Grób szkieletowy ze Śliwina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Grób szkieletowy ze Śliwina
Grób szkieletowy ze Śliwina
Wyposażenie grobu szkieletowego ze Śliwina
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania 2. połowa I okresu epoki brązu do początku II okresu epoki brązu (1700–1500 przed Chr.)
Materiał brąz, złoto
Wymiary {{{wymiary}}}


Grób szkieletowy ze Śliwina – jednostkowy w skali Pomorza Zachodniego obiekt archeologiczny datowany na 2. połowę I okresu epoki brązu do początku II okresu epoki brązu (1700–1500 przed Chr.) wg chronologii Oskara Monteliusa, zawierający w swoim wyposażeniu przedmioty z brązu i złota. Zabytki znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Okoliczności odkrycia

Grób został odsłonięty przypadkowo 4 maja 1933 roku na gruntach miejscowości Śliwin, pow. gryficki (niem. Schleffin, Kreis Greifenberg). W czasie prowadzonej orki, przy krawędzi wybierzyska piasku, uwidoczniły się dwa kamienie średnicy 50 cm, nakryte większym płaskim głazem, stanowiące resztki skrzyni grobowej, rozlokowanej wzdłuż osi wschód-zachód. W jej wnętrzu, na głębokości jednego metra od powierzchni, znajdowały się szczątki szkieletu: czaszka i kości kończyn oraz tzw. dary grobowe.

Opis przedmiotów

  • Trzyzwojowa spiralka, o wadze 2,62 grama, średnicy 2,5–2,7 cm, wykonana została z cienkiej złotej taśmy. Ozdoba leżała przy skroni, po lewej stronie czaszki, dzięki czemu uznana została za tzw. zausznicę.
  • Siekierka z brązu o dł. 17,0 cm, reprezentuje typ Wrocłw-Szczytniki. Stanowi on najliczniejszą grupę wśród siekierek z podniesionymi brzegami, i występuje w zachodniej części Polski. Narzędzia tego typu znane są głównie z tzw. znalezisk luźnych (bez znanego kontekstu odkrycia), skarbów, rzadziej z grobów.
  • Niewielki sztylet z brązu bez zachowanej rękojeści. Jego głownia o trójkątnym kształcie, długa na10,2 cm, była pierwotnie zwieńczona półkoliście uformowaną płytką z trzema otworami na nity, służącą do przytwierdzania uchwytu.W ramach systematyki M. Gedla (1980) sztylet ten należy do wariantu Mierczyce. Poza okazem ze Śliwina wariant ten znany jest jeszcze z jednego skarbu i zaledwie kilku znalezisk grobowych w Polsce. To pozwala włączyć okaz śliwiński do grupy bardzo rzadkich znalezisk.

Znaczenie odkrycia

Badania nad wczesnym okresem epoki brązu (2000–1600 przed. Chr.) na Pomorzu Zachodnim opierają się głównie na znaleziskach tzw. luźnych (bez znanego kontekstu odkrycia), skarbach przedmiotów brązowych oraz nielicznych grobach często słabo udokumentowanych. Istotnym walorem śliwińskiego odkrycia jest przede wszystkim jego kontekstowość, dostarczająca podstawowych danych dotyczących formy pochówku i budowy grobu czy rodzaju złożonych darów. Współwystępujące w jednym obiekcie przedmioty, tworzące zwarty zespół, pozwoliły na jego precyzyjne umiejscowienie na osi czasu. Skład wyposażenia grobu stanowi potwierdzenie, że obszary północno-zachodniej Polski były w 2. połowie I okresu epoki brązu nadal pod wpływem ośrodków metalurgicznych kultury unietyckiej, której centra znajdowały się w Czechach, na Morawach, w Saksonii i na Dolnym Śląsku.

Historia zabytków

Znalezisko grobowe ze Śliwina, tuż po odkryciu w 1933 roku, zostało oddane, za zgodą właściciela piaśnicy, do muzeum w Trzebiatowie (nr inwentarza I.412–415). W niedługim czasie przekazano je do zbiorów Muzeum Krajowego w Szczecinie (niem. Pommersches Landesmuseum), gdzie pozostało do końca 1944 roku. W obliczu zbliżającego się frontu wojennego, siekierka, sztylet oraz spiralka, zostały ewakuowane wraz z wieloma innymi zabytkami w głąb Niemiec. Na miejscu zostały tylko szczątki szkieletu. Wyposażenie grobu powróciło ze Stralsundu do Szczecina dopiero na przełomie 2008 i 2009 roku, w wyniku polsko-niemieckiej wymiany dawnych zabytków archeologicznych. W 2012 roku zostało umieszczone w okolicznościowym katalogu pt. „Zaginione-Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich”, towarzyszącym dużej wystawie o tym samym tytule.

Informacje o grobie ze Śliwina, poza literaturą archeologiczną, można znaleźć w archiwum dawnym Działu Archeologii Muzeum Narodowego w Szczecinie – teczka numer 292 i 3115.

Bibliografia

  • Blajer Wojciech, Wprowadzenie do problematyki kulturowej zabytków z epoki brązu I wczesnej epoki żelaza, [w:] Zaginione – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, red. Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Szczecin 2012, s. 107–117. ISBN 978-83-63365-20-2.
  • Eggers Hans Jürgen, Ein Grabfund der ältesten Bronzezeit von Schlessin, Kr. Greifenberg, „Monatsblätter“ 1935, 49, z. 1, s. 14–15.
  • Gedl Marek, Die Dolche und Stabdolche in Polen, PrähistorischeBronzefunde VI, 4, München 1980. ISBN10:3-406-072-429; ISBN13: 9-783-406-072-420 .
  • Kersten Karl, Die Funde der älteren Bronzezeit in Pommern, 7. Beiheft zum Atlas der Urgeschichte, Hamburg 1958.
  • Kozłowska-Skoczka Dorota, Epoka brązu – wczesna epoka żelaza – katalog zabytków, [w:] Zaginione – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, red. Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Szczecin 2012, s. 121–192.ISBN 978-83-63365-20-2.
  • Sarnowska Wanda, Kultura Unietycka w Polsce, tom I. Wrocław–Warszawa–Kraków 1969.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Dorota Kozłowska