Kościół Najświętszej Maryi Panny (Police)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Geolokalizacja: 53.552219,14.572638

200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 378 z dnia 22 stycznia 1963[1]
Dawna kaplica przykościelna w Policach
Dawna kaplica przykościelna w Policach
Lokalizacja Plac Bolesława Chrobrego, 72-010 Police
Data budowy XV w.
[ Zobacz Dawna kaplica przykościelna w Policach na mapie.]

Kościół Najświętszej Maryi Panny i kaplica gotycka w Policach

Pierwsza wzmianka o kościele Mariackim w Policach pochodzi z 1278 roku. W 1286 roku biskup kamieński Hermann, udzielił proboszczowi Kolegiaty Mariackiej prawa jurysdykcji[2] między innymi nad kościołem w Policach[3]. W 1299 roku patronat nad kościołem w Policach objęła Kolegiata Mariacka[4]. Prawdopodobnie w XIII wieku była to jeszcze budowla drewniana usytuowana na dzisiejszym rynku Starego Miasta. Na przełomie XIV i XV wieku rozpoczęto budowę murowanego kościoła na miejscu dawnej drewnianej budowli. Kościół był budowlą salową, orientowaną, wzniesioną na rzucie prostokąta o wymiarach 19,1 x 11,5 m. Ściany murowane z cegły, ustawiono na fundamencie z kamieni polnych. Od strony wschodniej wzniesiono gotycką fasadę z sterczynami, leżącymi na przedłużeniu lizen. Pomiędzy środkowe lizeny wkomponowano trzy duże gotyckie maswerkowe okna z laskowaniem. Szczyt w górnej części ozdobiono trzema okrągłymi blendami[5].

W 1667 roku dla kościoła został odlany dzwon przez Georga Köckeritza ze Szczecina. Kolejne dzwon odlał w 1684 i 1767 roku Johann Heinrich Scheel ze Szczecina[6].

W XV w. po południowej stronie kościoła dobudowano późnogotycką kaplicę Mariacką, połączoną z kościołem wybitym wejściem w prezbiterium. Kaplicę założona na rzucie prostokąta o wymiarach 5,8 x 5,2 m. Kaplica ozdobiona była szczytami z gotyckimi blendami, oraz analogicznymi blendami na fasadzie południowej, podpartej niedużymi dwu-uskokowymi przyporami[7].

W 1514 roku roku kościół został poświęcony przez biskupa kamieńskiego Martina, po odbudowie po pożarze, który wybuchł w 1510 roku[8]. Po kolejnym pożarze z 1735 roku przebudowano wieżę kościoła, przykrywając ją nowym sześciobocznym barokowym hełmem z sygnaturką, oraz wykonano nowy strop belkowy.

W 1895 roku ruiny kościoła rozebrano, ale dzięki staraniom konserwatora zabytków -pozostawiono jako relikt - kaplicę Mariacką. Dawne wejście do kościoła w ścianie północnej kaplicy zamurowano cegłami z rozbieranego kościoła, spajając je zaprawą cementową[9].

Kaplica nie została zniszczona podczas II wojny światowej. Po wojnie służyła jako transformator. W 1980 roku w dawnej kaplicy uruchomiono punkt informacyjny PTTK, wykonano wówczas drewnianą antresolę, dzielącą budowlę na dwie kondygnacje. Rozebrano również powojenne zamurowania okien, wstawiając nowoczesne witraże. W latach 90-tych XX wieku w dawnej kaplicy uruchomiono sklep jubilerski Onyks oraz wypożyczalnię kaset video - Baszta. Obecnie funkcjonuje tu sklep jubilerski[10].

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  2. Tzw. Berichtsbarkeit, co można również tłumaczyć jako średniowieczne prawo sądownicze.
  3. Pommersches Urkundenbuch (dalej PUB). Bd. II, Abt. 2. Stettin 1885, s. 613. Nazwa wsi Police pisana była w oryginale: Politz.
  4. PUB Bd. II, Abt. 2, s. 71, 217, 359, 613; Lemcke, Hugo. Die Bau und Kunstdenkmäler des Regirungsbeirks Stettins. Kreis Randow. Heft V. Stettin 1901, s. 96. Na s. 98 Lemcke reprodukuje plan kościoła oraz kształtki zdobiące portale oraz obramienia okienne. Plan wykonał E. Wechselmann w 1884 roku.
  5. H. Lemcke. Die Bau und Kunstdenkmäler des Regirungsbeirks Stettins. Kreis Randow. Heft V. Stettin 1901, s. 96-98
  6. Tamże, s. 101
  7. Tamże, s. 100. Lemcke reprodukuje tam kształtki zdobiące portal oraz obramienia okienne kaplicy.
  8. Cramer, Daniel. Das Große Pomrische Kirchen-Chronicon, 1683, III, s. 31
  9. H. Lemcke. Die Bau und Kunstdenkmäler des Regirungsbeirks Stettins. Kreis Randow. Heft V. Stettin 1901, s. 96-100; Białecki, Tadeusz. Police. W: Encyklopedia Szczecina. Supl. 2. Szczecin: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego, Oficyna Wydawnicza Archiwum Państwowego "Dokument", 2007, s. 225-226. Autor podaje, że ostatni pożar miał miejsce w 1735 roku, od tego czasu kościoła nie odbudowywano, jednak przeczy temu dokumentacja fotograficzna w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie, dokumentująca stan kościoła tuż przed rozbiórką w 1895 roku, oraz opis H. Lemckego z 1901 roku.
  10. Madejska, Lubomira. Dawna Kaplica, Police. Karta ewid. zab. arch. i bud., rkps w zb. WKZ Szczecin. Szczecin 1959; Wolender, Elwira. Kaplica, ob. budynek usługowy, Police. Karta ewid. zab. arch. i bud., mps w zb. WKZ Szczecin, Szczecin 1995; Białecki, Tadeusz. Police. W: Encyklopedia Szczecina. Supl. 2. Szczecin: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego, Oficyna Wydawnicza Archiwum Państwowego "Dokument", 2007, s. 225-226.

Bibliografia

  • Cramer, Daniel. Das Große Pomrische Kirchen-Chronicon, 1683
  • Encyklopedia Szczecina. Supl. 2. Szczecin: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego, * Oficyna Wydawnicza Archiwum Państwowego "Dokument", 2007. ISBN 9788389341532
  • Lemcke, Hugo. Die Bau und Kunstdenkmäler des Regirungsbeirks Stettins. Kreis Randow. Heft V. Stettin 1901
  • Madejska, Lubomira. Dawna Kaplica, Police. Karta ewid. zab. arch. i bud., rkps w zb. WKZ Szczecin. Szczecin 1959
  • Pommersches Urkundenbuch. Bd. II, Abt. 2. Stettin 1885
  • Wolender, Elwira. Kaplica, ob. budynek usługowy, Police. Karta ewid. zab. arch. i bud., mps w zb. WKZ Szczecin, Szczecin 1995



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Marek Łuczak