Gmina Biesiekierz

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gmina Biesiekierz
Powiat koszaliński
Rodzaj gminy wiejska
Liczba sołectw 11[1].
Liczba miejscowości 19[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Biesiekierz (do 1954 gmina Kraśnik Koszaliński) – gmina wiejska w woj. zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim. Siedzibą gminy jest wieś Biesiekierz.

Geografia

Obszar gminy Biesiekierz leży w zasięgu Pobrzeża Koszalińskiego, został zaliczony do jednostki geomorfologicznej, określanej jako Równina Białogardzka. Teren ten znajduje się na wschód od Doliny Parsęty, między Białogardem a Koszalinem. Przez południową część równiny przebiega fragment pradoliny pomorskiej[3].

Położenie

Od północy gmina graniczy z gminą Będzino, od zachodu z gminami Białogard i Karlino; północno-zachodnia granica przebiega równolegle do brzegu Bałtyku. Od południa sąsiaduje z gmina Świeszyno, a od wschodu z miastem Koszalin. Południowo-zachodnia granica gminy przebiega (na długość około 7 km) wzdłuż rzeki Radwi, a południowo-wschodnia wzdłuż linii kolejowej relacji Gdańsk – Szczecin[4].

Klimat

Na obszarze gminy panuje klimat bałtycki. Ten typ klimatu charakteryzuje się krótkimi, niezbyt mroźnymi zimami oraz krótkim i deszczowym latem. Okresy wiosenny i jesienny są dość długie. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi tu 7,2°C, średnia temperatura najcieplejszego i najchłodniejszego miesiąca odpowiednio 17,1°C, -1,9°C. Przeważają wiatry wiejące z kierunków południowo–zachodnich. W miesiącach zimowych wieją wiatry zachodnie i południowo-zachodnie, które przynoszą odwilż. Na wiosnę wieją wiatry północne i północno-wschodnie przynoszące pogodę dość suchą i silnie skontrastowaną termicznie. Okres wegetacyjny trwa 206 dni. Roczna suma opadów wynosi około 710 mm. Klimat ten kształtują masy powietrza napływające znad Atlantyku, które ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Bałtyku[5].

Obiekty fizjograficzne

Obszar gminy położony jest na wysoczyźnie moreny dennej, o zróżnicowanej formie terenu. Wzdłuż północnej granicy ciągnie się długi łańcuch pagórków, natomiast w środkowej części ciągnie się dno doliny rzeki Czerwonej, z terenami źródliskowymi o charakterze akumulacji torfowiskowo-rzecznej.

Na terenie gminy przebiegają dwie rzeki: Radew oraz Czerwona, znajduje się tu również Jezioro Parnowskie oraz bagienne tereny rezerwatu ornitologicznego w rejonie Tatowa[6].

Przyroda

Ok. 19% ogólnej powierzchni gminy zajmują lasy. Z uwagi na gliniasto-piaszczyste podłoże są to lasy liściaste i mieszane. Można w nich spotkać, w okolicy Białogardu i Parsowa, zachowane w dobrym stanie pomniki przyrody. Są to liczące ponad 200 lat dęby szypułkowe (Quercus robur) oraz liczące około 200 lat buki zwyczajne (Fagus silvatica). Występują także świerki jako gatunek napływowy ze Skandynawii[7].

Charakterystycznym elementem krajobrazu gminy są liczne torfowiska mszarne typu kotłowego. W ich obrębie oprócz roślinności mszarnej można spotkać żurawinę błotną, borówkę bagienną, bagno zwyczajne, modrzewnicę zwyczajną, bażynę czarną oraz rzadki gatunek – wrzośca bagiennego. Szatę roślinną dolin rzecznych oraz łęgów stanowią zarośla wierzbowe oraz skupiska olszowe i olszowo-jesionowe.

Wyjątkowe walory przyrodnicze ma obszar w okolicy wsi Tatów, na którym wyznaczono częściowy rezerwat "Parnowo". Można tu spotkać przedstawicieli wielu gatunki ptaków wodnych, jak: kaczki–krzyżówki, krakwy, gęsi, nury łabędzie oraz rzadko występujące: brodźce samotne, sieweczkę rzeczną, brzęczka, łabędzia niemego, dziwonia oraz strumieniówkę. Ciekawym zespołem przyrodniczym z ekosystemem leśno-bagiennym jest Warnii Las i Warnie Błota oraz rezerwat Wierzchomińskie Bagno. Są one miejscem lęgowym ptaków leśnych, miejscem bobrowania dzików, pobytu łosi, jeleni, saren i lisów[8].

Historia

Na terenie gminy zachowało się wiele zabytkowych obiektów świadczących o jej historii, są to XIX-wieczne pałace będące siedzibą niemieckich ziemian jak: pałac w Nosowie, który powstał około 1850 roku prawdopodobnie na zlecenie ówczesnego pana tych okolic Barona von Springera; zespół pałacowo-parkowy w Parsowie, którego ostatnimi właścicielami byli Carl August von Gerlach-Parsow (1883-1945) i jego żona Ruth z domu Bonin-Bottschow czy pałac Gerlachów w samym Biesiekierzu[9]. Na uwagę zasługują także obiekty sakralne, a wśród nich XIV-wieczny kościół pod wezwaniem Chrystusa Króla w Biesiekierzu, kościół gotycki pw. Najświętszej Rodziny w Parnowiwie wzniesiony w XV wieku, neogotycki kościół w Parsowie z wyposażeniem wnętrza datowanym na przełom wieku XVI do XVIII. oraz zabytkowe budowle w Starych Bielicach i Cieszynie[10].

Gospodarka i infrastruktura

Gmina Biesiekierz ma charakter rolniczy: 70% obszaru gminy zajmują użytki rolne. Z uwagi na słabe zalesienie i brak zakładów przemysłowych głównym źródłem utrzymania jej mieszkańców jest rolnictwo, usługi oraz drobny przemysł przetwórczy. Lokalizacja w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Koszalina oraz przebiegający przez gminę ważny szlak tranzytowy przyczyniły się do rozwoju infrastruktury komunikacyjnej. Gmina zajmuje teren zachodniej części powiatu koszalińskiego, przez który prowadzi droga krajowa nr 6 (łącząca Biesiekierz z Koszalinem – 12 km i z Karlinem – 16 km) oraz droga wojewódzka nr 166 (ze Świemina do Białogardu – 9 km)[11].

Samorząd

struktura organizacyjna Urzędu Gminy w Biesiekierzu

Kultura

Funkcje kulturalne w gminie spełniają miejscowości: Biesiekierz, Nowe Bielice, Gniazdowo, Parnowo, Parsowo, Kraśnik Koszaliński, Warnowo i Świemino. W 2005 roku nastąpiła reaktywacja działalności świetlic wiejskich, wykonano remonty obiektów oraz zakupiono niezbędny sprzęt. W celu aktywizacji mieszkańców oraz dalszy rozwój życia kulturalnego, prowadzona jest budowa wiejskiego ośrodka kultury w Laskach Koszalińskich oraz rozbudowa ośrodka kultury w Parsowie w celu utworzenie w nich punktów informacji z dostępem do internetu.

W gminie Biesiekierz rolę centrum kultury sprawuje: Biblioteka Publiczna Gminy Biesiekierz z filiami w Starych Bielicach i Świeminie[12].

Oświata

Strukturę systemu oświaty na terenie gminy tworzą:

Kościoły i związki wyznaniowe

Parafia rzymskokatolicka pw. Chrystusa Króla w Biesiekierzu obejmuje swym zasięgiem również trzy inne miejscowości gminy: Stare Bielice, Parnowo i Cieszyn, w których zlokalizowane są zabytkowe kościoły[13].

Sport

W gminie istnieją dwa zespoły sportowe:

  • Ludowy Klub Sportowy „Wybrzeże" - 50 zawodników,
  • Międzyszkolny Klub Sportowy - 46 zawodników.

Do dyspozycji wyżej wymienione zespoły posiadają stadion gminny w Biesiekierzu, boiska przyszkolne, boiska sołeckie (Parnowo, Nowe Bielice),adaptowane pomieszczenia na hale sportowe przy szkołach podstawowych oraz nowoczesną hala sportowa przy gimnazjum w Biesiekierzu[14].

Przy szkołach działają sekcje sportowe – judo przy Szkole Podstawowej w Starych Bielicach i sekcja zapasów przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Bieskiekierzu, działają także Szkolne Kluby Sportowe przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Biesiekierzu.

Turystyka

Położenie gminy, jezioro, rzeki, lasy, niewielka odległość od morza (ok. 20 km), przebieg ważnego szlaku drogowego i starania gminy na rzecz tworzenia infrastruktury technicznej stwarzają dogodne warunki rozwoju bazy turystycznej, hotelowej, gastronomicznej i usługowej.

Rzeka Radew (dopływ Parsęty) przepływająca zakolami w terenie częściowo zalesionym, naturalnym i nieprzekształconym stanowi znakomity spływny szlak kajakowy, dodatkowo łączy Biesiekierz z gminami: Bobolice, Manowo, Świeszyno, Karlino, Białogard, a poprzez Parsętę z portem w Kołobrzegu. Ponadto rzeka jest atrakcyjna dla wędkarzy ze względu na siedlisko ryb łososiowatych (łosoś, troć, pstrąg, lipień) oraz strefę do niej przyległą.

Przez gminę Biesiekierz prowadzi niebieski szlak turystyczny oraz liczne szlaki rowerowe.

W poszczególnych miejscowościach gminy znajduje się szereg zabytkowych budowli sakralnych oraz wiele innych atrakcji turystycznych:

Na uwagę zasługują też: dwa domy o konstrukcji szachulcowej w Starych Bielicach, budynki starych szkół w Kraśniku i Parnowie, zabytkowe zabudowania gospodarcze w Świeminie i most w Nosowie.

Zabytkowe cmentarze znajdują się w: Biesiekierzu, Cieszynie, Kraśniku, Nowych Bielicach, Nosowie, Parnowie, Parsowie, Starych Bielicach, Świeminie i Warninie.

