Józef Baran Chrząszczyński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Baran- Chrząszczyński
działacz społeczny
brak zdjecia
Data urodzenia 18 marca1899
Miejsce urodzenia Wola Żarczycka
Data śmierci 29 kwietnia1969
Miejsce śmierci Koszalin
Miejsce spoczynku Toruń
Narodowość polska
Pseudonim Lucjan


Józef Baran- Chrząszczyński (1899-1969) - koszaliński działacz społeczny,żołnierz września 1939, organizator Polskiego Towarzystwa Turystyczno- Krajoznawczego w Koszalinie, autor publikacji turystycznych i przyrodniczych.

Życie i działalność

W Leżajsku ukończył gimnazjum i zdał maturę. W 1918 został zmobilizowany jako poborowy i skierowany do Szkoły Podchorążych Artylerii w Poznaniu, po skończeniu której pozostał jako oficer zawodowy w wojsku. W stopniu kapitana – dowódcy baterii, walczył w Wojnie Obronnej 1939 – w bitwie pod Kutnem, nad Bzurą i obronie Modlina, za co otrzymał Krzyż Walecznych.[1]

Po krótkim pobycie w niewoli niemieckiej,rozpoczął organizowanie walki zbrojnej partyzanckiej w ramach ZWZ i AK. Pełnił obowiązki szefa sztabu a następnie dowódcy batalionu AK pod pseudonimem Lucjan. Bezpośrednio po przejściu frontu ppłk Józef Baran Chrząszczyński z mandatu Polski Podziemnej pełnił funkcję Komendanta Wojennego Leżajska. W czerwcu 1945 ujawnił się i został skierowany do pracy w Koszalinie. Do Koszalina przyjechał wraz z żoną w lipcu 1945 i podjął pracę w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym w charakterze inspektora osadnictwa wiejskiego. Po likwidacji PUR pracował kolejno we władzach Związku Samopomocy Chłopskiej, Funduszu Wczasów Pracowniczych w Mielnie i Oddziale PBP „Orbis” w Koszalinie. Mimo przejścia na emeryturę nadal był aktywnym działaczem społecznym i turystycznym. Zmarł w Koszalinie 29 kwietnia 1969 spoczął w rodzinnym grobowcu na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.

Na zebraniu organizacyjnym PTTK, które odbyło się na początku 1951 r., wybrany został pierwszym prezesem oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Koszalinie. Był pierwszym przewodnikiem turystycznym po Ziemi Koszalińskiej, wychowawcą i nauczycielem na kolejnych kursach przewodnickich. Przewodniczył Wojewódzkiej Komisji Krajoznawczej PTTK, działał w komisji przewodnickiej i turystyki pieszej. Za całokształt działalności na rzecz Towarzystwa został w 1959 wyróżniony Złotą Odznaką PTTK.

Efektem jego dociekań były pierwsze na tych ziemiach przewodniki turystyczne – „Koszalin, Mielno i okolice” (1958) oraz „Koszalin i okolice” (1967). Pełnił funkcję radnego Powiatowej Rady Narodowej.

Koszaliński oddział PTTK nazwał Jego imieniem czerwony szlak pieszy prowadzący z Góry Chełmskiej do Tychowa. W 2009 decyzją Prezydenta RP Józef Chrząszczyński został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Obecnie jedna z ulic Koszalina, nazwana jest jego imieniem.[2]

Odznaczenia

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Walecznych

Przypisy

Bibliografia

  • Eugeniusz Buczak: Współtwórcy koszalińskiej kultury. Koszalin, 1974.
  • Józef Chrząszczyński: Wśród pierwszych osadników. Zapiski Koszalińskie 1964, nr 3.
  • Maria Hudymowa: Ocalić od zapomnienia. TPP, Koszalin 2002.
  • Bernard Konarski: Ich pasją była turystyka. ZW PTTK, Koszalin 1983.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Tomasz Wojciechowski