury, następnie kierował pracą Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej, a od roku 1975 był dyrektorem Oddziałowej Biblioteki Publicznej, która kilka razy zmieniała jeszcze nazwę.

Franciszek Wójcik w swoim gabinecie, 1991

Starał się poprawić warunki lokalowe. Udało się w 1965 r. zdobyć pomieszczenie na Czytelnię i Wypożyczalnię dla Dorosłych przy ul. 3 Maja zaś Oddział Dziecięcy i administracja zostały w starym budynku do roku 1973. Głównie dzięki Jego staraniom w Nowogardzie wybudowano nowy obiekt o powierzchni 1500 m2. Budynek oddano do użytku w maju 1978 r. (w centrum miasta przy Placu Wolności 8.) W obiekcie tym usytuowano: na parterze – Oddział dla Dorosłych (czytelnia i wypożyczalnia oraz sala języków obcych), na 1 piętrze - Oddział Dziecięcy (czytelnia i wypożyczalnia) oraz pomieszczenia administracji, a także Bibliotekę Pedagogiczną.[3]

Franciszek Wójcik w karykaturze Jerzego Baszkowskiego, 1991

Po 1978 r. biblioteka nowogardzka zyskała niekwestionowaną pozycję jednej z najlepszych w kraju, a w 1988 r. biblioteka została uznana za najlepszą w kraju i uhonorowana nagrodą Złotego Wawrzynu.

Franciszek Wójcik był bibliotekarzem i organizatorem nieprzeciętnym, a także aktywnym działaczem społecznym i wybitnym przedstawicielem kultury Ziemi Nowogardzkiej. Działał w Stowarzyszeniu Bibliotekarzy Polskich i w Towarzystwie Miłośników Ziemi Nowogardzkiej.

Zmarł 20 marca 1992 roku na zawał serca przy swoim biurku w swoim gabinecie. Oto jak sam mówił o swojej pracy: Być społecznikiem to znaczy być oddanym duszą sprawą miejsca własnego zamieszkania, stronom ojczystym, współmieszkańcom, przyjaciołom. Jeśli do tych spraw ma się gorące serce, wszystko co nas otacza nabiera innego wymiaru – zaczyna nas obchodzić jak sprawy własne a może jeszcze więcej.

Ordery i odznaczenia

Za swoją aktywność zawodową i społeczną był wielokrotnie odznaczany. Otrzymał m.in.:

  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
  • Medal XXX-lecia PRL,
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej,
  • Medal 40-lecia Pomorza Zachodniego,
  • Odznakę Zasłużony Działacz Kultury,
  • Odznakę Gryf Pomorski,
  • Złoty Krzyż Zasługi,
  • Medal SBP.

Upamiętnienia

Na jednym z zebrań Towarzystwa Miłośników Ziemi Nowogardzkiej padła propozycja aby przed biblioteką stanęła ławeczka upamiętniająca postać dyrektora Franciszka Wójcika.

Przypisy

  1. Był to rok 1950. Franciszek jako uczeń ostatniej klasy 11 przygotowywał się do matury, kiedy w szkole wydarzył się incydent. Jeden z uczniów strącił portret marszałka Rokossowskiego, który spadając - rozbił się. W czasach terroru stalinowskiego to wydarzenie urosło do rangi manifestacji politycznej. Uczniowie solidarnie nie wydali kolegi zdając sobie sprawę jakie mógłby ponieść konsekwencje. Władze szkolne podjęły jednak zdecydowane działania. Kilka miesięcy przed maturą Franciszek wraz z kilkoma kolegami został usunięty ze szkoły i niedopuszczony do matury. Wyjechał do Lublina i jako ekstern zdał maturę.
  2. Już wtedy był przekonany że praca w bibliotece będzie zgodna z jego zamiłowaniem. Skierował więc swoje kroki do największej biblioteki w Polsce – Biblioteki Narodowej w Warszawie. Tam jednak, mimo trudności kadrowych tej instytucji okazał się niepotrzebny, niepewny politycznie, a poza tym był absolwentem KUL-u. Jeden z bibliotekarzy doradził mu wtedy poszukiwanie pracy w Szczecinie.
  3. Już wtedy dyrektor Wójcik chciał, aby powstał Oddział Pedagogiczny, ale nie miał zgody władz. W podziemiach zaś była duża sala wystawowa, sala baśni dla dzieci oraz izba pamięci. Wówczas Franciszek Wójcik zdawał sobie sprawę, że biblioteka nie może być tylko gmachem pełnym książek. Ta instytucja musi żyć własnym życiem, musi się ciągle w niej coś dziać , musi zachęcać i przyciągać szczególnie młodego czytelnika. Zasługą Dyrektora było też zgromadzenie dużego księgozbioru naukowego. Nie tylko dbał o zakup niezbędnych nowości, ale też uzupełniał zbiór zakupami w antykwariatach. Księgozbiór czytelni był jego dumą. Był inicjatorem „Jesiennych Spotkań z Literaturą i Sztuką”.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kazimiera Fecak