Zabytki archeologiczne gminy to wyżynne grodzisko wczesnośredniowieczne oraz ślady dawnej osady w Kraśniku Koszalińskim.

W Biesiekierzu stoi największy w Europie i na świecie Pomnik Ziemniaka, wykonany z blach, wysokości ok. 9 m ze stelażem.

Gmina obfituje również w pomniki przyrody, do których należą: aleja dębów szypułkowych (9 sztuk) przy drodze krajowej nr 6 i dąb szypułkowy na polanie w okolicach miejscowości Parsowo, mający 700 cm w obwodzie i 23 metry wysokości. W gminie znajduje się południowa część rezerwatu "Wierzchomińskie Bagno" oraz rezerwat ornitologiczny "Parnowo"[15].

Demografia

Gmina wiejska Biesiekierz zajmuje powierzchnię 117 km2, zamieszkiwaną przez 5940 osób. Mężczyźni stanowią liczbę 2966, a kobiety 2974. Średnia gęstość zaludnienia obliczono na 51 osób na km2[16].

System ochrony zdrowia

Zakład Opieki Zdrowotnej Zespół Lekarza Rodzinnego S.C. "ELKAP" Filia Biesiekierz

Herb

herb gminy Biesiekierz

Herb gminy Biesiekierz przedstawia w złotej tarczy herbowej o zielonej bordiurze wizerunek Pomnika Ziemniaka (szary ziemniak w dwóch odcieniach podtrzymywany przez trójpalczastą konstrukcję), otoczony wieńcem z dwóch gałęzi laurowych.

Miejscowości i sołectwa

Sołectwa:

  • Biesiekierz (obejmuje miejscowości: Biesiekierz, Rutkowo)
  • Gniazdowo (obejmuje miejscowości: Gniazdowo, Cieszyn, Starki, Witolubie)
  • Kotłowo (obejmuje miejscowości: Kotłowo)
  • Kraśnik Koszaliński (obejmuje miejscowości: Kraśnik Koszaliński, Nosowo)
  • Laski Koszalińskie (obejmuje miejscowości: Laski Koszalińskie)
  • Nowe Bielice (obejmuje miejscowości: Nowe Bielice)
  • Parnowo (obejmuje miejscowości: Parnowo, Parnówko)
  • Parsowo (obejmuje miejscowości: Parsowo)
  • Stare Bielice (obejmuje miejscowości: Stare Bielice, Tatów)
  • Świemino (obejmuje miejscowości: Świemino, Świeminko)
  • Warnino (obejmuje miejscowości: Warnino)[17]

Przypisy

  1. Biesiekierz - gmina wiejska. W: Satystyczne Vademecum Samorządowca 2012 [online]. [Przeglądany 26 października 2013].
  2. Tamże.
  3. Krużewski, Wojciech; Woźnica, Justyna. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Biesiekierz W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy w Biesiekierzu [online]. [Przeglądany 24 maja 2013].
  4. Tamże.
  5. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Biesiekierz. Oprac. Ewa Perlińska. Biesiekierz: Forum, 2006, s. 11-17.
  6. Tamże, s. 11.
  7. Tamże, s.11.
  8. Krużewski, Wojciech; Woźnica, Justyna. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Biesiekierz W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy w Biesiekierzu [online]. [Przeglądany 24 maja 2013].
  9. Perełki Gminy Biesiekierz: miejsca i ich historie [online. [Przeglądany 28 maja 2013 r.].
  10. Tamże.
  11. Biesiekierz W: Perełki Gminy Biesiekierz [on-line]. [Przeglądany 26 maja 2013].
  12. Ośrodki kultury: Starostwo Powiatowe w Koszalinie W: Powiat Koszaliński [online]. [Przeglądane 31 maja 2013].
  13. Parafia Biesiekierz [online]. [Przeglądany 31 maja 2013].
  14. Ciesielski, Wojciech Boduen. Strategia rozwoju Gminy Biesiekierz do 2015 roku. Załącznik do Uchwały nr XVI/145/00 Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia 4 września 2000 r, s. 44.
  15. Przyroda, turystyka, zabytki [online]. [Przeglądany 31 maja 2013].
  16. Województwo zachodniopomorskie 2011 : podregiony, powiaty, gminy. Warszawa : Zakład Wydawnictw Statystycznych, 2011, s. 96
  17. Urząd Gminy w Biesiekierzu [online]. [Przeglądany 31 maja 2013].


Bibliografia

  • Ciesielski, Wojciech Boduen. Strategia rozwoju Gminy Biesiekierz do 2015 roku. Załącznik do Uchwały nr XVI/145/00 Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia 4 września 2000 r.
  • Województwo zachodniopomorskie 2011 : podregiony, powiaty, gminy. Warszawa : Zakład Wydawnictw Statystycznych, 2011.
  • Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Biesiekierz. Oprac. Ewa Perlińska. Biesiekierz: Forum, 2006.

Linki zewnętrzne





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło