Gmina Sianów

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gmina Sianów
Powiat koszaliński
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Liczba sołectw 24[1]
Liczba miejscowości 39[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Sianów – gmina miejsko-wiejska w północno-zachodniej Polsce, położona w woj. zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim. Siedzibą gminy jest miasto Sianów. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie koszalińskim.

Geografia

Gmina Sianów leży w północnym, nadmorskim paśmie Pomorza Środkowego (nie posiada jednak bezpośredniego dostępu do morza) stanowi fragment makroregionu Pojezierza Zachodniopomorskiego, mezoregionów: Pobrzeże Słowińskie i Równina Słupska[3]. Powierzchnia gminy wynosi 227 km2 z czego 47% przypada na użytki rolne, a około 40% stanowią lasy[4]. Od północy naturalne granice gminy stanowią przybrzeżne jeziora Jamno i Bukowo, od zachodu szerokie i płaskie dno doliny rzeki Unieść, od południa kompleks lasów Góry Chełmskiej oraz lasów nadleśnictwa Manowo, a od wschodu kompleks lasów nadleśnictwa Karnieszewice[5].

Położenie

Gmina Sianów położona jest w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego. Graniczy z następującymi gminami:

Klimat

Obszar gminy Sianów znajduje się w dwóch krainach klimatycznych: nadmorskiej – część północna, oraz pasie północnym Pojezierza Pomorskiego – część południowa[6]. Ważniejsze dane klimatyczne dla obu krain klimatycznych przedstawiają się następująco:

  • średnia temp. roczna 7,7o
  • średnia temp. w okresie V – VII (letnim) 14,0o
  • sumy opadów atmosf. w roku 650 – 800 mm
  • średnia długość okresu wegetacyjnego 215 dni.

Dodatkowo, zalesione Wzgórza Chełmskie tworzą naturalną barierę klimatyczną, zatrzymującą silne porywy wiatrów wiejących z kierunków W i SW.

Obiekty fizjograficzne

Na obszarze gminy występuje duża ilość niewielkich rzek (Unieść, Polnica) i strumieni wchodzących w skład zlewni morza Bałtyckiego. Ukształtowanie terenu w części północnej jest płaskie, w południowej bardziej zróżnicowane; wyraźniejsze wypiętrzenia morenowe występują przy granicach z miastem Koszalinem i gminą Manowo oraz w rejonie Sianowa, Karnieszewic, Sieciemina, Ratajek i Sierakowa[7].

Przyroda

Gminę charakteryzuje różnorodność przyrodnicza i krajobrazowa. Można tu spotkać różne typy lasów, łąki, bagna, malownicze rzeki, strumyki, jeziora czy oczka wodne. Z uwagi na występowanie rzadkich, zagrożonych i wymierających gatunków roślin i zwierząt, na terenie gminy Sianów funkcjonuje wiele form ochrony przyrody, są to: obszar chronionego krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski oraz rezerwaty przyrody: Jodły Karnieszewickie, Siecimińskie Rosiczki, Unieskie Moczary, Łazy, Siecimińskie Źródliska. Zarejestrowano aż 190 ha użytków ekologicznych, gdzie ochronie podlegają bagna, łąki i pastwiska. Przykładem są użytki ekologiczne Głuche Bagno i Jezioro Topiele. W obrębie gminy znajduje się również 66 pomników przyrody w postaci pojedynczych drzew, ich skupisk i alei. Tworzą je dęby szypułkowe, buki zwyczajne i pospolite, jesiony wyniosłe oraz daglezje zielone. Można również spotkać pomnikową aleję lip drobnolistnych, kasztanowca zwyczajnego, klon zwyczajny, jodłę kaukaską, jodłę pospolitą oraz świerk pospolity. Ogółem tereny leśne zajmują 44% powierzchni gminy, a użytki rolne 47%[8].

Historia

Ukonstytuowanie się pierwszej polskiej jednostki samorządu terytorialnego, w postaci Tymczasowej Miejskiej Rady Doradczej, miało miejsce 30 marca 1946 roku. Wcześniej od 3 marca 1945, kiedy do miasta wkroczyła Armia Czerwona, władza należała do wojennego komendanta radzieckiego. Jako organ opiniodawczy i doradczy, jednostka ta, pełniła swą działalność do powołania Miejskiej Rady Narodowej w Sianowie, tj. do 9 października 1946 roku. W czerwcu 1950 roku po likwidacji samorządu terytorialnego oraz organów administracji terenowej i ogólnej w miejsce Zarządu Miejskiego i Miejskiej Rady Narodowej utworzono Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Sianowie. Do jego zadań należało kierowanie działalnością gospodarczą, społeczną i kulturalną na objętym właściwością terenie. Po wprowadzeniu w życie ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych zlikwidowano Prezydium MRN, natomiast funkcje organu wykonawczo-zarządzającego wspólne dla miasta i gminy przejął naczelnik Miasta i Gminy w Sianowie, który wykonywał swoje zadania poprzez Urząd Miasta i Gminy. Do czerwca 1990 roku Urząd Miasta i Gminy funkcjonował jako terenowy organ administracji państwowej. Po wprowadzeniu ustawy o samorządzie terytorialnym z dnia 8 marca 1990 roku (Dz.U. 1990, Nr 16,poz. 95) został przekształcony w jednostkę samorządową, będącą jednocześnie organem założycielskim dla wszystkich podmiotów samorządowych w mieście i gminie. Funkcje jego nie zmieniły się również po wprowadzeniu reformy administracyjnej z dniem 1 stycznia 1999 roku[9].

Gospodarka i infrastruktura

Położenie Sianowa w pobliżu miasta Koszalina i wzdłuż trasy E-6 ma niewątpliwie ogromne znaczenie w rozwoju funkcjonalnym i gospodarczym tego obszaru. Obszar gminy Sianów charakteryzuje się wyraźnym zróżnicowaniem użytkowania terenów. W części północno-zachodniej obszaru dominuje gospodarka rolna, wiąże się to głównie z jakością gleb i warunkami prowadzenia gospodarki rolno-spożywczej. Natomiast w południowo-wschodniej części obszaru przeważa gospodarka leśna związana z dużymi kompleksami lasów i borów[10]

Samorząd

Organami gminy są:

  1. Rada Miejska w Sianowie
  2. Burmistrz Gminy i Miasta w Sianowie.

Rada kontroluje działalność Burmistrza oraz gminnych jednostek organizacyjnych, powołuje w tym celu Komisję Rewizyjną. Rada powołuje także komisje stałe w sprawach: budżetu, społecznych i oświatowych, gospodarczych i ochrony środowiska, rolnych, bezpieczeństwa publicznego[11].

Kultura

W Sianowie trwa budowa kulturalnego Centrum Gminy i Miasta Sianowa, która ma być ukończona w październiku 2013 r. Ważną instytucją kultury w gminie jest Biblioteka Publiczna Gminy i Miasta w Sianowie, która sprawuje nadzór merytoryczny nad sześcioma filiami bibliotecznymi w Karnieszewicach, Osiekach, Siecieminie, Sierakowie Sławieńskim, Węgorzewie oraz Wierciszewie.

Ofertę kulturalną dla dzieci posiadają świetlice gminne - trzy zlokalizowane w Sianowie oraz siedem w terenie: w Karnieszewicach, Szczeglinie, Maszkowie, Rzepkowie, Sownie, Iwięcinie i w Osiekach[12].

Oświata

Na terenie gminy i miasta działa jedno przedszkole (w Sianowie), sześć szkół podstawowych (Nr 1 i Nr 2 w Sianowie oraz: Iwięcinie, Suchej Koszalińskiej, Dąbrowie i Szczeglinie) i dwa gimnazja (w Sianowie i Dąbrowie). Wszystkie szkoły podstawowe prowadzą oddziały przedszkolne dla dzieci 6-letnich. W roku szkolnym 2011/2012 do szkół podstawowych uczęszczało 764 uczniów. W Przedszkolu Gminnym w Sianowie oraz oddziałach przedszkolnych przy szkołach podstawowych uczy się 438 wychowanków. Do gimnazjów uczęszcza 426 uczniów. Ponadto, od roku szkolnego 2007/2008 w pomieszczeniach Gimnazjum Gminnego w Sianowie funkcjonują placówki ponadgimnazjalne: Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych i Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych. Placówki te prowadzą edukację w systemie zaocznym[13].

Kościoły i związki wyznaniowe

W Gminie Sianów znajduje się 13 kościołów. Są one umiejscowione w czterech dekanatach (Mielno, Darłowo, Sławno, Polanów) i siedmiu parafiach (Osieki, Sianów, Dobiesław, Sieciemin, Sulechówko, Bukowo, Polanow, Szczeglino)[14].

Najstarszą budowlą jest kościół pw. MB Królowej Polski w Iwięcinie, najmłodszą kościół pw. MB Fatimskiej w Sianowie oddany do użytku w 1998 roku.

Gotyckie świątynie z okresu od XIV do XVI wieku są cztery: w Osiekach, w Suchej Koszalińskiej, Iwięcinie i Dąbrowie[15]. Neogotyk z XIX wieku to kościół parafialny w Siecieminie oraz kościół w Ratajkach. Styl romański reprezentuje kościół w Sierakowie Sławieńskim oraz w Węgorzewie, rozbudowany na bazie dawnej kaplicy cmentarnej. Świątynie szachulcowe to przede wszystkim kościół parafialny w Sianowie, zbudowany w drugiej połowie XVI wieku, w Karnieszewicach z 1803 roku oraz w Sownie z XIX wieku.

Sport

Na terenie gminy aktywność sportową promują: Sianowska Amatorska Liga Piłki Nożnej oraz Sianowska Akademia Sportu, w ramach której umożliwiono młodzieży doskonalenie umiejętności sportowych w grach zespołowych (piłka nożna, koszykówka, siatkówka). Również przy szkołach funkcjonują stowarzyszenia o charakterze sportowym, czyli Uczniowskie Kluby Sportowe:

  • U.K.S. „KOMETA” (SP Nr 1 w Sianowie)
  • U.K.S. „VICTORIA” (SP 2 w Sianowie)
  • U.K.S. przy Szkole Podstawowej w Suchej Koszalińskiej
  • U.K.S. „WANTA” w Iwięcinie
  • U.K.S. „TORI” w Dąbrowie
  • Gimnazjalny Uczniowski Klub Sportowy „GIMNAZJUM” w Sianowie.

Organem opiniującym, w sprawach dotyczących kultury fizycznej i sportu jest Gminna Rada Sportu, powołana przez Burmistrza Gminy i Miasta Sianów na podstawie art. 18 a ustawy z dnia 18 stycznia 1996 roku[16].

Turystyka

Logo sianowa.jpg

Na terenie gminy wytyczone są trzy szlaki piesze:

  • Szlak im. Józefa Chrząszczyńskiego,
  • Szlak „Porwanego księcia”
  • i Szlak im. Papieża Jana Pawła II[17].

Przez gminę przebiega też kilka szlaków rowerowych, m. in. specjalny szlak rowerowy pn. "Sianowska kraina w kratkę", który prowadzi przez miejscowości z zachowanym budownictwem ryglowym.

Na przepływających przez gminę Sianów rzekach Unieści i Polnicy wyznaczono szlaki kajakowe. Na uwagę zasługuje również rzeka Wkrzanka, przy jej ujściu rosną grążele żółte, które są roślinami chronionymi.

Należy również zwrócić uwagę na zabytkowe kościoły i cmentarze, wokół których rosną stare drzewa. Stare, pomnikowe drzewa występują także w parkach przy dworkach w Osiekach i Skibnie.

Na terenie gminy Sianów znajdują się trzy wioski tematyczne:

Do dyspozycji turystów pozostaje wiele gospodarstw agroturystycznych. Odwiedzający mogą skorzystać z wyznaczonych szlaków pieszych, rowerowych i kajakowych lub z oferty jednego z pięciu ośrodków jeździeckich.

W Nadleśnictwie Karnieszewice, znajduje się arboretum o powierzchni 4,75 ha. Rosną tam rzadkie okazy drzew oraz krzewów gatunków rodzimych i obcych. Najcenniejsze z nich to: buk zwyczajny (forma purpurowa), dąb burgundzki, jesion pensylwański, kasztan jadalny, orzesznik pięciolistkowy, tulipanowiec amerykański, wiąz polny (odmiana korkowa), choina kanadyjska, żywotnik olbrzymi, daglezja zielona oraz jodła kaukaska. Natomiast jako przykłady krzewów można wymienić wawrzynek wilczełyko i wiciokrzew pomorski[18].

Demografia

W gminie Sianów zameldowanych na dzień 31 grudnia 2011 roku jest 13 649 osób, w tym 6 752 mężczyzn oraz 6 897 kobiet. Ludność w wieku przedprodukcyjnym stanowi 20,75 % a w wieku produkcyjnym 66,55 % ogółu ludności gminy. W wieku poprodukcyjnym znajduje się 12,7 % ludności gminy. Gminę zamieszkuje 20,76% ludności powiatu[19].

Przyrost ludności ma tendencje spadkowe, co jest związane z niskim współczynnikiem dzietności na wskutek mniejszej liczby zawieranych małżeństw[20].

System ochrony zdrowia

Na terenie gminy zarejestrowano nastepujące podmioty odpowiedzialne za świadczenie usług medycznych:

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej MEDICUS
  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "KOLMED"
  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej SŁONECZKO s.c.
  • Indywidualna Praktyka Lekarska - lek. stomatolog Robert Jackowski
  • Indywidualna Praktyka Lekarska - lek. stomatolog Tomasz Karpowicz
  • Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Ginekologiczno-Położnicza spec. ginekolog - położnik
  • Indywidualna Specjalistyczna Praktyka lekarska - spec. laryngolog A. Świerczewska
  • Technik fizykoterapii - Tomasz Hałas[21].

