Józef Marciniak

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Marciniak
archeolog
Data urodzenia 9 marca 1906
Miejsce urodzenia Kraków
Data śmierci 24 kwietnia 1971
Miejsce śmierci Kraków
Narodowość polska


Józef Marciniak (1906–1971), archeolog, pracownik naukowy PAN.

Życiorys

Józef Marciniak urodził się 9 marca 1906 roku w Krakowie. Tu ukończył gimnazjum. W latach 19261930 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim geografię oraz prehistorię u prof. dr. Włodzimierza Demetrykiewicza. Z obydwu tych dziedzin otrzymał tytuł magistra.

W 1933 roku został zatrudniony jako asystent w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Druga wojna światowa przerwała jego działalność naukową – jako żołnierz kampanii wrześniowej 1939 roku przebywał sześć lat w niewoli niemieckiej, w oflagu Murnau.

Do Polski powrócił w 1946 roku i zamieszkał w Szczecinie, gdzie został na krótko zatrudniony w Urzędzie Wojewódzkim, w Wydziale Przesiedlenia. Na początku 1947 roku rozpoczął, już jako pracownik Muzeum Miejskiego, wykopaliska na Zamku Książąt Pomorskich, których kierownikiem został ówczesny kustosz Działu Prehistorycznego Muzeum mgr Tadeusz Wieczorowski. Ten początkowy etap (1947–1948) badań siedziby książęcej przedstawił J. Marciniak w sprawozdaniu opublikowanym w 1949 roku w popularnonaukowym czasopiśmie „Z Otchłani Wieków”. Poza badaniami w Szczecinie brał on także udział w pierwszej akcji weryfikacji grodzisk średniowiecznych na terenie Pomorza.

Z dniem 1 stycznia 1949 roku Muzeum Miejskie zostało przekazane władzom województwa, zmieniono jednocześnie jego nazwę na Muzeum Pomorza Zachodniego, w którym J. Marciniak od lutego pracował na stanowisku kustosza, a już od 1 maja (1949) zaczął pełnić funkcję dyrektora tejże placówki. W ramach swoich obowiązków kontynuował zapoczątkowaną już w sierpniu 1945 roku organizację i remont Muzeum, koordynował dalsze zabezpieczanie i porządkowanie zbiorów zabytków, księgozbioru i akt archiwalnych. Pod jego zarządem zrealizowano kolejne trzy stałe wystawy, w tym archeologiczną w gmachu przy Wałach Chrobrego, zatytułowaną "Rozwój społeczeństw pierwotnych", a także ponad 20 wystaw czasowych oraz cztery tzw. oświatowo-objazdowe po dawnym województwie szczecińskim i koszalińskim. Do 1952 roku Muzeum kontynuowało wykopaliska na Zamku w ramach Badań nad Początkami Państwa Polskiego, mającymi związek z obchodami Tysiąclecia Państwa Polskiego (tzw. okres millenijny).

W pierwszej połowie 1952 roku J. Marciniak powrócił do Krakowa. W tym samym roku obronił pracę doktorską pt. "Okres późnolateński na obszarze Polski środkowej". Jednocześnie kierował badaniami wykopaliskowymi w Nowej Hucie – w 1953 roku powołano tu oddział Państwowego Muzeum Archeologicznego, którego został kierownikiem. Od 1954 roku rozpoczął pracę w Zakładzie Archeologii Małopolski IHKM (Instytutu Historii Kultury Materialnej) PAN w Krakowie. W 1957 roku powierzono mu funkcję sekretarza Komisji Archeologicznej Oddziału PAN w Krakowie, którą pełnił do śmierci. Józef Marciniak zmarł 24 kwietnia 1971 roku w Krakowie, po długiej i ciężkiej chorobie.

Pomimo, iż zajmował się głównie okresami: lateńskim i wpływów rzymskich, na jego dorobek naukowy składają się publikacje obejmujące problematykę badawczą od neolitu po średniowiecze. Wśród ponad 90 pozycji znajdują się studia monograficzne, sprawozdania z badań, prace problemowe i materiałowe oraz popularno-naukowe.

Publikacje (wybór)

  • 1949 Tymczasowe wyniki badań archeologicznych na zamku w Szczecinie, „Z Otchłani Wieków”, R. 18, s. 105–111.
  • 1950–1951 Sprawozdanie z działalności Muzeum Pomorza Zachodniego w latach 1945–1950, „Archeologia”, t. 4, 148–149.
  • 1953 Wystawa archeologiczna w Szczecinie, „Sprawozdania P.M.A.”, t. 5, z. 3–4, s. 48–51.
  • 1959 Znaczenie planigrafii dla badań archeologicznych, „Archeologia Polski”, t. 4/1, s. 47–66.
  • 1965 Skarb brązowy z Witowa nad Wisłą, „Rocznik Muzeum Świętokrzyskiego”, t. 3, s. 75–92.
  • 1965 Z badań nad wczesną fazą kultury wenedzkiej, „Archeologia Polski” t. 10/2, s. 579–599.
  • 1968 Pradzieje Nowej Huty, Igołomi i Witowa. Kraków.

Bibliografia

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Dorota Kozłowska