Melania Karwatowa

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Melania Karwatowa
aktorka-lalkarka, reżyser
brak zdjecia
Data urodzenia 20 września 1923
Miejsce urodzenia Zawiercie
Data śmierci 1 października 1992
Miejsce śmierci Gdynia
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny w Gdyni (kw. 41-8-15)


Melania Karwatowa – aktorka i reżyser Teatru Lalek „Rusałka” i „Pleciuga”

Życiorys

Melania Karwatowa (także Melania Karwat-Barzykowska) urodziła się 20 września 1923 roku w Zawierciu w ówczesnym województwie kieleckim. Pochodziła z rodziny robotniczej. Była córką Roberta i Ireny z d. Zapletal. Po ukończeniu Szkoły Ćwiczeń przy Seminarium Nauczycielskim, uczęszczała do Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego w Zawierciu. Od 1938 roku mieszkała w Stalowej Woli. Po wybuchu wojny kontynuowała naukę na tajnych kompletach, uzyskując w 1941 roku tzw. dużą maturę. Po wyjściu za mąż za Tadeusza Karwata, do końca okupacji zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa domowego.

W sierpniu 1945 roku wspólnie z mężem wyjechała do Wałbrzycha. Tam założyli społeczno-amatorski Teatr Kukiełkowy, który po licznych reorganizacjach przekształcił się w Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu, i pod tą nazwą działa do dziś. W teatrze tym była kierownikiem pracowni plastycznej, reżyserem i aktorką.

W 1949 roku wyjechała do Warszawy z zamiarem pogłębienia swoich kwalifikacji zawodowych. W 1952 roku ukończyła Państwową Szkołę Dramatyczną Teatrów Lalek (dawna Pierwsza Szkoła Dramatyczna Teatrów Lalek).

W latach 1952-1955 mieszkała w Poznaniu. W Państwowym Teatrze Młodego Widza (od 1954 Teatr Aktora i Lalki) pracowała jako reżyser i aktorka. Tu m.in. wyreżyserowała Zająca Chwalipiętę Siergieja Michałkowa (1953).

W 1956 roku przeniosła się do Szczecina. Od 20 listopada pracowała na stanowisku kierownika artystycznego i reżysera Teatru Lalek „Rusałka” (późniejsza Teatr Lalek „Pleciuga”. Kierując tymi teatrami, rozpoczęła proces integracji szczecińskiej placówki ze środowiskiem lalkarskim w Polsce. Podjęła próby zmiany wizerunku teatrów, wprowadzając do repertuaru nowe sztuki, a także zapraszając do współpracy reżyserów, scenografów, kompozytorów z innych szczecińskich teatrów. W lutym 1957 roku, z jej inicjatywy, wystawiono w „Rusałce” baśń Książę i żebrak wg Marka Twaina. Gościnnie sztukę wyreżyserowała Wela Lam, a autorem scenografii był Guido Reck. W przedstawieniu wzięło udział trzynaścioro aktorów-animatorów i aż 50 lalek, co było niespotykane w innych teatrach lalkowych w kraju.

W 1959 roku została kierownikiem artystycznym olsztyńskiego Teatru Lalek „Czerwony Kapturek”.

W latach 1961-1964 związała się z Teatrem Lalek „Banialuka” w Bielsko-Białej, gdzie kolejno piastowała stanowiska p.o. kierownika artystycznego (1962-1963) i kierownika artystycznego (1963-1964). Przez cały ten okres reżyserowała przedstawienia.

Była autorką opowiadań i sztuk teatralnych dla dzieci. Niektóre z nich pisała pod pseudonimem Ela Zemek.

Od 1958 roku była członkiem ZASP.

Jej drugim mężem był Wojciech Sulima Barzykowski.

Zmarła 1 października 1992 w Gdyni. Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Spokojnej 1 w Gdyni (kw. 41-8-15).

Teatr (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyseria Rodzaj twórczości Teatr Data premiery
Awantura w czapce – impreza noworoczna Melania Karwatowa (scenariusz) Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Rusałka” 27 grudnia 1956
Bajka o psotnym Straszydlaczku Ela Zemek (Melania Karwatowa) Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Rusałka” 2 maja 1957
Koziołeczek Janina Porazińska Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Pleciuga” 3 września 1957
O piesku, co był szczotką Jerzy Zaborowski Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Pleciuga” 3 września 1957
Czupurek i Czupurka Ewa Laue Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Pleciuga” 21 grudnia 1957
Kolęda marszowa Jan Wilkowski Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Pleciuga” 21 grudnia 1957
Żart olszowiecki Hanna Januszewska Ewa Kołogórska, Melania Karwatowa inscenizacja Teatr Lalek „Pleciuga” 15 marca 1958
Uparciuszek Igor Biełyszew, Samuel Marszak Melania Karwatowa reżyseria Teatr Lalek „Pleciuga” 4 maja 1958



Twórczość literacka

Karwat Melania03a.jpg
  • 1954Kichuś, czyli przygody glinianego cudaczka – widowisko wg powieści Janiny Porazińskiej Kichuś majstra Lepigliny (prem. PTLiA w Warszawie 1954; wydana drukiem przez Centralny Dom Twórczości Ludowej, Warszawa 1957)
  • 1956Bajka o psotnym Straszydlaczku (pod pseud. Ela Zemek) – sztuka teatralna (prem. PTL „Marcinek” Poznań 1957)
  • 1957Balkis – sztuka teatralna (prem. PTL w Wałbrzychu 1957; prem. TV Teatr Telewizji 1998)
  • 1957Szast - prast (pod pseud. Ela Zemek) – sztuka teatralna (prem. Poznań 1957)
  • 1971Herakles niezwyciężony (wspólnie z Jackiem Jokielem) – sztuka teatralna (prem. 1971)



Źródła

Bibliografia

  • Robert Cieślak, Elżbieta Stelmaszczykowa, Pół wieku Teatru Lalek w Szczecinie. „Rusałka” – „Pleciuga” 1953-2003, Teatr Lalek „Pleciuga”, Szczecin 2004

Inne





IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz