Malechowo (powiat sławieński)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Malechowo
Nazwa niemiecka Malchowe, Malchow
Powiat sławieński
Gmina Malechowo
Sołectwo Malechowo
Strona internetowa miejscowości.

Geolokalizacja: 53.827762,16.690707

Malechowo (Malchowe, Malchow) wieś wielodrożnicowa (duża wieś o zwartej lub luźnej zabudowie, powstająca wzdłuż kilku ciągów komunikacyjnych – ulic – ale o nieregularnym kształcie) zlokalizowana w gminie Malechowo w południowo-zachodniej części powiatu sławieńskiego w województwie zachodniopomorskim. Jest siedzibą władz gminy i ośrodkiem centralnym mieszczącym usługi administracyjne i komercyjne.

Geografia

Położenie

Wieś Malechowo zlokalizowana jest w powiecie sławieńskim, gminie Malechowo w odległości 12 km na zachód od Sławna - miasta powiatowego, przy drodze krajowej E-28 Koszalin-Gdańsk. Gmina Malechowo znajduje się w południowo – zachodniej części powiatu, zajmuje obszar ponad 226 km2.

Klimat

Malechowo znajduje się w strefie oddziaływania klimatu przejściowego. Zgodnie z podziałem R. Gumińskiego gmina zawiera się w klimatycznym okręgu pojeziernym (IV dzielnica rolniczo-klimatyczna), cechującym się mniej korzystny­mi, w porównaniu z okręgiem bałtyckim, warunkami klimatycznymi. Łagodzący wpływ na klimat gminy, a zwłaszcza jej północnej części, wywiera Morze Bałtyckie. Na terenie gminy Malechowo obserwuje się dużą zmienność opadów z roku na rok oraz duże zróżnicowane przestrzenne wielkości opadów. Średnia roczna suma opadów w granicach gminy kszta­łtuje się na poziomie: 700 - 800 mm (największe wartości w części południowo - wschodniej i wschodniej gminy). W północnej części gminy średni roczny opad wynosił 643 mm (posterunek Milachowo). W rejonie Malechowa średnia temperatura roczna kształtuje się na po­ziomie powyżej 7°C, najzimniejszym miesiącem bywa styczeń lub luty, najcieplejszym lipiec. Dość późno, zwłaszcza poza północną częścią, występu­ją przymrozki wiosenne, wcześnie zaczynają się przymrozki jesienne. Roczna amplituda temperatur rośnie w kierunku południowym. Dość często obserwowanym zjawiskiem, zwłaszcza w rejonach dolin rzecznych, są mgły. Specyficzny mikroklimat posiadają wnętrza lasów. W rejonie gminy Malechowo wieją dość silne wiatry, często z kierunków zachod­nich oraz z kierunku południowego[1].

Obiekty fizjograficzne

Wieś Malechowo leży w części gminy wysuniętej na północ. Jest to teren mało zróżnicowany pod względem urzeźbienia, zajmują go obszary płaskie lub lekko faliste należące do wysoczyzny morenowej (morena denna). Średnia wysokość terenu wynosi 20-50 m n.p.m. W części północno-wschodniej wysokości wzrastają do poziomu 50- 70 m n.p.m, a teren (wysoczyznowy) staje się silniej skonfigu­rowany. W pobliżu wschodniej granicy wysoczyzna stromo opada i tworzy krawędź doliny wykorzystywanej obecnie przez rzekę Reknicę (Rakówkę), odprowadzającą wody do Ści­ęgnicy[2].

Przyroda

Wysoczyzna Polanowska, w obrębie której częściowo jest usytuowana gmina wraz z miejscowością Malechowo, zalicza się do rejonu pojeziernego, stanowiącego obszar funkcjonalny o geo­morfologicznych i przyrodniczych powiązaniach z „Zielonymi Płucami Polski”. W bezpośrednim sąsiedztwie gminy nie znajdują się żadne wielkoobszarowe formy ochrony przyrody. W najbliższym otoczeniu gminy funkcjonuje jedynie rezerwat przyrody „Janiewickie Bagna” (na terenie gminy Sławno)[3].

Na terenie gminy występują obszary torfowisk niskich, przejściowych i wysokich. Największą powierzchnię zajmują torfowiska niskie, związane z doliną rzeki Grabowej, rozległy jest obszar torfowiskowy w dolinie Rakówki (torfowisko typu przejściowego). Mniejsze powierzchniowo torfowiska, w tym wysokie, znajdują się w rejonie miejscowości Krąg, Drzeńsko, Borkowo, Malechowo, Pękanino - Grabowo.

Cenny przyrodniczy zasób gminy stanowią lasy. Przeważające na terenie gminy siedliska lasu mieszanego i świeżego warunkują duży udział lasów liściastych, przede wszystkim bukowych i dębowo - bukowych. Rozległe powierzchnie tych lasów występują we wschodniej i południowo-wschodniej części gminy. W kompleksach leśnych gminy Malechowo bytują duże ssaki kopytne: jeleń, sarna, dzik.

Na terenie gminy występują licznie parki podworskie, stare cmentarze z zachowa­ną cenną dendroflorą, reprezentowaną przez gatunki rodzimego pochodzenia (buki, dęby, graby, klony, lipy, jodły), jak również gatunki egzotyczne. Tereny parków, inne tereny zieleni w obrębie zabudowy stanowią ostoję dla zwierząt, w tym ptaków śpiewających

Historia

Wieś Malechowo posiada rodowód średniowieczny. Pierwsza udokumentowana informacja o wiosce pochodzi z 1274 roku. W latach 1275-1285 należała ona do biskupów kamieńskich, następnie wchodziła w skład posiadłości klasztoru cystersów z Bukowa Morskiego. W 1296 roku część wsi znalazła się w posiadaniu rodziny von Gletze. Po reformacji Malechowo zostało włączone do domeny darłowskiej. W końcu XIX wieku we wsi powstał niewielki majątek, który przed 1939 rokiem należał do Wilhelma Schmidta. W wiosce istniała dwuklasowa szkoła, do której uczęszczało około 100 dzieci. Ostatnim niemieckim nauczycielem był Darske. Przed II wojną światową we wsi działała poczta, mleczarnia, kasa oszczędnościowa, gospoda wraz z salą wiejską i sklep. W 1939 roku 10 gospodarstw liczyło od 20 do 100 hektarów, 36 – od 10 do 20 hektarów i 35 od 5 do 10 hektarów. Największe gospodarstwo liczyło 75 hektarów i należało do Wilhelma Schmidta. Gotycki kościół pochodzi z XV wieku, częściowo był przebudowany w wieku XIX. Zabytkowy wystrój stanowi XVII-wieczny ołtarz główny. Z tego samego okresu pochodzi ambona i chrzcielnica. Po roku 1534 był świątynią ewangelicką, a w 1945 roku został przejęty przez katolików. Poświęcenie świątyni p. w. Matki Boskiej Częstochowskiej odbyło się 2 lutego 1946 roku. Parafię malechowską erygowano 2 października 1973 roku. Obok kościoła istniał cmentarz. W końcu XIX wieku cmentarz wiejski zbudowano za wsią przy drodze do Pękanina. Dawny ewangelicki cmentarz został w latach 60-tych zlikwidowany, a na jego miejscu założono cmentarz komunalny. Wojska radzieckie zajęły wieś 6 marca 1945 roku. W październiku tego roku do wsi przybyły rodziny polskich osadników. Dotychczasowi mieszkańcy – Niemcy – zostali wysiedleni. Obecnie we wsi znajdują się sklepy, w tym sklepy z antykami, bank spółdzielczy , działa gimnazjum i przedszkole, znajduje się urząd gminy, przychodnia lekarska i apteka oraz restauracje i urząd pocztowy. Od roku 1960 prowadzi działalność Gminna Biblioteka Publiczna[4].

Samorząd

Sołectwo Malechowo jest jednostką pomocniczą gminy Malechowo i stanowi wspólnotę samorządową osób zamieszkujących jego obszar. Sołectwo obejmuje obszar miejscowości Malechowo. Zadaniem sołectwa jest zaspakajanie zbiorowych potrzeb jego mieszkańców oraz wspieranie organów gminy Malechowo, w tym Wójta Gminy Malechowo w realizacji ich zadań. Organami sołectwa są:

  • zebranie wiejskie;
  • sołtys.

Kadencja organów sołectwa odpowiada kadencji Rady Gminy i trwa 4 lata. Organy sołectwa działają do dnia wyboru nowych. Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie[5].

Gospodarka i infrastruktura

Przez Malechowo przebiega droga krajowa nr 6 /E28/ Szczecin-Gdańsk, która obsługuje ruch z północy Polski, i Europy Zachodniej, przenosząc ruch tranzytowy z Niemiec do Trójmiasta i dalej na Mazury oraz do Kaliningradu. Droga, ze względu na dużą akcesję boczną, pełni również rolę głównego szlaku obsługującego ruch regionalny i lokalny. Droga krajowa nr 6 zabezpiecza zewnętrzne i wewnętrzne związki gminy Malechowo, łącząc ośrodek gminny ze Sławnem - stolicą powiatu, Koszalinem - głównym ośrodkiem regionalnym równoważenia rozwoju, a także z obszarami sąsiednich gmin Sławno i Sianów. We wschodniej części obszaru gminy przebiega, krzyżując się z drogą 6, droga wojewódzka DW 207 relacji Sławno-Bobolice, jedy­na oś, która zabezpiecza zewnętrzne powiązania gminy na kierunku południkowym.

Przez Malechowo biegnie magistralna linia kolejowa Gdańsk - Stargard, która zapewnia połączenie ze Szczecinem i Gdańskiem[6].

Kultura

Głównym ośrodkiem koncentrującym życie kulturalne wsi Malechowo jest Gminna Biblioteka Publiczna im. Emilii Gierczak. Biblioteka funkcjonuje od 1960 roku, zapewniając okolicznym mieszkańcom dostęp do prasy i literatury, a dzieciom gry i zabawy edukacyjne w czasie wolnym od nauki szkolnej. Biblioteka posiada na terenie gminy 4 filie[7].

W Malechowie przy OSP funkcjonuje Młodzieżowa Orkiestra Dęta. Inicjatorem powstania zespołu był kapelmistrz sławieńskiej orkiestry dętej Stanisław Poprawski. Muzykami Młodzieżowej Orkiestry Dętej są dziewczęta i chłopcy - uczniowie szkół podstawowych i gimnazjum z terenu gminy Malechowo[8].

Oświata

Gimnazjum tworzy 12 oddziałów, w tym: 4 klasy pierwsze, 4 klasy drugie, 4 klasy trzecie. Do placówki młodzież dojeżdża z następujących miejscowości: Bartolino, Białęcino, Borkowo, Darskowo, Drzewsko, Gorzyca, Grabowo, Karw, Karwice, Karwiczki, Kawno, Kosierzewo, Kukułczyn, Kusice, Kusiczki, Laski, Lejkowo, Malechowo, Malechówko, Niemica, Nowy Żytnik, Ostrowiec, Paproty, Paprotki, Pękanino, Pięćmiechowo, Podgórki, Przystawy, Sęczko, Sulechowo, Sulechówko, Święcianowo, Witosław, Zalesie, Zielenica, Żegocino oraz spoza obwodu: Sowno, Rzyszczewo[9].

  • Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Oświaty w Malechowie

Kościoły i związki wyznaniowe

W Malechowie znajduje się, wpisany do rejestru konserwatora zabytków, XV-wieczny kościół, przy którym utworzono parafię rzymskokatolicką pw. Matki Bożej Gromnicznej. Parafia należy administracyjnie do dekanatu Sławno i diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Parafia, erygowana 2 października 1973 roku liczy obecnie ok. 1950 wiernych. Posiada kościół filialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Rzyszczewie[10].

Sport

W Malechowie istnieje Klub Sportowy Arkadia Malechowo biorący udział w regionalnych rozgrywkach piłkarskich. Przy klubie powołano zespoły: trampkarzy, juniorów i seniorów. Aktualny skład zarządu KS Arkadia Malechowo

Turystyka

Bazę turystyczno-gastronomiczna Malechowa tworzą:

  • Gospodarstwo Agroturystyczne "Pod Brzozami"
  • Karczma Malchow
  • Restauracja "Pod Dębem"

Demografia

Wg. statystyki ludności (ilościowej w odniesieniu do linii geografii) z 29 marca 2011 roku, we wsi Malechowo odnotowano 591 stałych mieszkańców, w tym 291 osób stanowiły kobiety a 300 mężczyźni[11].

Służba zdrowia

Ośrodek zdrowia w Malechowie oferuje świadczenia medyczne wykonywane przez:

  • lekarza rodzinnego
  • stomatologa
  • neurologa
  • chirurga
  • pediatrę
  • ginekologa

zapewnia także wykonywanie zabiegów rehabilitacyjnych oraz opiekę położnej i pielęgniarki środowiskowej[12].

Herb

Zabytki

Na obszarze miejscowości zarejestrowano 47 stanowisk archeologicznych, na których stwierdzono 84 pozostałości osadnicze z następujących okresów chronologicznych:

  • Epoka kamienia – 7 śladów osadniczych
  • Neolit / (brąz) – 4 ślady osadnicze
  • Kultura ceramiki sznurowej – 1 skarb(brąz)
  • Kultura łużycka – 5 śladów osadniczych
  • Kultura pomorska – 4 ślady osadnicze
  • Okres lateński / rzymski – 3 ślady osadnicze, 1 punkt osadniczy, 1 osada
  • Okres starożytny – 1 ślad osadniczy
  • Okres wczesnośredniowieczny – 11 śladów osadniczych, 2 punkty osadnicze, 11 osad
  • Okres średniowieczny – 27 śladów osadniczych, 3 punkty osadnicze, 3 osady[13]

W centrum wsi znajduje się Cmentarz przykościelny o pow. 0,30 ha z XV w. Jest ogrodzony niskim kamiennym murem, z figurą Chrystusa Króla na cokole dawnego pomnika pamięci poległych podczas I wojny światowej. Wpisany do rej. zabytków wraz z kościołem - nr rej. 394 z dnia 25.04.1964 r.

Pomniki

  • Postument Chrystusa Króla

Po I wojnie światowej na placu przykościelnym postawiono pomnik poświęcony mieszkańcom, którzy zginęli podczas wojny. Po 1945 roku został przekształcony na postument Chrystusa Króla. Postument znajduje się na terenie dawnego cmentarza przykościelnego w centrum wsi. Wpisany do rej. zabytków wraz z kościołem - nr rej. 394 z dnia 25.04.1964 r.

Przypisy

  1. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Malechowo: diagnoza stanu i uwarunkowania rozwoju. Słupsk: Biuro Planowania Przestrzennego, 2001, s. 28-29.
  2. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, dz. cyt., s. 26.
  3. Tamże, s. 21.
  4. Sroka, Jan. Dawne dzieje Malechowa. W: GK 24 pl: Serwis Głosu Koszalińskiego [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  5. Uchwała nr X/93/2011 Rady Gminy Malechowo z dnia 23 sierpnia 2011 r. w sprawie statutu Sołectwa Malechowo.
  6. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Malechowo: diagnoza stanu i uwarunkowania rozwoju. Słupsk: Biuro Planowania Przestrzennego, 2001, s. 24.
  7. Gminna Biblioteka Publiczna w Malechowie [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  8. Młodzieżowa Orkiestra Dęta. W: Gmina Malechowo [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  9. Gimnazjum w Malechowie [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  10. Parafia Malechowo. W: Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  11. Malechowo - lokalny portal informacyjny
  12. Ośrodek zdrowia w Malechowie [online]. [Przeglądany 24 września 2013].
  13. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Malechowo: wartości kulturowe. Szczecin 2001, s. 27.

Bibliografia

  • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Malechowo: diagnoza stanu i uwarunkowania rozwoju. Słupsk: Biuro Planowania Przestrzennego, 2001.
  • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Malechowo: wartości kulturowe. Szczecin 2001.
  • Uchwała nr X/93/2011 Rady Gminy Malechowo z dnia 23 sierpnia 2011 r. w sprawie statutu Sołectwa Malechowo.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Magdalena Młynarczyk