Grodzisko średniowieczne (Garnowo)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Grodzisko w Garnówku - stanowisko archeologiczne, będące reliktem wczesnośredniowiecznej osady obronnej.

Grodzisko usytuowane jest na podmokłych zalewowych łąkach w widłach rzek Rurzycy i Kalicy (Mętnicy), oddalone w linii prostej o ok. 2 km od wsi Garnowo i ok. 4 km od centrum Chojny. Jego zarys jest wyraźnie czytelny w terenie.

Najstarsza wzmianka pisana o obiekcie pochodzi z XIV wieku. Grodzisko zostało określone jako Borchwall w dokumencie z 10 maja 1394 roku, dotyczącym sporu miasta Chojny z rycerzami von Sidow. W pierwszej połowie XVIII wieku historyk Augustin Kehrberg uznał, że obiekt jest reliktem zniszczonego w 1349 roku przez mieszczan chojeńskich domniemanego zamku margrabiów. Pierwsza próba naukowego opisu grodziska pochodzi z końca XIX wieku. Fritz Buchholz określił wówczas jego wymiary i przedstawił hipotezę o użytkowaniu grodu jako ośrodka władzy pogańskich wodzów. Grodzisko wzmiankowane jest także w polskiej przedwojennej literaturze archeologicznej.

Dokładniejszym badaniom obiekt poddano w marcu 1970 roku. Przeprowadzono wówczas prospekcję powierzchniową. Stwierdzono, że jest to pierścieniowate grodzisko typu nizinnego o wymiarach 100 x 100 m, z wałem, którego wysokość osiąga 2 m. Zarejestrowano również otoczone niskim wałem półkoliste podgrodzie o szerokości około 50 m. Z terenu grodziska zebrano 32 fragmenty naczyń glinianych ręcznie lepionych typu Dziedzice. Na podstawie ich analizy określono ogólną chronologię funkcjonowania grodu na VIII-IX wiek. Podczas kolejnych badań, które prowadzono w 1977 roku, wykonano plan warstwicowy obiektu oraz trzy wykopy sondażowe. Nie stwierdzono jednakże występowania warstw kulturowych. Analiza stratygraficzna wału grodziska dowiodła, że został on usypany z ziemi bez zastosowania drewnianych lub kamiennych wzmocnień konstrukcyjnych.

Zdaniem archeologa Antoniego Porzezińskiego, który dokonał ponownej analizy technologicznej zabytków pozyskanych w czasie badań powierzchniowych, chronologię funkcjonowania grodu należy przesunąć na drugą połowę VII wieku. Obiekt byłby wtedy najstarszą wczesnośredniowieczną osadą obronną tzw. ziemi cedyńskiej.

Bibliografia

  • Buchholz, Fritz. Zwei Burgwälle bei Königsberg Neum. Nachrichten über deutsche Alterthumsfunde.Ergäanzungsblätter zur Zeitschrift für Ethnologie, 1894, s. 79-80.
  • Codex Diplomaticus Brandenburgensis. Hrsgb. von A. Riedel. Haupttheil I, Bd. XIX. Berlin 1860, s. 285, nr CLXXIII.
  • Kehrberg, Augustin. Erleuterter historisch–chronologischer Abriß der Stadt Königsberg in der Neu-Marck (…). Berlin 1725. Abth. I, s. 15, 30.
  • Łęga, Władysław. Kultura Pomorza we wczesnym średniowieczu na podstawie wykopalisk. Toruń 1930, s. 340, nr. 191 i 192.
  • Nawrolski, Tadeusz. Rogosz, Ryszard. Odkrycia. Powiat Chojna. Materiały Zachodniopomorskie, t. XVI, 1970, s. 663-666.
  • Porzeziński, Antoni. Osadnictwo ziemi cedyńskiej we wczesnym średniowieczu. Chojna 2012, s. 20, 27-28.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Michał Gierke