Johann Christian Brandes

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Johann Christian Brandes
aktor, dramatopisarz
brak zdjecia
Data urodzenia 15 listopada 1735
Miejsce urodzenia Szczecin
Data śmierci 10 listopada 1799
Miejsce śmierci Berlin
Narodowość niemiecka

Johann Christian Brandes (1735-1799) - dramatopisarz i aktor.

Życiorys

Johann Christian Brandes urodził się 15 listopada 1735 roku w Szczecinie, jako syn nauczyciela i właściciela prywatnej szkoły. Matką zaś była Emerentię Kobes (1710-1792), córka dzierżawcy z okolic Stargardu.

Brandes należał do trupy teatralnej Johanna Friedricha Schönemanna (1756-1757), Gottfrieda Heinricha Kocha, Franza Schucha (1760-1767) i Abla Seylera w Monachium (1769-1779).

Z trupą teatralną Franza Schucha Brandes występował przede wszystkim w Berlinie, Gdańsku, Wrocławiu i niekiedy też w Magdeburgu, Szczecinie i Königsbergu. Podczas pobyty w Gdańsku w roku 1764 odbyła się koronacja Stanisława Augusta Poniatowskiego (1732-1798) na króla Polski. W związku z tym wydarzeniem Brandes napisał dwa prologi: „Das verwaiste Danzig” i „Der Parnaß oder die frohlockenden Musen”. Chociaż literacko małowartościowe, ze względu na temat, wzbudziły ogromną sensację[1].

Brandes za swoje najlepsze role uważał postać Theophana w „Freigeist” Lessinga, Hofmarschalla Kalba w „Kabale und Liebe” Friedricha Schillera, Gastwirta Gutharda z jego własnej sztuki „Der Landesvater” oraz Wachtmeitera Wernera w „Minna von Barnhelm” Lessinga. Jednak jako aktor pozostawał w cieniu swojej żony Esther Charlotty, z domu Koch (1742-1786), znakomitej aktorki, a później też córki Minny Brandes (1765-1788).

Z czasem Brandes poświęcił się wyłącznie pisaniu sztuk teatralnych, które zaczęły zdobywać coraz większą popularność. Komedia „Die Hochzeitsfeier” była wielokrotnie wystawiana na scenie w Weimarze, gdzie dyrektorem był Johann Wolfgang von Goethe. Jego sztuka teatralna „Olivie” z roku 1773, znalazła się w latach 1776-1793 w repertuarze wiedeńskiego Burgtheater. Otrzymał też nagrodę za najlepszą niemiecką sztukę teatralnej „Der Gasthof oder trau, schau, wem?” przyznaną przez wiedeński teatr. Wybór jego najbardziej znanych i popularnych dramatów pod wspólnym tytułem „Sämtliche dramatische Schriften” został wydany w roku 1792.

Największą popularność zdobyła napisana w roku 1775 duodrama „Ariadne auf Naxos” do której muzykę skomponował Georg Benada (1722-1795). „Ariadne auf Naxos” swoją prapremierę miała jeszcze w tym samym roku w Gotha, zaś rolę główną Ariadny zagrała żona autora Esther Charlotte.

W roku 1799 Brandes opublikował pierwszy z trzech tomów swojej autobiografii, którą zatytułował „Meine Lebensgeschichte” Stała się ona niewyczerpanym źródłem dla poznania osiemnastowiecznego teatru w Niemczech.

Johann Christian Brandes zmarł 10 listopada 1799 w Berlinie.

Rodzina

Brandes 24 maja 1764 roku we Wrocławiu poślubił Esther Charlottę Koch (1742-1786). Z tego związku urodziło się troje dzieci, dwie córki i syn. Tylko najstarsza córka Charlotte Wilhelmine Franziska, która przyjęła pseudonim sceniczny Minna Brandes (1765-1788) okazała się utalentowaną śpiewaczka, aktorką, pianistką i kompozytorką.

Dzieła (wybór)

  • Meine Lebensgeschichte. Bd. 1-3. Berlin: bei Friedrich Maurer 1799-1800 (Hrsg. von Willibald Franke, München: Müller 1923; Hrsg. von Paul Alfred Merbach Leipzig: Wolkenwanderer-Verl. 1924).
  • Sämtliche dramatische Schriften. Bd. 1-8. Hamburg: In Commission der Dykschen Buchhandlung in Leipzig 1790-1791.

Przypisy

  1. Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Küste in alphabetischer Folge von genannten Schriftstellern. Bearb. und hrsg. von J. S. Ersch, J. G. Gruber. 12 Theil. Leipzig: Verlag von Johann Friedrich Gleditsch 1824, s. 258.

Bibliografia

  • Brandes, Johann Christian. W: Eckhard Wendt, Stettiner Lebensbilder. Köln [etc.]: Böhlau Verlag 2004, s. 98-100, ISBN 3-412-09404-8.
  • Förster, Johann Christian Brandes, w: Allgemeine Deutsche Biographie. Bd. 3. Leipzig: Verlag von Duncker & Humbold 1876, s. 243-244.
  • Gassen K., Johann Christian Brandes (1735-1799), w: Pommersche Lebensbilder. Bd. 3. Stettin: Leon Sauniers Buchhandlung 1939, s. 129-141.
  • Klopfleich J., Johann Christian Brandes. Ein Angehörigen der deutschen Bühne zur Zeit Lessings. Ein Beitrag zur Geschichte der deutschen Schauspielkunst und des deutschen Theaters aus der zweiten Hälfte des achtzehnten Jahrhunderts. Halle: Buchdruckerei des Waisenhauses 1906.
  • Płoszczyńska, Małgorzata Elżbieta. Z dziejów szczecińskiej sceny teatralnej Johann Christian Brandes (1735-1799). „Kronika Szczecina” 2010, nr 29, s. 65-72.