W mieście znajdują się również trzy apteki.

Herb

Sianów.png

Herbem miasta Sianowa jest w czerwonym polu wizerunek srebrnego rybogryfa w koronie zwieńczonej krzyżem zwróconego w prawo, a u dołu ukośnie biegnąca niebieska sfalowana wstęga symbolizująca płynącą przez miasto Polnice dopływ Unieści. Herb miasta Sianowa jest jednocześnie herbem gminy Sianów[22].

Miejscowości i sołectwa

Obecnie do gminy Sianów należą miejscowości: Sianów, Bielkowo, Borowiec, Dąbrowa, Gorzebądz, Grabówko, Gracz, Iwięcino, Karnieszewice, Kędzierzyn, Kleszcze, Kłos, Kołzin, Kościerza, Krzykacz, Maszkowo, Mokre, Osieki, Płonka, Przytok, Ratajki, Rzepkowo, Sieciemin, Siecieminek, Sierakowo Sławieńskie, Sierakówko, Skibienko, Skibno, Skwierzynka, Sowieński Młyn, Sowno, Sucha Koszalińska, Suszka, Szczeglino, Szczeglino Nowe, Trawica, Węgorzewo Koszalińskie, Wierciszewo, Wonieść[23].

Wykaz sołectw Gminy Sianów:

  • Sołectwo Sucha Koszalińska obejmujące następujące wsie: Sucha Koszalińska.
  • Sołectwo Skibno obejmujące następujące wsie: Skibno, Skibienko.
  • Sołectwo Karnieszewice obejmujące następujące wsie: Karnieszewice, Trawica, Płonka, Gracz, Kołzin.
  • Sołectwo Sieciemin obejmujące następujące wsie: Sieciemin, Krzykacz, Przytok, Siecieminek.
  • Sołectwo Sierakowo Sławieńskie obejmujące następujące wsie: Sierakowo Sławieńskie, Sierakówko, Sowieński Młyn, Suszka.
  • Sołectwo Ratajki obejmujące następujące wsie: Ratajki, Borowiec.
  • Sołectwo Szczeglino obejmujące następujące wsie: Szczeglino, Wonieść.
  • Sołectwo Mokre obejmujące następujące wsie: Mokre, Kościerza.
  • Sołectwo Bielkowo.
  • Sołectwo Wierciszewo.
  • Sołectwo Iwięcino.
  • Sołectwo Dąbrowa.
  • Sołectwo Grabówko.
  • Sołectwo Węgorzewo Koszalińskie.
  • Sołectwo Szczeglino Nowe.
  • Sołectwo Maszkowo.
  • Sołectwo Skwierzynka.
  • Sołectwo Kędzierzyn.
  • Sołectwo Kleszcze.
  • Sołectwo Osieki.
  • Sołectwo Rzepkowo.
  • Sołectwo Gorzebądz.
  • Sołectwo Kłos.
  • Sołectwo Sowno[24].

Przypisy

  1. Sianów - gmina miejsko-wiejska W: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2012 [online]. [Przeglądany 30 października 2013].
  2. Tamże
  3. Kondracki, Jerzy Aleksander. Geografia regionalna Polski. Warszawa: 1998, s. 53.
  4. Uchwała nr LXIV/383/2010 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 29 października 2010 roku w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta Sianów, załącznik nr 1, cz. I. Koszalin: Pracownia Projektowa Marka Perepeczko, 2010, s. 8.
  5. Sawicka, Joanna; Tworkowki, Antoni. Program ochrony środowiska dla Gminy Sianów na lata 2009 - 2012 z perspektywą na lata 2013 - 2016. Warszawa: Eko-Efekt, [2008], s. 12.
  6. Prawdzic, Krzysztof. Klimat. W: Województwo koszalińskie, monografia geograficzno-gospodarcza. Red. F. Barciński, B. Krygowski, S. Zajchowska. Poznań: Instytut Zachodni, 1965, s. 111.
  7. Tamże, s. 8.
  8. Nadolna, Urszula. Charakterystyka gminy i miasta Sianów W: Gmina i miasto Sianów [online]. [Przeglądany 16 maja 2013].
  9. Chojecka, Joanna. Źródła archiwalne do dziejów gminy Sianów. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 8. Gmina i miasto Sianów. Red. Włodzimierz Rączkowski, Jan Sroka. Sianów - Sławno : Fundacja "Dziedzictwo", 2009, s. 88-90.
  10. Uchwała nr LXIV/383/2010 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 29 października 2010 roku w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta Sianów, załącznik nr 1, cz. I. Koszalin: Pracownia Projektowa Marka Perepeczko, 2010, s. 27
  11. Uchwała nr XXIX /166/08 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 20 listopada 2008 r.w sprawie Statutu Gminy Sianów.
  12. Biblioteka Publiczna Gminy i Miasta Sianów [online]. [Przeglądany 17 maja 2013].
  13. Wątroba, Ryszard. Sianów i okolica dziś. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 8. Gmina i miasto Sianów. Red. Włodzimierz Rączkowski, Jan Sroka. Sianów - Sławno : Fundacja "Dziedzictwo", 2009, s. 16.
  14. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Red. Krzysztof Zadarko; współpr. Kazimierz Klawczyński i in. [Stan na dzień 2 lutego 2004 r.], Koszalin : Kuria Biskupia Koszalińsko-Kołobrzeska, 2004.
  15. Kubicki, Dominik. Gotyckie świątynie powiatów: koszalińskiego i kołobrzeskiego. Pelplin: Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2001.
  16. Posiedzenie Gminnej Rady Sportu W: Gmina i Miasto Sianów [online]. [Przeglądany 17 maja 2013].
  17. Wątroba, Ryszard. Sianów i okolica dziś. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 8. Gmina i miasto Sianów. Red. Włodzimierz Rączkowski, Jan Sroka. Sianów - Sławno : Fundacja "Dziedzictwo", 2009, s. 16
  18. Tamże.
  19. Województwo zachodniopomorskie : podregiony, powiaty, gminy. Szczecin: Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2012, s. 96, 107.
  20. Sawicka, Joanna; Tworkowki, Antoni. Program ochrony środowiska dla Gminy Sianów na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013 - 2016. Warszawa: Eko-Efekt, [2008], s. 13
  21. Ośrodki zdrowia W: Powiat koszaliński [online]. [Przeglądany: 17 maja 2013].
  22. Uchwała nr V/25/90 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 14 września 1990 r. w sprawie herbu miasta Sianów.
  23. Według Statutu Gminy Sianów przyjętego Uchwałą Nr XI/66/2003 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 11 września 2003 roku.
  24. Wykaz sołectw W: Gmina i miasto Sianów [online]. [Przeglądany 17 maja 2013].


Bibliografia

  • Chojecka, Joanna. Źródła archiwalne do dziejów gminy Sianów. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 8. Gmina i miasto Sianów. Red. Włodzimierz Rączkowski, Jan Sroka. Sianów - Sławno : Fundacja "Dziedzictwo", 2009. s. 83-118. ISBN 978-83-7591-046-9.
  • Kondracki, Jerzy Aleksander. Geografia regionalna Polski. Warszawa: 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  • Kubicki, Dominik. Gotyckie świątynie powiatów: koszalińskiego i kołobrzeskiego. Pelplin: Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2001. ISBN 83-88935-01-1.
  • Województwo koszalińskie, monografia geograficzno-gospodarcza. Red. F. Barciński, B. Krygowski, S. Zajchowska. Poznań: Instytut Zachodni, 1965.
  • Sawicka, Joanna; Tworkowki, Antoni. Program ochrony środowiska dla Gminy Sianów na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016. Warszawa: Eko-Efekt, [2008].
  • Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Red. Krzysztof Zadarko; współpr. Kazimierz Klawczyński i in. [Stan na dzień 2 lutego 2004 r.], Koszalin : Kuria Biskupia Koszalińsko-Kołobrzeska, 2004. ISBN 83-904078-2-5
  • Uchwała nr LXIV/383/2010 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 29 października 2010 roku w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta Sianów, załącznik nr 1, cz. I. Koszalin: Pracownia Projektowa Marka Perepeczko, 2010.
  • Uchwała nr XXIX /166/08 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 20 listopada 2008 r.w sprawie Statutu Gminy Sianów.
  • Uchwała nr V/25/90 Rady Miejskiej w Sianowie z dnia 14 września 1990 r. w sprawie herbu miasta Sianów.
  • Wątroba, Ryszard. Sianów i okolica dziś. W: Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. T. 8. Gmina i miasto Sianów. Red. Włodzimierz Rączkowski, Jan Sroka. Sianów - Sławno : Fundacja "Dziedzictwo", 2009. s. 15-19. ISBN 978-83-7591-046-9.
  • Województwo zachodniopomorskie : podregiony, powiaty, gminy. Szczecin: Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2012.

Linki zewnętrzne





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło