Johann Carl Dähnert

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Johann Carl Dähnert
bibliotekarz, prawnik, historyk i językoznawca
brak zdjecia
Data urodzenia 10 listopada 1719
Miejsce urodzenia Stralsund
Data śmierci 5 lipca 1785
Miejsce śmierci Greifswald
Narodowość niemiecka


Johann Carl Dähnert (1719-1785) niemiecki bibliotekarz, prawnik, historyk i językoznawca.

Życiorys

Johann Carl Dähnert urodził się 10 listopada 1719 roku w Stralsundzie. Jego ojciec, Johann Christoph Dähnert był kupcem, matka Regina Lemmius, córką archidiakona kościoła w św. Mikołaja. W rodzinie matki przeważali duchowni, a w rodzinie ojca – leśnicy.

Pierwsze nauki pobierał w szkole w rodzinnym mieście – edukację tam zakończył wygłaszając mowę "De fatis Musarum Pomeranicarum". W 1738 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Rektorem wówczas był Augustin von Balthasar (1701-1786). Studiował filozofię, teologię u prof. Jakoba Heinricha von Balthasara (1690-1763), historię pod kierunkiem prof. Andreasa Westphala (1685-1747). Intensywnie uczył się języków obcych: francuskiego, włoskiego, angielskiego i szwedzkiego. Po niespełna dwóch latach przerwał naukę, co było związane ze śmiercią obojga rodziców, który zmarli w odstępie 8 tygodni. Ich śmierć i zmiana sytuacji finansowej rodziny zatrzymała plany wyjazdu na dalsze studia do Getyngi.

Po zdanych egzaminach rozpoczął pracę jako asystent proboszcza w greifswaldzkim kościele św. Mikołaja. W 1743 roku został sekretarzem założonego w Greifswaldzie w 1739 roku pierwszego naukowego stowarzyszenia na Pomorzu - Königlich Deutsche Gesellschaft zu Greifswald. Dzięki nawiązaniu kontaktów z Jaquesem Perardem (1713-1763) pastorem Gminy Francuskiej w Szczecinie i jednym z entuzjastów idei Oświecenia, członkami Towarzystwa zostało wielu wybitnych ludzi, pozyskanych przez Perarda: kardynał Angelo Maria Quirini (1680-1755), dorada króla Augusta III, hrabia Henryk Brühl (1700-1763), biskup kijowski Józef Andrzej Załuski (1702-1774) - mecenas nauki i kultury, bibliofil, edytor, bibliograf, historyk, tłumacz, współzałożyciel Biblioteki Załuskich w Warszawie. Wśród członków Towarzystwa byli także: hrabia Malte Friedrich Putbus (1725-1787), który mimo młodego wieku pełnił funkcję prezesa, hrabia Moritz Karl zu Lynar (1702-1768), a także damy: hrabina von Bassewitz, poetka Friderike Elisabeth von Grabow (1705–1779), jedna z pierwszych kobiet, jakie otrzymały tytuł naukowy, córka Augustina von Balthasara - Anna Christina Ehrenfried von Balthasar (1737–1808).

W latach 40. XVIII wieku pracował nad historią prawa pomorskiego, w 1745 roku wydał w czterech tomach "Collectorum historiae et iuris Patrii". W latach 1743 i 1746 wydawał i finansował dziennik "Pommersche Nachrichten". W 1746 roku opublikował słownik "Liber memoriali Germanico-Latino-Suecus".

W 1748 roku został profesorem filozofii, a król Szwecji powołał go także na stanowisko bibliotekarza w Bibliotece Greifswaldzkiej. Panował w niej wielki nieporządek i wilgoć. Dähnert sporządził katalog – doliczył się 5286 woluminów dzieł. Uporządkowanie biblioteki zajęło mu 3 lata. Ukoronowaniem pracy bibliotekarza był "Catalogus Bibliothecae academicae Gryphiswaldensis" Vol. I–III, wydany w Greifswaldzie w latach 1783-1785. W tym czasie pisał "Critische Nachrichten" i "Pommersche Bibliothek".

W 1758 roku został kierownikiem nowo powstałej katedry szwedzkiego prawa konstytucyjnego i konstytucji. Od 1761 roku był członkiem greifswaldzkiej loży masońskiej i znacząco przyczynił się do rozprzestrzeniania się masonerii na Pomorzu szwedzkim.

Był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona Ilsabe Christina Trendelenburg (ur. 25.03.1718 – zm. 12.12.1782), jego kuzynka, była córką rajcy i kupca z Greifswaldu, ożenił się z nią w maju 1748 roku, druga żona to Sophia Eleonora Peetschius, córka pastora z Hohendrf koło Wolgast poślubiona 29 lipca 1783 roku. Oba związki były bezdzietne.

Johann Carl Dähnert zmarł w wieku 66 lat 5 lipca 1785 roku o godzinie 5 rano w Greifswaldzie.

Dzieła (wybór)

  • Pommersche Nachrichten von gelehrten Sachen, 6 Bände, Greifswald 1743–1748.
  • Verzeichniß der jährlichen Bemühung der unter den Nahmen: Collectorum historiae et iuris patrii allhier blühenden Gesellschaft, Greifswald, 1745.
  • Critische Nachrichten. 5 Bände, Greifswald 1750– 1754.
  • Pommersche Bibliothek. 5 Bände, Greifswald 1752-1756.
  • Des Schwedischen Reichs Grund-Gesetze. Zum Gebrauch bey seinen Akademischen Vorlesungen darüber auf höchsten Befehl aus dem Schwedischen übersetzt von Johann Carl Dähnert, Rostock 1759.
  • Das durch seine Gebräuche Aufgedeckte Alterthum. Oder Critische Untersuchung der vornehmsten Meynungen, Ceremonien und Einrichtungen der verschiedenen Völker des Erdbodens in Religions- und bürgerlichen Sachen. Aus dem Französ. übersetzet, und mit Anmerkungen versehen von Johann Carl Dähnert, Greifswald 1767.
  • Sammlung pommerscher und rügenscher Landesurkunden. 5 Bände, Greifswald 1765–1770.
  • Neue critische Nachrichten. 10 Bände, Greifswald 1765–1774.
  • Catalogus Bibliothekae academicae Gryphiswaldensis". Vol. I–III, Greifswald 1783-1785.
  • Platt-Deutsches Wörter-Buch nach der alten und neuen Pommerschen und Rügischen Mundart. Christian Lorenz Struck, Stralsund 1781.

Bibliografia

  • Theophilus Cälestinus Piper, Gedächtnißschrift auf Herrn Johann Carl Dähnert, gewesenen Königl. ordentlichen Professor der Philosophie und des Schwedischen Staatsrechts, und Bibliothecarius auf der Königl. Universität zu Greifswald, Greifswald, 1786.
  • Hermann Müller, Dähnert Johann Karl, W: Allgemeine Deutsche Biographie, Bd 4, , Leipzig 1876, s. 700 -701.
  • Johann Carl Dähnert. W: Wikipedia. Die freie Enzyklopädie [online]. [Dostęp 14 marca 2016].




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Kościelna