Jan Karakulski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Karakulski
nauczyciel, organizator bibliotekarstwa na Pomorzu Zachodnim
brak zdjecia
Data urodzenia 25 grudnia 1901
Miejsce urodzenia Husów k. Łańcuta
Data śmierci 28 lutego 1977
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie,

kw. 60A, rz. 14, nr 3

Narodowość polska


Jan Karakulski (1901-1977) - nauczyciel, organizator bibliotekarstwa na Pomorzu Zachodnim po II wojnie światowej.

Życiorys

Jan Karakulski urodził się 25 grudnia 1901 roku w Husowie koło Łańcuta. Uczęszczał do łańcuckiego gimnazjum. W 1923 roku uzyskał wykształcenie nauczycielskie pozwalające mu na podjęcie pracy w szkole powszechnej. Edukację kontynuował na Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku filozoficznym, jednak studiów tych nie ukończył. Powrócił do pracy nauczycielskiej, którą wykonywał do roku 1939 przebywając na Wołyniu. We Włodzimierzu Wołyńskim zatrudniony był jako instruktor oświaty pozaszkolnej.

Okupację spędził z rodziną w Łańcucie pracując jako robotnik i angażując się w tajne nauczanie. Jesienią 1944 roku po przejściu frontu, zatrudnił się jako pracownik fabryczny (a później jako kasjer) w zakładzie włókienniczym w Rakszawie koło Łańcuta. W 1946 roku postanowił porzucić swoje dotychczasowe zajęcie i powrócić do pracy pedagogicznej. Karakulski udał się do Ministerstwa Oświaty i odbył rozmowę z ówczesnym naczelnikiem wydziału Józefem Janiczkiem, który zachęcał go do podjęcia pracy w oświacie, a okazując mu przychylność, pozwolił wybrać województwo które stać się miało nowym miejscem jego zamieszkania i pracy. W styczniu 1946 roku udał się na rekonesans do Szczecina, który wypadł pomyślnie. Karakulski osiadł w mieście z żoną[1] i trójką dzieci. Również ich bliska rodzina wybrała Pomorze Zachodnie jako miejsce do życia.

Zatrudnienie znalazł w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Referacie Oświaty dla Dorosłych. Karakulski kierując referatem, przystąpił do tworzenia biblioteki dla nauczycieli i kompletowania księgozbioru pedagogicznego. Książki pozyskiwano drogą darów od ludzi związanych z Kuratorium czy nauczycieli przybywających do miasta.

Kolejne zadanie to organizowanie placówek bibliotecznych na terenie województwa[2]. Czynił także przygotowania do święta Oświaty, Książki i Prasy, które odbyło się 4 maja 1946 roku.

Po ukazaniu się wyczekiwanego przez środowisko dekretu o bibliotekach[3] rozpoczął wdrażanie w życie jego postanowień. Przede wszystkim należało przeprowadzić kampanię informacyjną wśród odpowiednich organów administracji lokalnej na temat konieczności organizowania bibliotek w terenie, adaptowania budynków na ten cel i pozyskiwania pracowników. Szkolenie kadry bibliotecznej poprzez kursy i seminaria, stało się jednym z najistotniejszych zadań do realizacji.

W 1947 roku przystąpił do organizowania Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w budynkach Wojewódzkiej Rady Narodowej i Miejskiej Rady Narodowej. Dotychczas w Szczecinie funkcjonowała jedynie Miejska Biblioteka Publiczna[4].

W 1948 roku, Karakulski po przeniesieniu na stanowisko okręgowego wizytatora bibliotek w województwie szczecińskim zaangażował się w powoływanie do zycia kolejnych bibliotek i ich wyposażanie. Dzięki ustanowionemu w województwie szczecińskim Funduszowi Oświatowo-Kulturalnemu (1948 r.), zakupowano księgozbiory i finansowano działalność kulturalno-oświatową. Pieniądze pozyskiwano także ze zbiórek publicznych. W styczniu 1949 roku odbyło się uroczyste otwarcie 145 bibliotek gminnych w województwie (w Sypniewie, pow. Wałcz), które uświetnił swoja obecnością pisarz Jerzy Andrzejewski. Następne tego typu uroczystości odbyły się w kolejnych 200 miejscowościach.

W 1952 roku powrócił na stanowisko kierownicze w Referacie Bibliotek. W związku z wprowadzeniem nowego podziału administracyjnego[5] skupił się na przebudowie dotychczasowej sieci bibliotecznej.

W roku 1958 został powołany na stanowisko dyrektora Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej. Po dwóch latach objął posadę instruktora i kierownika Sekcji Bibliotek w Ośrodku Metodycznym ZNP w Szczecinie.

W 1962 roku przeszedł na emeryturę. Nie zaprzestał jednak kontaktu z zawodem. Był wykładowcą w Wojewódzkim Punkcie Konsultacyjnym Państwowego Ośrodka Kształcenia Korespondencyjnego Bibliotekarzy (POKKB).

Karakulski był zaangażowany w działalność społeczną m. in. jako aktywny członek Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i jeden z jego założycieli na terenie Pomorza Zachodniego w 1946 roku. Był także członkiem wojewódzkiego Zarządu Towarzystwa Burs i Stypendiów, które zajmowało się wyszukiwaniem i adaptacją budynków dających zakwaterowanie uczącej się młodzieży.

Zmarł w Szczecinie 27 lutego 1977 roku. Pochowany został na Cmentarzu Centralnym.


Przypisy

  1. żona Maria ur. w 1915 r. w Horochowie na Wołyniu
  2. Do końca 1946 r. udało się dzięki ogromnemu osobistemu zaangażowaniu J. Karakulskiego powołać do życia 7 placówek powiatowych i jedną miejską.
  3. Dekret Krajowej Rady Narodowej z dnia 17 kwietnia 1946 r. o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi
  4. Obie biblioteki działały osobno do roku 1954. Z ich połączenia w 1955 r.powstała Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, która nadzorowała siecią biblioteczną w województwie szczecińskim
  5. Powstało województwo koszalińskie (1950–1975) powołane do życia w myśl reformy administracyjnej wprowadzonej 6 lipca 1950 r.


Medale i Odznaczenia

  • Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
  • Krzyż Kawalerski i Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Medal X-lecia PRL
  • Srebrna Odznaka "Gryf Pomorski"
  • Srebrna i Złota Odznaka Odbudowy Warszawy (był członkiem Wojewódzkiego Komitetu Odbudowy Warszawy)

Bibliografia

  • Karakulski Jan. Wspomnienia, Cz. IV od roku 1944. Maszynopis w zbiorach Sekcji Rękopisów Książnicy Pomorskiej (sygn. P-773).
  • Dziechciowski Tadeusz. Z żałobnej karty /o Janie Karakulskim 1901-1977/. W: Bibliotekarz Zachodniopomorski, Szczecin 1977, nr 1, s. 59-61.
  • Encyklopedia Szczecina. T. 1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 412. ISBN 83-87341-45-2.
  • Od Stadtbibliothek do Książnicy Pomorskiej: 1905-2005. Red. Hanna Niedbał, Barbara Chojnacka, Agnieszka Gnat-Leśniańska, Szczecin 2005, s. 200, 212, 269.
  • [Karakulski Jan]. W: ZNP Szczecin [online]. [Przeglądany 9 października 2017].
  • [Jan Karakulski w spisie uczniów. W: Gimnazjum w Łańcucie [online]. [Przeglądany 9 października 2017].





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Alicja Łojko