Ulica Rybacka

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Magazinstraße)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Rybacka
Śródmieście
Ulica Rybacka
Widok ulicy Rybackiej w stronę ulicy Podgórnej
  Nazwa niemiecka Magazinstraße
  Osiedle Stare Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 127,2
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Ulica Rybacka (niem. Magazinstraße), nazwa historyczna „Ulica Magazynowa” - położona w południowej części Starego Miasta. Łączy ulicę Podgórną z ulicą Dworcową.

Historia

Carl Fredrich w swoim opracowaniu o dziejach szczecińskich ulic podaje, że pierwsza wzmianka o tej ulicy pochodzi z początku XIV wieku. Według niego miałaby to być uliczka, o której wspomina umowa zakupu placu na Psiej Górze (monte canum, 1306), przez opata konwentu cystersów z Kołbacza pod budowę rezydencji i domu handlowego, zwanego Dworem Opata. Fredrich podał ją za Hermannem Heringiem, który powołuje się na kopię tego dokumentu zachowaną w aktach Rady Miasta. Według niego opat Dithmar zakupił od Rady „wolny plac należący do nas /tj. do miasta/ położony na wzniesieniu przy <pomoście krawców>” (super nostram aream iacentem iuxta pontem sartorum, 1302). [1]

Ulica Magazinstraße, 1905
  • Krawcy rzadko nadawali nazwy ulicom, mimo, iż zrzeszeni byli w liczącym wiele osób cechu krawców. Powodem było to, że początkowo, mieszkając w rozproszeniu, wykonywali swą pracę w prywatnych domach, nie produkując na skład lub na sprzedaż, stąd też dosyć późno połączyli się w wspólny cech. Cech ten posiadał w kościele św. Jakuba swój ołtarz (1380). Stąd też nie dokońca jest pewne, że informacja podana przez Heringa rzeczywiscie dotyczy ulicy Rybackiej, czy innej położonej w pobliżu miejsca wykupionego przez opata z Kołbacza. Szczecińska księga miejska z lat 1305-1352 wymienia kilku krawców i członków ich rodzin, oczywiście przyjmując, że podane tam nazwisko Sartor i jego odmiany, pisane dużą i małą literą, oznaczają także wykonywany przez nich zawód. [2] Zachowana szczątkowo księga nie podaje niestety żadnej nazwy, którą można by przypisać naszej „ulicy krawców” (pons sartorum). Oczywiście nie była to ulica w dzisiejszym rozumieniu tego słowa, czyli brukowana, lecz pokryta drewnianymi pomostami, wykonanymi z nieokorowanych bali, ułożonych na wilgotnym lub bagnistym podłożu. Potwierdza to użyte w dokumencie wyrażenie „pons” (pomost, kładka). Skądinąd wiemy, że we wczesnym średniowieczu większość szczecińskich ulic pokrytych było drewnianymi pomostami, natomiast pokrywanie brukiem ulic w Szczecinie rozpoczęto dopiero w 1738 roku. [3]

Od wolnej enklawy kościelnej do siedziby administracji miejskiej

Zanim powstała tu ulica w dzisiejszym kształcie istniało tu wąskie przejście prowadzące do murów miejskich, a na przyległym doń terenie, należącym do obszaru ulicy Rosengarten, z jednej strony położone były ogrody miejskie i zabudowania zarówno mieszkalne jak i gospodarcze rolników miejskich, natomiast z drugiej strony powstał obszar jurydyki koscielnej niepodlegający władzom miejskim i miejskiemu sądownictwu. Po wprowadzeniu reformacji na terenie księstwa zachodniopomorskiego (1534), teren ten przeszedł w ręce książąt, cały czas pozostając wyłączonym spod prawa miejskiego. Przejście w tym czasie otrzymalo nazwę „Wolność” (Freiheit), którą już jako nazwę ulicy - Freiheitstraße (Freÿheits Straß), wymienia kataster szwedzki z 1706. [4]

Jak wynika z kolejnych przekazów, na miejscu budynków opactwa (Abtsbuden, 1587), w których usytuowano po reformacji Kancelarię Książęcą (Kantzley rechtsbergh, 1591), w latach 17261728 wybudowano na potrzeby wojskowe magazyn prowiantowy (Prowiant – Magazin). Po wyburzeniu magazynów na początku XX wieku i wybudowaniu budynku administracji miasta (Verwaltungsgebäude, 1902), obecnej Pomorskiej Akademii Medycznej, dla przyległej doń uliczki zachowano nazwę ulicy "Magazynowej" (Magazinstraße), dla upamiętnienia dawnego przeznaczenia tego terenu.

Przypisy

  1. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 27-28; zob. także H.K.W. Hering, Beiträge zur Topographie Stettins in älterer Zeit. W: BSt AF Bd. X,, Stettin 1844, s. 66-67.
  2. M. Wehrmann, Das älteste Stettiner Stadtbuch (1305-1352). Stettin 1921, wpisy o numerach: - nr: 130, 185, 282-285, 528, 589, 594, 956, 1289, 1464, 1584, 1760, 1778, 1791, 1966, 2289, 2408, 2430, 2707.
  3. E. Gwiazdowska, Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945. Szczecin 2001, s. 231, p. 257.
  4. Należy tu dodać, że nazwa ta określała także przejście położone wzdłuż muru miejskiego przyległego do Dworu Opata, a także przejście przyległe do muru oporowego usytuowanego na podwórzu parceli Rosengarten Nr. 40, i także umożliwiające dojście z ulicy Podgórnej do murów miejskich; zob. Die schwedische Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709. Karten und Texte. Herausgegeben von der Historischen Kommission für Pommern e. V. und dem Landesarchiv Greifswald in Verbindung mit der Gesellschaft für pommersche Geschichte, Altertumskunde und Kunst e. V. Städte. Bd. 3, Teil 2: Stettin. Passauer Viertel. Verlag Ludwig. Kiel 2005 /tłum. Dirk Schleinert/, szkic s. 67.


Bibliografia

  • Hering H.K.W., Beiträge zur Topographie Stettins in älterer Zeit W: BSt AF Bd. X, Stettin 1844.
  • Wehrmann M., Das älteste Stettiner Stadtbuch (1305-1352). Stettin 1921.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Gwiazdowska E., Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945. Szczecin 2001.
  • Die schwedische Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709. Karten und Texte. Herausgegeben von der Historischen Kommission für Pommern e. V. und dem Landesarchiv Greifswald in Verbindung mit der Gesellschaft für pommersche Geschichte, Altertumskunde und Kunst e. V. Städte. Bd. 3, Teil 2: Stettin. Passauer Viertel. Verlag Ludwig. Kiel 2005 /tłum. Dirk Schleinert/.




IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk