Gmina Siemyśl

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gmina Siemyśl
Gmina Siemyśl
Widok ze wzgórza Wyżawa
Powiat kołobrzeski
Rodzaj gminy wiejska
Liczba sołectw 11[1]
Liczba miejscowości 17[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Siemyśl gmina wiejska, usytuowana w północno–środkowej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kołobrzeskim. Zajmuje powierzchnię 107 km2, Zamieszkuje w niej 3.612 mieszkańców (stan na dzień 31 marca 2011 roku). W skład gminy wchodzi 11 sołectw, w tym 15 miejscowości zamieszkałych.

Geografia

Gmina Siemysl położona jest w jednostce fizyczno-geograficznej Równina Gryficka, będącej częścią składową Pobrzeża Szczecińskiego[3]. Rzeźba terenu na tym obszarze jest dość zróżnicowana od lekko falistej, poprzez falistą do drobno pagórkowatej. Wysokości bezwzględne wynoszą 10-20 m n.p.m. w części północnej do 50-60 m n.p.m. w części południowo – wschodniej.

Położenie

Gmina leży w powiecie kołobrzeskim w północno-środkowej części województwa zachodniopomorskiego. Sąsiaduje z trzema gminami powiatu kołobrzeskiego: Gościno, Kołobrzeg, Rymań oraz dwoma powiatu gryfickiego: Brojce i Trzebiatów. Obszar gminy Siemyśl ma kształt wydłużony w kierunku południowo-wschodnim. Maksymalna długość wynosi ok. 18 km, a maksymalna szerokość – ok. 12 km.

Klimat

Gmina Siemyśl leży w Gryficko – Białogardzkim rejonie Klimatycznym[4]. Ta kraina klimatyczna charakteryzuje się dość łagodnymi temperaturami powietrza, średnią sumą opadów (600-700mm rocznie), dość długim okresem wegetacyjnym, krótką zimą, wiatrami o średnich prędkościach, głównie z kierunków południowo – zachodnich i zachodnich. Klimat lokalny analizowany z punktu widzenia osadnictwa jest korzystny zwłaszcza w obrębie wysoczyzn morenowych. Tereny tam położone odznaczaja się dobrym przewietrzaniem, korzystnym nasłonecznieniem, prawidłowymi stosunkami wilgotnościowymi. Korzystny jest stan sanitarny powietrza. W obrębie kompleksów leśnych także panują korzystne warunki, zwłaszcza pod względem zdrowotnym. Inaczej jest w obrębie zatorfionych dolin rzecznych. Występuje tu nadmierna wilgotność powietrza, częste zaleganie mgieł i słabe przewietrzanie[5].

Obiekty fizjograficzne

Większość obszaru gminy to tereny równinne. W części południowej gminy dominuje typ rzeźby niskopagórkowatej i falistej. Zasoby wód powierzchniowych ograniczają się do jeziora Kamienica o powierzchni ok. 66 ha, dwóch małych jezior koło miejscowości Trzynik i kilku mniejszych zbiorników wodnych. Przez obszar gminy przepływają dwie rzeki: Dębosznica – od strony zachodniej i Błotnica – od strony wschodniej.[6].

Kulminacje terenu na obszarze gminy koncentrują się wokół wzgórz kemowych okolic Niemierza, Byszewa, Nieżyn|Nieżyna]], Unieradza i Białokur i noszą lokalne nazwy: Góra Palanka, Góra Nizawka, Warbla Góra, stanowią także znakomite punkty widokowe. Jedna z najszerszych panoram rozciąga się ze wzgórza zwanego "Wyżawa" koło Niemierza. Jego wysokość wynosi 48,4 m n.p.m. przez co wyraźnie góruje nad otaczającym obszarem. Można z niego podziwiać krajobraz we wszystkich kierunkach, a wyjątkowo rozległy jest w kierunku północnym. W pogodne dni widać na horyzoncie nadmorskie bory. Około 600 m na południe od drogi Nieżyn - Byszewo znajduje się drugie wyraźne wzgórze zwane "Niżawką". W kierunku południowym widoczny jest niezbyt rozległy krajobraz wysoczyzny morenowej z charakterystycznymi zadrzewionymi obniżeniami. Natomiast w kierunku przeciwnym rozciąga się panorama na północną część gminy. Na pierwszym planie widać aleję drzew wzdłuż drogi, co jest dość charakterystycznym elementem krajobrazu okolic Siemyśla[7].

Przyroda

Florę i faunę gminy Siemyśl budują cztery główne ekosystemy: leśne, torfowiska i mokradła, trwałe użytki zielone oraz zadrzewienia przydrożne. Do najbardziej wartościowych lasów, pod względem przyrodniczym, należą kompleksy leśne nad jeziorem Kamienica[8]. Przeważa w nich drzewostan bukowy oraz dębowo sosnowy, jak również siedliska wilgotne w dolinie rzeki Błotnicy obejmujące łęgi olszowe i bory bagienne z drzewostanami brzozowymi, olszowymi, wierzbą i osiką. Dla całej gminy charakterystyczne są niewielkie obszarowo zalesienia złożone głównie z drzewostanów sosnowych i dębowych, porastających krawędzie rynien polodowcowych, pagórki kemowe i lokalne obniżenia terenowe. W lasach występuje zwierzyna łowna: dziki, sarny, jelenie.

Torfowiska i mokradła, o stosunkowo niewielkich rozmiarach, wypełniają zagłębienia wytopiskowe w obrębie wysoczyzny morenowej. Największa ich ilość występuje pomiędzy miejscowościami Nieżyn, Siemyśl i Trzynik oraz pomiędzy Morowem i Byszewem. Są to przede wszystkim torfowiska wysokie z dobrze zachowaną charakterystyczną florą. W południowo-zachodniej części gminy występują torfowiska niskie. Zarówno lasy, zwłaszcza na siedliskach wilgotnych jak i wszystkie zbiorowiska roślinne podmokłych łąk i torfowisk są ostoją dziko żyjących zwierząt. Zaobserwowano tam bytowanie ptactwa wodno – błotnego, między innymi żurawi, łabędzi i czapli.

Użytki zielone czyli łąki i pastwiska występują głównie w dolinie rzeki Dębosznicy i w części doliny Błotnicy. Zespołom trawiastym towarzyszą zadrzewienia i zakrzaczenia typowe dla środowiska łęgowego. Pośród zadrzewień przydrożnych z dominują lipy i klony oraz topole i wierzby przy drogach polnych[9].

  • Obszary Chronionego Krajobrazu w Gminie Siemyśl
    • Jezioro Kamienica i dolina Błotnicy o powierzchni 345 ha - niezeutrofizowane jezioro oraz kompleks lasów liściastych buczyn, grabów, łęgów i olsów.
  • Obszar Natura 2000
    • Kemy Rymańskie o powierzchni 341,12 ha - obszar ten został wyznaczony na podstawie Dyrektywy Siedliskowej (Specjalne Obszary Ochrony – SOO) obszar leśny o charakterze zbliżonym do naturalnego oraz jezioro Kamienica.
Jezioro Kamienica - mapa
  • Użytki ekologiczne
    • Byszewskie Błota - ochrona unikalnych walorów różnorodności biologicznej oraz lęgowej awifauny wodno-błotnej,
    • Mszary Siemyślańskie – ochrona unikalnych walorów różnorodności biologicznej oraz ochrona lęgowej awifauny wodno-błotnej, ochrona miejsc rozrodu i przebywania bezkręgowców.
    • Jezioro Trzynik Duży i Mały – ochrona unikalnych walorów różnorodności biologicznej i ochrona lęgowej awifauny wodnobłotnej.
    • Jezioro Kamienica – ochrona unikalnych walorów różnorodności biologicznej, ochrona regionalnych walorów krajobrazowych,ochrona stanowisk ptaków wodno-błotnych, ochrona krajobrazu, ochrona płatów buczyny – siedliska dla ptaków wróblowatych.
    • Bagno pod Górą Białokurską – zachowanie walorów przyrodniczych krajobrazowych mokradła i oczka śródpolnego, ze zbiorowiskami szuwarowymi i zaroślami o charakterze naturalnym, z rzadko spotykanymi, zagrożonymi i chronionymi gatunkami roślin oraz zwierząt[10].

Historia

Dzieje Siemyśla i okolicznych osad są nierozerwalnie związane z rozwojem Kołobrzegu. W miarę upływu czasu na Ziemi Kołobrzeskiej wzrastało znaczenie handlu lądowego, który stawał się alternatywą dla niebezpiecznego handlu morskiego. Powstało tu wiele szlaków kupieckich świadczących o rozwoju aktywności gospodarczej na tym terenie. Na przełomie XIX i XX wieku typowym elementem wiejskiego krajobrazu były duże majątki ziemskie - folwarki. Rozwój lokalnego przemysłu, rzemiosła i usług przypada na początek XX wieku, jednak wieś Siemyśl zachowała typowo rolniczy charakter, ponieważ znaczna liczba mieszkańców utrzymywała się nadal z rolnictwa. Siemyśl nie doznał wielu zniszczeń wojennych i zachował charakter jednego z centrów lokalnego życia społecznego. Proces polonizacji przebiegał sprawnie. Większość osadników przybyła z Polski centralnej i tzw. “ściany wschodniej”. Przeobrażnia społeczno-ekonomiczne i polityczne w kraju przyczyniły się do powstania nowego modelu wsi uspołecznionej. Sektor uspołeczniony typowy dla gospodarki socjalistycznej reprezentowały Państwowe Gospodarstwa Rolne, które przejęły dawne zabudowania folwarczne jako bazę gospodarczą i zatrudniały do pracy najemnych pracowników. W Kędrzynie, Trzyniku i Białokurach miały siedzibę Państwowe Gospodarstwa Rolne zatrudniające najwięcej ludzi z okolicy. Przełom polityczno-gospodarczy w 1989 roku doprowadził do zmian struktur gospodarczych i społecznych oraz do uruchomienia wolnorynkowych zasad gospodarowania. Nastąpił upadek uspołecznionych gospodarstw rolnych, które przeszły do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, poszukującej dzierżawców mogących powstrzymać dekapitalizację majątku. Restrukturyzacja przedsiębiorstw doprowadziła do redukcji zatrudnienia i gwałtownego wzrostu bezrobocia w gminie. Likwidacja PGR z jednej strony i pogarszająca się w ostatnich latach opłacalność produkcji rolnej pogłębiły istniejące rozwarstwienie pomiędzy obszarami wiejskimi i miejskimi. Mimo tego Gmina Siemyśl zachowała charakter gminy rolniczej.

Gminę wiejską Siemyśl, w obecnych granicach administracyjnych, utworzono uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie z dnia 1 stycznia 1973 roku. Do 31 grudnia 1998 roku gmina należała do województwa koszalińskiego. Od 1 stycznia 1999 roku, w związku z nowym podziałem terytorialnym państwa, gmina Siemyśl wraz z gminami: Dygowo, Kołobrzeg, Rymań, Gościno, Ustronie Morskie oraz z miastem Kołobrzeg tworzy powiat kołobrzeski, wchodzący w skład województwa zachodniopomorskiego z siedzibą władz w Szczecinie[11].

Gospodarka i infrastruktura

Siemyśl leży poza głównymi szlakami komunikacyjnymi jednak układ komunikacyjno-transportowy pozwala dotrzeć do wszystkich miejscowości w gminie. Na terenie gminy brak dróg wojewódzkich. Drogi powiatowe mają długości 60,6 km a gminne 70km. Osią rozwojową gminy w układzie północ-południe jest droga: Charzyno - Nieżyn- Siemyśl - Gorawino. Działalność gospodarcza w gminie Siemyśl prowadzona jest na niewielką skalę. Poza rolnictwem działalność w systemie REGON (według danych GUS za 2009 rok) prowadziło 296 podmiotów gospodarczych, z czego 289 należało do sektora prywatnego, 7 zaś do sektora publicznego. Do najważniejszych zakładów należy zaliczyć:

  • „Nord Fish” – zakład przetwórstwa rybnego
  • „Rybak” – zakład przetwórstwa rybnego
  • „Trakbud” – zakład przemysłu drzewnego
  • „Konsorcjum Andziak” w Białokurach – zakład sprzętu dla przemysłu spożywczego
  • GS Samopomoc Chłopska – ośrodek obsługi rolnictwa
  • Zakład produkcji sprzętu wędkarskiego w Kędrzynie
  • „Lind” Sp. z o.o. w Kędrzynie
  • „GEO-BUD” - firma budowlana w Siemyślu
  • „Justa” - Pracownia Projektowania Wnętrz w Charzynie[12].

Samorząd

Kultura

Na terenie gminy funkcjonuje sieć bibliotek, która tworzą:

Oświata

Kościoły i związki wyznaniowe

  • Parafia Rzymskokatolicka p.w. św. Franciszka z Asyżu w Charzynie
  • Parafia Rzymskokatolicka p.w. św. Stanisława Kostki w Siemyślu

Sport

Na terenie Gminy Siemyśl działalność sportowa prowadzona jest przez 2 kluby sportowe oraz Szkoły Podstawowe w Siemyślu i Charzynie, prowadzące zajęcia sportowe z dziećmi w ramach Szkolnego Kółka Sportowego.

Klub Sportowy "Jantar" Siemyśl zrzesza 62 członków, w tym 45 osób ćwiczących zarejestrowanych w OZPN. Istnieją tutaj dwie sekcje piłki nożnej.

Klub Sportowy “TEK-WONDO” z siedzibą w Siemyślu posiada 20 członków, w tym 12 ćwiczących.

Na terenie gminy znajdują się następujące obiekty sportowe:

  • 1 hala sportowa w Siemyślu
  • 4 boiska do piłki nożnej
  • 2 boiska do piłki ręcznej
  • 1 kort to tenisa ziemnego.

Sztandarową imprezą sportową jest Ogólnopolski Wyścig Kolarski o puchar Wójtów Gmin Gościno, Siemyśl i Rymań[14].

Turystyka

Obszar gminy Siemyśl cechuje harmonia krajobrazu leśno-rolniczego, czyste powietrze i cisza. Do najatrakcyjniejszych turystycznie terenów gminy należy zaliczyć okolice jeziora Kamica, parki dworskie, pomniki przyrody (głazy narzutowe i okazałe drzewa). Istotnym elementem, który korzystnie wpływa na atrakcyjność tych rejonów są również zabytki, do których należą m.in.:

  • Siemyśl:
    • neogotycki kościół pw. św. Stanisława Kostki z 1866 roku
    • dawny młyn koniec XIX wieku
    • dwór z 1863 roku
  • Charzyno:
    • neogotycki kościół pw. św. Franciszka z Asyżu (XIX wiek)
    • młyn z XIX wieku
  • Kędrzyno:
    • dwór murowany 1 poł. XIX wieku
  • Trzynik:
    • neogotycki kościół filialny pw. św. Kazimierza (połowa XIX w.)
    • dwór z końca XIX wieku
  • Niemierze:
    • kościół filialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (XV-XVII w.)
  • Nieżyn:
    • neogotycki kościół pw. św. Jana Chrzciciela (XII, XVII, XIX w.)
    • dawna kaplica ewangelicka (obecnie karczma, koniec XIX w.)
  • Unieradz:
    • romański kościół pw. św. Michała Archanioła (murowany z kamieni polnych w XIII w., wieża z XV w.)[15].

Demografia

Gminę Siemyśl zamieszkiwało ogółem 3702 mieszkańców (stan na dzień 31 grudnia 2011 r.) Gęstość zaludnienia wynosiła w roku 2011 34 osoby/km2. Ilość osób w wieku przedprodukcyjnym przedstawiała się następująco: 866, produkcyjnym 2458 oraz poprodukcyjnym 438. Przyrost naturalny w 2011 roku odnotowano ujemny. Gmina Siemyśl boryka się z problemem bezrobocia od dłuższego czasu. Związane to jest z faktem, iż gmina jako obszar o charakterze rolniczym z przewagą byłych gospodarstw pegeerowskich silnie odczuwa skutki transformacji. Zjawisko braku pracy dotyka najczęściej ludzi młodych o niskim wykształceniu. Z problemem tym na co dzień zmaga się około 6% osób bezrobotnych zarejestrowanych w stosunku do mieszkańców gminy w wieku produkcyjnym[16].

