Martin Marstaller

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Martin Marstaller
palatyn książęcy, uczony
Data urodzenia 31 stycznia 1561
Miejsce urodzenia Braunschweig
Data śmierci 2 lipca 1615
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku kościół Mariacki
Narodowość niemiecka


Martin Marstaller (Marstallerus) (1561-1615) – uczony, poeta, palatyn książęcy i wychowawca synów Bogusława XIII.

Życiorys

Martin Marstaller urodził się 31 stycznia 1561[1] w Braunschweigu. Ukończył gimnazjum w rodzinnym mieście, następnie studiował w Jenie. W latach 1580-1581 był studentem medycyny w Helmstedt[2]. Nie wiadomo czy je ukończył i z jakim stopniem. Niektórzy biografowie przypisują mu tytuł doktora prawa[3]. Marstaller przybył na Pomorze za sprawą swojego brata Gervasiusa, który przyjechał tutaj wraz z dworem księżnej Klary brunszwickiej, od 1572 roku żony Bogusława XIII. W 1586 roku został preceptorem książęcych synów (Filipa II, Franciszka I, Bogusława XIV i Jerzego II). Szczególna więź połączyła go z najstarszym z wychowanków. Filip II wykazywał szczególne zainteresowanie sztuką, które Marstaller wspierał, a które w późniejszym czasie zaowocowało rozbudową szczecińskiego zamku o skrzydło mennicze (muzealne). Marstaller towarzyszył młodemu księciu w podróżach po Europie (1590 i 1595). Jego erudycja oraz autorytet jakim cieszył się wśród książąt sprawiły, że u progu XVII w. wyrósł na wyróżniającą się osobowość na książęcym dworze. W 1601 roku Bogusław XIII powołał go do swojej rady. Kiedy w 1603 roku władca objął rządy w księstwie szczecińskim i przeniósł się do Szczecina, Marstaller pozostał w otoczeniu księcia i w nagrodę za wierną służbę mianowany został namiestnikiem Lęborka. Po śmierci Bogusława XIII (1606) przeszedł na służbę do Filipa II i został radcą kamery.
W 1610 roku cesarz Rudolf II nadał mu tytuł palatyna. Trzy lata później objął diakonat przy kościele Mariackim w Szczecinie.
Martin Marstaller wywarł także duży wpływ na produkcję założonej przez Bogusława XIII drukarni w Barth. Oprócz dzieł teologicznych spod jej pras wychodziły także pisma humanistyczne. Również większość jego tekstów była tam tłoczona, a druki wyróżniała ozdobna szata typograficzna.

W 1604 roku ożenił się z Margareth Grabow. Urodziło im się troje dzieci (dwaj synowie zmarli przed ojcem).

Zmarł 2 lipca[4] 1615 w Szczecinie, pochowany 7 lipca w kościele Mariackim.

Twórczość (wybór)

Marstaller pisał głównie krótkie rozprawy, w szczególności teksty okolicznościowe związane z książęcymi uroczystościami, dedykacje, wiersze. Ułożył w zbiór emblematy Filipa II. Opracował genealogię książąt szczecińskich.

  • 1588 - Aulae Bardensis nomine ad Bogislaum XI. Pom. ducem, principem illustr. in baptismate filiae Soph. Hedvv. natae 12. Iunii subsecuta nocte h. circiter an. 1588 scripta gratulatio, Barth
  • 1588 - Regnisa gratulans ad Iohannes Fridericum, Bogislaum XIII, Ernestum Ludouicum, Barnimum X et Casimirum VII, Pomeraniae duces illustrissimos, fratres, Barth
  • 1588 - Typvs coniugij artificiosiss. Vdalrico Megapolensivm Dvci, et Annae, ex Illvstriss. Pomeraniae Ducum Familia. Sponsis [...], Bardi Pomeraniae
  • 1589 - In Vlrici I. Bogislai XIII. POM: Dvcis, filii sexti, et in liberorvm ordine decimi natalem, Bardi Pomeraniae
  • 1590 - Epinomis, Ernesto Lvdovico, Pomeranorum Duci, principi Illustriss. eiusq; Generosiss. Conivgi Sophiae Hedvvigi, natae ex Ducum Brunouicensium & Luneburgensium familia, Bardi Pomeraniae
  • 1590 - Horativs Cocles. Magni & fortis animi, illustre Exemplum, Bardi Pomeraniae
  • 1590 - Pro laetis avspiciis, et cursu secyndo, Anni a nato Christi M.D.XC. votum, Bardi Pomeraniae
  • 1591 - Ad cognatus in Brisgoia epistolae, nundivis hyemalibus Argentoratum missae, Bardi Pomeraniae
  • 1592 - Epitaphios Illmo. Principi Dn. Ernesto Lvdovico, Dvci Pomeranorum, Bardi Pomeraniae
  • 1592 - Gamelios. Danieli Kellero a Sexhelden, Patricio [...] et Helenae, Henrici ab Horn, Patricii Brunouscensis, filiae, sponsae: dicatus et missus ex Aula Bardensi, a.d. VIII. Calend. Februarii, Anno XCII, Bardi Pomeraniae
  • 1593 - Genealogia oder Stammbaum des Hochlöblichen alten Fürstlichen Hauses Stetin Pommern, Bard in Pommern
  • 1594 - Ad generosvm et magnificvm virvm, D. Henricvm Ranzovivm, eq. Holsatvm [...] Epistola Genethliaca Scripta Eid. Martij V.|| Natali illius LXIX, Bardi Pomeraniae
  • 1611 - Illustrissimi Principis ac Domini, Dn. Boguslai XIIII. Ducis Pomeranorum Natalis XXXI. Voto devoto Auspicatus Anno M.DC.XI. 31. Martii, Sedini
  • 1614 - Paraeneticus, ad Illustris Paedagogii Sedinensis Alumnos Beneficiarios. Obedientia Felicitatis Mater, Sedini

Przypisy

  1. Inny rok urodzenia 1560.
  2. Album Academiae Helmstadiensis. Bd. 1, Abt. 1. Studenten, Professoren etc. der Universität Helmstedt von 1574 - 1636 : voran geht ein Verzeichnis der Schüler und Lehrer des Pädagogium Illustre in Gandersheim 1572–74. Bearb. von Paul Zimmermann. Hannover: Selbstverl. der Historischen Komm., 1926 [online]. [Przeglądany 20 października 2016].
  3. Bülow, Gottfried von. Marstaller, Martin. W: Allgemeine Deutsche Biographie. Bd. 20. Leipzig: Duncker & Humblot, 1884, s. 446-447.
  4. Inna data to 1 lipca.


Linki zewnętrzne

Marstaller, Martin W: Barth-Lexikon [online]. [Przeglądany 20 października 2016].

Bibliografia

  • Cramer Daniel. Christliche Predigt, Bey dem Begrebnuß des weyland Gestrengen Ehrnvesten vnd Hochgelarten H. Martini Marstallers […]. Stettin: Lantrachtiger, 1615.
  • Tenże. Das Grosse Pomrische Kirchen Chronicon… B. 4. Gedruckt zu Alt. Stettin: Barthelt, 1628.
  • Hamel Jürgen. Bibliographie der Drucke der Fürstlichen Druckerei Varth 1582-1604. W: Baltische Studien NF, Bd. 100 (2014), s. 83-127.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agata Michalska