Golice

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Geolokalizacja: 52.861992,14.261432

Golice
Nazwa niemiecka Grüneberg
Powiat gryfiński
Gmina Cedynia
Sołectwo Golice
[ Strona internetowa miejscowości.]

Golice (dawniej Grüneberg) — wieś w gminie Cedynia w powiecie gryfińskim.

Położenie

Wieś położona jest we południowo-wschodniej części gminy Cedynia (4,5 km na południowy wschód od Cedyni). Od północy sąsiaduje z Orzechowem (odległość 3 km), od północnego-wschodu z Klępiczem (odległość 3 km). Miejscowość usytuowana jest przy drodze wojewódzkiej 125.

Historia

Choć w źródłach pisanych Golice po raz pierwszy pojawiają się dopiero w XIV wieku, to genezy wsi należy szukać kilkadziesiąt lat wcześniej. Znajdujący się w niej kościół, wzniesiony z kwadr granitowych, należy bowiem do najstarszych tego typu obiektów w okolicy, a jego powstanie można łączyć z kolonizacją wiejską na prawie niemieckim w drugiej połowie XIII wieku.

W źródłach pisanych miejscowość pojawiła się w 1337 roku. Była wówczas częścią ziemi mieszkowickiej. Jej pola mierzyły wówczas 58 łanów. 4 z nich należały do uposażenia parafii, 1 - kościoła, a 8 było lennem Henryka von Brederlowa. W ciągu kilkudziesięciu kolejnych lat w Golicach rozwinęły się większe dobra ziemskie, które spoczęły w ręku Güstebiesów, wywodzących się z pobliskich Gozdowic. Zubożenie tego rodu rycerskiego w XV wieku spowowdowało, że jego przedstawiciele zaczęli parać się tzw. raubritterstwem, czyli rozbojami i napadami na podróżnych i kupców. Znane są wypadki z połowy lat czterdziestych XV wieku, kiedy bracia Konrad i Michael Güstebiese napadli i obrabowali wrocławski statek płynący Odrą do Szczecina, dotkliwie bijąc żydowskiego kupca Hannosa Moschego. W czasie podziału łupu wybuchła między braćmi kłótnia, w wyniku której Konrad zamordował Michaela. W efekcie Konrad został skazany na banicję, a dobra golenickie - po uprzednim uregulowaniu ciążących na nich zobowiązań lennych - skonfiskował władający wówczas Nową Marchią zakon krzyżacki.

Po wykupie Nowej Marchi przez Brandenburgię w 1454 roku dobra golenickie znajdowały się przez kilka lat w ręku margrabiego Fryderyka II Hohenzollerna, a 7 stycznia 1466 roku zostały sprzedane zakonowi joannitów, który utworzył tam komandorię. We wsi nie zorganizowano jednak konwentu - służyła ona jedynie jako beneficjum dla szczególnie zasłużonych wobec baliwatu konfratrów. W 1545 roku Golenice zdegradowano do rangi dóbr preceptora generalnego. Komandoria istniała tam znów w latach 1662-1690. Następnie funkcjonowała tam domena zakonna - do czasu kasaty zakonu joannitów w Prusach Królewskich w 1812 roku. Golice stały się wówczas częścią domeny państwowej, a od 1875 roku były dzierżawione przez osoby prywatne. W 1927 roku wieś łącznie z folwarkiem zamieszkiwało 417 osób, a pola mierzyły 1278,3 ha.

Zabytki

Bibliografia

  • Gahlbeck, Christian. Od dóbr rycerzy rozbójników do komandorii joannitów. Historia Golic w XV wieku. W: Cedynia i okolice poprzez wieki. Red. Migdalski, Paweł. Chojna-Szczecin 2013. S. 149-160.
  • Rymar, Edward. Reslawizacja nazw miejscowości na obszarze ziemi chojeńskiej i mieszkowickiej w latach 1945-1947. „Przegląd Zachodniopomorski” 1996, z. 3. S. 237-281.
  • Rymar, Edward. Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii. Chojna 2012.
  • Voss, Georg. Hoppe, Willy. Grünberg. W: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, Schriftleitung E. Blunck, Bd. VII, T. 1: Kreis Königsberg (Neumark), H. III: Die nördlichen Orte. Berlin 1927.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Michał Gierke