Służba zdrowia

Sowarzyszenie MONAR logo

Opiekę zdrowotną zapewniają mieszkańcom gminy:

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Siemyśl
  • Gabinet stomatologiczny:
  • Apteka "NA KOŁOBRZESKIEJ" Siemyśl

W Gminie Siemyśl zlokalizowane jest także ośrodek leczenia uzależnień Stowarzyszenie MONAR Ośrodek Leczenia, Terapii i Rehabilitacji w Marianówku[17].MONAR realizuje programy skierowane do osób bezdomnych, uzależnionych, zakażonych wirusem HIV oraz wykluczonych społecznie, w tym więźniów. Prowadzi zarówno ośrodki stacjonarne jak i pobytu dziennego oraz noclegownie, szpital, poradnie i punkty konsultacyjne.

Miejscowości i sołectwa

Sołectwa: Białokury, Byszewo, Charzyno, Kędrzyno, Morowo, Niemierze, Nieżyn, Siemyśl, Świecie Kołobrzeskie, Trzynik, Unieradz

Wsie: Białokury, Byszewo, Charzyno, Kędrzyno, Morowo, Niemierze, Nieżyn, Siemyśl (wieś gminna), Świecie Kołobrzeskie, Unieradz

Osady: Grabowo, Izdebno, Mącznik, Paprocie, Trzynik, Wątłe Błota, Wędzice, Wszemierzyce

Przypisy

  1. Siemyśl - gmina wiejska W: Statystyczne Vademecum Samorządowca [online]. [Przeglądany 10 listopada 2013].
  2. Tamże.
  3. Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. Prawdzic, Krzysztof. Klimat województwa szczecińskiego w świetle potrzeb rolnictwa. Szczecin: K.W. PZPR, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa WRN w Szczecinie, 1961, s. 36-39
  5. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Siemyśl. Pod. red. Stanisława Dworakowskiego, Koszalin 2000, s. 12.
  6. Tamże, s. 10.
  7. Gmina Siemyśl. W Przyroda Kołobrzegu [online]. [Przeglądany 30 sierpnia 2013].
  8. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Siemyśl na lata 2010-2013 z perspektywą na lata 2014-2017, s.23.
  9. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Siemyśl. dz. cyt., s. 16-17.
  10. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Siemyśl na lata 2010-2013 z perspektywą na lata 2014-2017, s. 12-13.
  11. Strategia rozwoju lokalnego Gminy Śiemyśl, Szczecin 2000, s. 35.
  12. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Siemyśl na lata 2010-2013 z perspektywą na lata 2014-2017, s. 10.
  13. Zespół Szkół w Siemyślu [online]. [Przeglądany 27 sierpnia 2013].
  14. Strategia rozwoju lokalnego Gminy Siemyśl, Szczecin 2000, s.50.
  15. Ellwart, Jarosław. Pomorze Środkowe: przewodnik turystyczny. Gdynia: Wydawnictwo Region, 2011, s. 134-136. ISBN 978-83-7591-042-1
  16. Gmina wiejska Siemyśl. Statystyczne vademecum samorządowca. W: Urząd Statystyczny w Szczecinie [online]. [Przeglądany 27 sierpnia 2013].
  17. Stowarzyszenie MONAR [online]. [Przeglądany 30 sierpnia 2013].

Bibliografia

  • Ellwart, Jarosław. Pomorze Środkowe: przewodnik turystyczny. Gdynia: Wydawnictwo Region, 2011. ISBN 978-83-7591-042-1
  • Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  • Prawdzic, Krzysztof. Klimat województwa szczecińskiego w świetle potrzeb rolnictwa. Szczecin: K.W. PZPR, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa WRN w Szczecinie, 1961.
  • Program Ochrony Środowiska dla Gminy Siemyśl na lata 2010-2013 z perspektywą na lata 2014-2017.
  • Strategia rozwoju lokalnego Gminy Śiemyśl, Szczecin 2000.
  • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Siemyśl. Pod. red. Stanisława Dworakowskiego, Koszalin 2000.

Linki zewnętrzne

Zobacz też




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło