Julian Janas

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Julian Janas
ksiądz katolicki, proboszcz
brak zdjecia
Data urodzenia 11 marca 1914
Miejsce urodzenia Rakszawa
Data śmierci 3 listopada 2008
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 24AGR-3-2)



Julian Janas (1914-2008) – ksiądz katolicki, katecheta, proboszcz katedry szczecińskiej

STRONA W BUDOWIE

Życiorys

Julian Janas urodził się 11 marca 1914 roku w Rakszawie koło Łańcuta. Był synem Piotra i Anieli z domu Sobuś. Uczęszczał do Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu. Tu też, po zdaniu matury w 1935 roku, wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego. Już w trakcie wojny, 10 września 1939 roku o trzeciej nad ranem w katedrze przemyskiej, jako kleryk piątego roku, został wyświęcony na kapłana przez ordynariusza ks. bpa Franciszka Barda. W pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej był duszpasterzem w parafiach w rodzinnych stronach, m.in. w Wysokiej. Tu dotarła do niego wiadomość o tragicznych losach rodziny podczas przymusowej deportacji na Syberię. W trakcie wywózki zmarł z wycieńczenia jego ojciec. Na Uralu zmarły także jego matka i siostry.

W latach 1942-1945 był wikariuszem w parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Białobrzegach niedaleko Łańcuta (obecnie woj. podkarpackie). Po zakończeniu wojny został prefektem Gimnazjum Rolniczego (od 1946 Państwowe Koedukacyjne Gimnazjum Rolnicze) w Prudniku, gdzie uczył religii i przedmiotów ogólnokształcących. W 1947 roku wyjechał na Ziemie Zachodnie do Gorzowa. Krótko pracował jako prefekt szkół w Świdwinie. Przez ówczesnego Administratora Apostolskiego, ks. Edmunda Nowickiego, został skierowany do pracy duszpasterskiej w Szczecinie.

W latach 1947-1955 był prefektem i katechetą w gimnazjum przy ul. Henryka Pobożnego. W 1948 roku został proboszczem parafii św. Józefa na Pomorzanach. Dzięki jego zaangażowaniu odbudowano częściowo zniszczony podczas działań wojennych kościół, m.in. położono nowy dach, wstawiono brakujące okna i zakupiono ławki.

W dniu 5 sierpnia 1955 roku został pierwszym proboszczem powołanej do życia dekretem (23 grudnia 1954) ordynariusza gorzowskiego, ks. Zygmunta Szelążka, parafii św. Jakuba Apostoła. Ze względu na niemal całkowite (ponad 80 proc.) zniszczenie kościoła katedralnego i jego zaplecza, zamieszkał w domu parafialnym przy kościele pw. św. Jana Chrzciciela przy ul. Bogurodzicy, gdzie czasowo ulokowano siedzibę nowej parafii. Przystąpił do odnowy świątyni przy ul. Bogurodzicy, wyposażając ją m.in. w ołtarze, ławki i w konfesjonały. Związany emocjonalnie z tą parafią, rezydował tam do końca swojego życia.

Tuż po podpisaniu przez Urząd ds. Wyznań w Warszawie decyzji o oddaniu w zarząd i użytkowanie parafii rzymskokatolickiej św. Jakuba w Szczecinie kościoła wraz z przykościelnym cmentarzem i kanonią, przystąpił do odbudowy katedry. Wspólnie z wiernymi zaczął od oszklenia prezbiterium, a później odnawiania wnętrza kościoła. Powołał do życia „Społeczny Komitet Odbudowy Zabytkowego Rzymsko-Katolickiego Kościoła św. Jakuba na Starym Mieście w Szczecinie”. Był jednym z pomysłodawców wydrukowania i rozprowadzenia pamiątkowych cegiełek, ze sprzedaży których dochód miał wesprzeć odbudowę katedry.

W kwietniu 1959 roku przeciwko ks. Janasowi wysunięto zarzut sprzedaży cegiełek bez wcześniejszej zgody stosownych władz (Referat ds. Wyznań przy Miejskiej Radzie Narodowej). Wniosek o przestępstwie skierowano do Prokuratury Powiatowej, która po kilku tygodniach sprawę umorzyła „wobec znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu”. Mimo apelu Społecznego Komitetu, orzeczono przepadek ponad 100 tys. zarekwirowanych cegiełek na rzecz Skarbu Państwa.

W 1972 roku organizował ingres ks. Jerzego Stroby, pierwszego biskupa szczecińskiego, który dwa lata później poświęcił odbudowany kościół. Był współorganizatorem i gospodarzem spotkania w katedrze Episkopatu Polski z kardynałem Stefanem Wyszyńskim na czele, z okazji 850-lecia Chrztu Polski.

W 1975 roku przeszedł na emeryturę.

W 2004 roku obchodził w katedrze pw. Św. Jakuba jubileusz 65-lecia święceń kapłańskich. Był najstarszym księdzem archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. W chwili śmierci miał 94 lata.

Zmarł 3 listopada 2008 roku w Szczecinie. Trumna z ciałem kapłana została wystawiona 6 listopada w kościele farnym pw. św. Jana Chrzciciela. Tego samego dnia ks. Julian Janasz został pochowany w grobowcu kapłańskim na Cmentarzu Centralnym (kw. 24AGR-3-2).



Ciekawostki

  • Z prawej strony okolicznościowej cegiełki na rzecz odbudowy katedry (1958), obok siedzącego w fotelu biskupa bp. Teodora Benscha, umieszczono trzech inżynierów i kapłana, któremu nadano rysy twarzy ks. proboszcza Juliana Janasa. Autorem cegiełki był znany artysta grafik i rytownik, Stefan Łukaszewski



  • Z zamiłowania zajmował się stolarstwem, szczególnie renowacją starych mebli. Własnoręcznie naprawiał ławki kościelne i konfesjonały zniszczone działaniami wojennymi





IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz