Komunikacja wodna Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Komunikacja wodna Szczecina – pomimo tego, że w Szczecinie jest dużo wód (kanały, rzeki, jeziora) oraz wysp wykorzystywanych zarówno do celów mieszkalnych, jak też przemysłowych – wodny transport zbiorowy ma charakter marginalny. W 2013 roku stała przeprawa promowa jest eksploatowana jedynie na potrzeby stoczni Gryfia[1]).

Historia

Przed 1945

Jednym z podstawowych czynników decydujących o rozwoju Szczecina w średniowieczu była sieć dróg wodnych i lądowych umożliwiających transport ładunków i komunikację, zarówno lokalną, jak też dalekosiężną. Przyspieszony po lokacji miasta proces rozbudowy dzielnic i przedmieść miasta spowodował wytyczenie siatki dróg i ulic, które tam, gdzie drogi przecinały rzeki – zastępowano środkami transportem wodnego (promami i łodziami). Jednocześnie ważne drogi na odcinkach podmokłych i bagiennych prowadzono na przedłużanych i poszerzanych groblach. Najważniejszą z nich była przeprawa na wschód, poprzez Łasztownię i Międzyodrze do Dąbia[2]. W ciągu wieków przeprawy promowe sukcesywnie zastępowano mostami.

Historycznie rzecz ujmując pierwszą i najważniejszą przeprawą mostową zastępującą wcześniej funkcjonujące promy był Most Długi nad Odrą Zachodnią(druga połowa XIIIw.)[3]. Następnie drewniane mosty wybudowano nad Parnicą (Most Portowy) i nad dolna częścią Odry WschodniejRegalicą (Most Cłowy).

Wybudowanie mostów spowodowało, że komunikacja za pomocą promów i lichtug utraciła istotne znaczenie dla transportu pasażerskiego w Szczecinie, jednak w obsłudze transportu wewnątrz portu, w tym pomiędzy Łasztownią a lewobrzeżnym Szczecinem od średniowiecza wykorzystywano mniejsze promy i lichtugi portowe[4].

Słabo opisywany jest transport pasażerów drogami wodnymi w okolicach Szczecina, jednak można domyślać się, że w okresach wzrostu natężenia ruchu towarowego na Odrze i Zalewie Szczecińskim obsługiwano także część ruchu osobowego. W XVIII wieku po Odrze pływały nawet statki dwumasztowe, obsługujące ruch nawet z Dolnego Śląska. Okresowo rozmywane groble pomiędzy Szczecinem a Dąbiem także przywracało konieczność utrzymywana przepraw promowych[5].

W drugiej połowie XIX wieku szczecińscy armatorzy obsługiwali swoimi barkami i parowcami zarówno ruch transportowy, jak też pasażerski, wykorzystując do tego celu od kilkunastu do kilkudziesięciu statków[6].

Wybudowanie nowoczesnych dróg i mostów pod koniec XIX w. oraz rozwój komunikacji kolejowej, a następnie samochodowej spowodowały, że potrzeba wykorzystywania łodzi, promów i statków do przewożenia ładunków i pasażerów wewnątrz portu i miasta niemal ostatecznie zanikła.

Po 1945

Od 1947 szczeciński oddział Polskiej Żeglugi na Odrze (późniejsze przedsiębiorstwo Żegluga Szczecińska) utrzymywał połączenia pasażerskie i towarowe Szczecin – Gryfino[7].

W obsłudze przewozów pasażerskich wodna komunikacja przewozów śródlądowych w Szczecinie miała charakter marginalny. Jedynie w latach 19601963 próbowano uruchomić przewozy hydrobusami należącymi do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego ("Juliszka i „Margitka”), które przewiozły łącznie 390 tys. pasażerów. W pozostałym czasie statki pasażerskie wykorzystywano wyłącznie do przewozów turystycznych. W sezonach letnich 19601990 szczecińska żegluga śródlądowa ("biała flota”) przewoziła pasażerów na trasach Szczecin – TrzebieżŚwinoujście[8]. Od lat 70. XXw. pasażerów zaczęły przewozić także także wodoloty Żeglugi Szczecińskiej[9][10].

Przypisy

  1. Szczecińska Stocznia Remontowa GRYFIA SA: Rozkład promów (dostęp: 18.03.2013)
  2. Gerard Labuda (red.): Dzieje Szczecina – T II. Wiek X-1805. Wyd. PWN, Warszawa – Poznań 1983, s.88 - 89, ISBN83-01-04344-X
  3. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T1 (A-O), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 1999, s. 628 - 629, ISBN 83-87341-45-2
  4. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T1 (A-O), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 1999, s. 542, ISBN 83-87341-45-2
  5. Gerard Labuda (red.): Dzieje Szczecina – T II. Wiek X-1805. Wyd. PWN, Warszawa – Poznań 1983, s.599-602, ISBN83-01-04344-X
  6. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 728-732, ISBN 83-87341-45-2
  7. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 195, 730-731, ISBN 83-87341-45-2
  8. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T1 (A-O), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 1999, s. 464 ISBN 83-87341-45-2
  9. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 203, ISBN 83-87341-45-2
  10. tch: Nad morze wodolotem, w: Magazyn Szczeciński PRESTIŻ, nr 23/06.2009 (dostęp: 03.03.2013)

Źródła

  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T1 (A-O), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 1999, s. 335-336, 464, 542, 628-630, ISBN 83-87341-45-2
  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 195, 203, 728-732, ISBN 83-87341-45-2

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak