Mielno (powiat koszaliński)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mielno
Nazwa niemiecka Groß Möllen
Powiat koszaliński
Gmina Mielno
Strona internetowa miejscowości.

Geolokalizacja: 54.260687,16.062391

Mielno (niem. Groß Möllen) – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim, siedziba gminy wiejskiej Mielno.

Położenie

Mielno jest największą miejscowością i siedzibą gminy Mielno, położonej w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim. Gmina Mielno leży bezpośrednio nad Morzem Bałtyckim, zajmuje 25 km brzegu morskiego. W skład gminy wchodzi osiem sołectw: Gąski, Sarbinowo, Chłopy, Niegoszcz, Mielenko, Mielno, Unieście i Łazy. Powierzchnia sołectwa Mielno wynosi 923 ha. Stolica gminy jest oddalona od miasta powiatowego Koszalina o 12 km[1].

Klimat

Mielno znajduje się w obrębie nadmorskiej krainy klimatycznej (wg K. Prawdzica). Charakterystycznymi jego cechami są: niska temperatura w okresie maj - lipiec, mała liczba dni gorących, najkrótsza i najpóźniej zaczynająca się zima, najmniejsza liczba dni z pokrywą śnieżną, największa ilość dni z odwilżą, długi okres bezprzymrozkowy, najmniejsze amplitudy dobowe. W ciągu roku dominują wiatry z kierunku południowo-zachodniego. Cisze w pasie nadmorskim zdarzają się bardzo rzadko. W poszczególnych, zróżnicowanych w gminie ekosystemach, występują indywidualne klimaty lokalne. Także Mielno posiada własny bioklimat. Ważną jego cechą jest wskaźnik komfortu termicznego. Uważa się, że miejscowości położone w Zatoce Koszalińskiej mają najmniejszą liczbę dni komfortu na polskim wybrzeżu (Międzyzdroje 98,4 dni, Kołobrzeg 18,2 dni, Darłowo 29,6 dni). Ważną sprawą jest oddziaływanie promieniowania słonecznego na człowieka, najkorzystniejsze warunki do kąpieli słonecznych (helioterapii) występują w Mielnie w czerwcu i lipcu, kiedy średnie dzienne usłonecznienie rzeczywiste wynosi od 8,5 godziny (w czerwcu) do 6,7 godzin (w sierpniu). Niezwykle istotnym zagadnieniem bioklimatu jest inhalacja aerozolem morskim. Najkorzystniejsze warunki w tym względzie występują w strefie plaży, nieco mniejsze stężenie jodu odnotowano w strefie leśnej przylegającej do pasa nadmorskiego, a jeszcze mniejsze w strefie nizin aluwialnych. Optymalne warunki do inhalacji występują podczas wiania wiatru od morza o prędkości 4-8 m/sek w okresie wiosny i początku lata. Ważną rolę w kształtowaniu się bioklimatu odgrywa bryza morska wiejąca z morza na ląd (po południu) powodując napływ aerozolu na ląd, jego zasięg odczuwalny jest w odległości kilkuset m od linii brzegowej. Sezon kapielowy w Mielnie trwa około 63 dni (28 czerwiec - 30 sierpień). Optymalne warunki kąpielowe występują w lipcu (27 dni) przy temp. wody ponad 20º C[2].

Obiekty fizjograficzne

Rzeźba terenu gminy Mielno jest zróżnicowana, charakterystyczne są dla niej 3 główne formy geomorfologiczne:

  1. brzeg morski (klifowy w części zachodniej i wydmowy – mierzejowy w części centralnej i wschodniej),
  2. obniżenie jeziora Jamno,
  3. wysoczyznę morenową w części centralnej i zachodniej gminy.

Obiektem wyróżniającym tę część wybrzeża jest jezioro śródlądowe Jamno. Wg materiałów Instytutu Rybactwa Śródlądowego: jezioro zajmuje powierzchnię – 2239,6 ha, ma objętość – 31528 tys. m3, głębokość maksymalna wynosi 3,9 m, długość maksymalna 10100 m, szerokość maks. 3400 m, długość linii brzegowej – 28 300 m. Jezioro zasilane jest przez rzeki: Dzierżęcinkę, Uniestę z Polnicą oraz Strzeżenicę oraz liczne rowy melioracyjne[3].

Przyroda

Mielno leży w obszarze chronionego krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski. Położony na wschód od miejscowości las nadmorski oraz okolica kanału jamieńskiego wchodzi w skład obszaru Natura 2000 Jezioro Bukowo (PLH 320041). Gatunkiem dominującym w lasach jest sosna, w tym karłowata na wydmach. Na terenach podmokłych występują buki, olchy, brzozy, wierzby. Ponadto często odnaleźć można w lasach leszczyny, świerki, dęby, wiązy szypułkowe, jałowce. Wydmy porastają rośliny pospolite, trawy i trzciny. Jednak można tam spotkać również rośliny chronione – mikołajek nadmorski, kruszczyk rdzawoczerwony, wiciokrzew pomorski, listera jajowata i sercowata, tajęża jednostronna. Do najliczniejszej fauny zaliczamy ptaki:

  • morskie – mewy śmieszki, pospolite, srebrzyste, rybitwy, biegusy, sieweczki;
  • jeziorne – czaple siwe, dzikie kaczki, perkozy, łabędzie;
  • zimowe – gęgoły, ogorzałki; tracze, nurzyki i nory;
  • inne ptactwo – wróble szpaki, bociany, skowronki itp.

W lasach można spotkać sarny, dziki, wiewiórki, lisy i zające. Jezioro Jamno obfituje w ryby słodkowodne: węgorz, szczupak, sandacz, leszcz, płotka, uklejka. W strefie przybrzeżnej Morza Bałtyckiego występuje łosoś, dorsz, flądra, śledź oraz osobliwość – szary leszcz morski. [4].

Historia

Najstarsze zachowane ślady osadnictwa na terenie Mielna pochodzą sprzed 2 500 lat p.n.e. W zachodniej części Mielna pomiędzy nadmorskim laskiem a ul. Kościelną znajdują się ślady grodziska słowiańskiego, datowanego na przełom [[IX wiek|IX[[ i X wieku. Pierwsza wzmianka pisana o Mielnie, jako starej osadzie słowiańskiej, pochodzi z 1226 roku. Do 1333 roku Mielno stanowiło własność rodu Śliwoszów, później przeszło na własność rodu Damniczów. Najstarszy zabytek Mielna, którym jest kościół parafialny, pochodzi z XV wieku. W okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) miejscowość wielokrotnie ponosiła straty od wojsk szwedzkich i cesarskich. Po wygaśnięciu dynastii książąt pomorskich i zakończeniu wojny trzydziestoletniej Mielno, wraz z całą wschodnią częścią Księstwa Pomorskiego, przeszło pod władanie Brandenburgii.

Od roku 1776 właścicielem Mielna staje się parafia ewangelicka, a od 1804 roku rodzina Belowów. Dopiero w pierwszej połowie XIX wieku Mielno zaczyna pełnić rolę małego kąpieliska nadmorskiego. Na rok 1841 datują się pierwsze sezonowe połączenia komunikacyjne Mielna z Koszalinem. W roku 1873 uruchomiono stałe połączenie omnibusów, powstały wówczas pierwsze sezonowe restauracje. Był to moment przełomowy w historii miejscowości, od tej pory rozwój Mielna odznaczał się większą dynamika. Przed II wojną światową Mielno było już popularnym i znanym kąpieliskiem, chętnie wypoczywali tu mieszkańcy Berlina i innych dużych miast niemieckich.

Mielno zostało wyzwolone 5 marca 1945 roku. Pierwszymi Polakami w miejscowości byli nieliczni robotnicy przymusowi, którzy pozostali tu po wyzwoleniu. W połowie 1945 roku rozpoczęło się regularne zasiedlenie wioski.

Pierwszych polskich wczasowiczów przyjęto już w 1946 roku. Począwszy od lat pięćdziesiątych zaczęły powstawać, w ramach Funduszu Wczasów Wypoczynkowych, liczne ośrodki wczasowe zakładów pracy z różnych stron Polski. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych rozwinęło się budownictwo indywidualne i pensjonatowe, powstała wówczas cała dzielnica domów jednorodzinnych. W czasach tych została rozbudowana promenada nadmorska, powstało kino, szkoła i wiele innych ważnych obiektów publicznych. Po roku 1989 rozpoczął się nowy okres dynamicznego rozwoju Mielna jako jednego z najbardziej popularnych ośrodków turystycznych polskiego wybrzeża[5].

Samorząd

Terytorium gminy Mielno dzieli się na sołectwa. Gmina podzielona jest na następujące jednostki pomocnicze :

Rada Gminy dzieli, łączy lub znosi sołectwa w drodze uchwały na wniosek Wójta lub komisji Rady po konsultacji z mieszkańcami sołectwa. Sołectwa mogą prowadzić gospodarkę finansową w ramach budżetu gminy na podstawie ustalonych zasad i zgodnie z przepisami prawa finansowego. Jednostki pomocnicze działają w oparciu o statuty i podlegają nadzorowi organów gminy[6].

Gospodarka i infrastruktura

W Mielnie funkcjonuje urząd gminy, urząd pocztowy, ośrodek zdrowia, biblioteka publiczna, Mieleński Ośrodek Sportu i Rekreacji. Istnieje również świetlica środowiskowa dla dzieci prowadzona przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej.

Infrastruktura techniczna jest stosunkowo dobrze rozwinięta, wioska posiada kanalizację oraz instalację gazową.

Główną drogę miejscowości stanowi droga powiatowa 0354 Z, która poprzez rondo łączy się z drogą wojewódzką nr 165, biegnącą na południe w kierunku Koszalina.

Rolnictwo nie jest dobrze rozwinięte, w Mielnie zarejestrowano 47 rolników opłacających podatek rolny. W ostatnich latach zostały również zlikwidowane zakłady przetwórstwa spożywczego. Obecnie gospodarka wsi opiera się na branży turystycznej: są to hotele, ośrodki rehabilitacyjno-wypoczynkowe, pensjonaty oraz kwatery prywatne. Funkcjonuje także wiele małych firm w branży handlowej i usługowej.

Kultura

Na terenie Mielna w sezonie letnim funkcjonuje kino, odbywają się także projekcje filmów na plaży. Wypoczynek urozmaicają liczne imprezy kulturalne i folklorystyczne, do których zalicza się m.in.:

We wsi funkcjonuje także Biblioteka Publiczna Gminy Mielno, posiadająca filię w Sarbinowie.

Oświata

W Mielnie zlokalizowane są następujące placówki oświatowe:

  • Przedszkole - posiada pięć sal do zajęć z dziećmi (w tym salę gimnastyczną oraz plac zabaw). Wyposażenie materialne dostosowane jest do potrzeb dzieci w wieku przedszkolnym.
  • Zespół Szkół, na który składają się: Szkoła Podstawowa im. Leonida Teligi oraz Gimnazjum im. Marka Kotańskiego w Mielnie

Szkoła Podstawowa im. Leonida Teligi zajmuje pomieszczenia trzech budynków przy ul. Lechitów, w których mieszczą się sale lekcyjne, pracownie komputerowe, pracownia językowa, pracownia multimedialna, czytelnia, świetlica, gabinet pedagoga, gabinet logopedy oraz biblioteka. Przy szkole zorganizowano specjalne pomieszczenie służące do realizacji nowej podstawy programowej - miejsce zabaw dla najmłodszych dzieci. Jest tu również hala sportowa wraz z zapleczem i boiskami przyszkolnymi.

Gimnazjum im. Marka Kotańskiego - posiada siedem sal lekcyjnych, w tym dwie pracownie komputerowe, pracownię językowa i pracownię fizyko-chemiczna. Sale są dobrze wyposażone w niezbędny sprzęt i pomoce dydaktyczne[8].

Kościoły i związki wyznaniowe

Kościół w Mielnie wzniesiony został prawdopodobnie w XV w., był wielokrotnie przebudowany, ostatnia przebudowa miała miejsce w 1856 roku. Należał pierwotnie do zboru ewangelickiego. 24 czerwca 1957 roku została powołana przez biskupa gorzowskiego - Teodora Benscha - Parafia Przemienienia Pańskiego w Mielnie, a następnie włączona do dekanatu koszalińskiego. Dziś parafia należy do dekanatu Mielno Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej[9].

Sport

Usługi sportowe zapewniają obiekty zlokalizowane przy szkołach podstawowych i gimnazjum (stadion sportowy oraz hala sportowa). Ponadto na obszarze gminy działa MOSIR Mieleński Ośrodek Sportu i Rekreacji zlokalizowany w Mielnie. Organizacje sportowe działające na terenie gminy Mielno: W Mielnie funkcjonują następujące kluby sportowe:

  1. Stowarzyszenie Klub Sportowy „SATURN” (piłka nożna),
  2. Uczniowski Klub Sportowy „SATURN” (zapasy),
  3. Mieleński Klub Sztuk i Sportów Walki
  4. Stowarzyszenie Młodzieżowy Klub Regatowy „TRAMP” (żeglarstwo),
  5. Uczniowski Klub Sportowy „OPTY” przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Mielnie (piłka nożna)
  6. Stowarzyszenie Mieleński Klub Morsów „Eskimos”.

Turystyka

Mielno posiada bardzo dobre warunki dla rozwoju turystyki wypoczynkowej z uwagi na nadmorska lokalizację oraz bliskość jeziora Jamno. Wzdłuż wybrzeża ciągnie się pas drobnoziarnistej, piaszczystej plaży oraz zalesionych wydm. Obszar ten charakteryzuje się ponadto korzystnymi warunkami bioklimatycznymi, co wpływa na rozwój turystyki uzdrowiskowej. Jezioro Jamno jest dobrym miejscem do uprawiania sportów wodnych: żeglarstwa, windsurfingu, kitesurfingu, nart wodnych oraz wędkarstwa. Na przystani żeglarskiej Klubu Morskiego „Tramp”, przy 140-metrowym pomoście funkcjonuje wypożyczalnia jachtów, kajaków i rowerów wodnych.

Bogatą bazę noclegowa tworzą hotele, motele, liczne pensjonaty, ośrodki wczasowe i kolonijne, kempingi, pola namiotowe, kwatery prywatne i gospodarstwa agroturystyczne. Ponadto znajdują się tu czynne przez cały rok obiekty sanatoryjne, w których leczy się choroby układu nerwowego, ruchowego, krążenia, nieżyty górnych dróg oddechowych, tarczycy i inne. Przy hotelach i ośrodkach wypoczynkowych można skorzystać z basenów krytych, boisk, kortów tenisowych, siłowni. Swoje usługi proponują także solaria, sauny i gabinety odnowy biologicznej. Bazę gastronomiczną gminy tworzą liczne restauracje, kawiarnie, smażalnie ryb oraz różnorodne punkty usługowe. W miejscowości działa Mieleńska Lokalna Organizacja Turystyczna[10].

Demografia

Na dzień 31 grudnia 2009 roku w gminie Mielno zamieszkiwało 4900 osób, w tym 2366 mężczyzn i 2534 kobiet. Gęstość zaludnienia wyniosła 78 osób na km2. W okresie sezonu letniego liczba osób przebywających na terenie gminy wzrasta kilkadziesiąt razy.

Wieś według danych z 31 grudnia 2009 zamieszkiwało 2190 mieszkańców[11].

System ochrony zdrowia

Ochronę zdrowia mieszkańców i turystów na terenie miejscowości pełni ośrodek zdrowia w Mielnie. Dostęp do farmaceutyków umożliwiają apteka w Mielnie i punkt apteczny w Unieściu. Specjalistyczną opiekę medyczną zapewnia Szpital Wojewódzki w Koszalinie. W sezonie letnim duże znaczenie ma ratownictwo. Gmina posiada 17 stanowisk ratowniczych, zatrudniających łącznie sześćdziesięciu wysokokwalifikowanych ratowników strzegących bezpieczeństwa kąpiących się[12].

Herb

Mielno.jpg

Barwami Gminy Mielno są kolory niebieski, zielony z żółtym konturem oraz błękitny. Na tarczy herbowej dzielonej w lewoskos pasem barwy zielonej z konturem barwy żółtej w lewym górnym polu barwy błękitnej jest umieszczone słońce barwy żółtej z ośmioma promieniami, a poniżej potrójna fala morska, niebieska z białym konturem. W prawym dolnym polu, barwy niebieskiej, umieszczone są trzy łodzie z żaglami barwy białej. Podstawa tarczy herbowej jest barwy zielonej z żółtym konturem[13].

Zabytki

W Mielnie znajdują się następujące obiekty wpisane do rejestru zabytków:

  • XIV wieczny kościół gotycki, z elementami zabytkowego wyposażenia;
  • XIX-wieczny pałac, z pozostałością parku krajobrazowego i historyczną kompozycją

podwórza folwarcznego z budynkami gospodarczymi.

  • zespół budynków stacji kolejowej w Mielnie z 1905 roku, złożony z piętrowego budynku mieszkalno-stacyjnego, budynku gospodarczego i ryglowego magazynu.

Do najciekawszych zabytkowych obiektów architektonicznych należą:

  • grodziska słowiańskie w Mielnie z IX lub X wieku,
  • przystań rybacka w Unieściu, w której stacjonuje około 15 łodzi;
  • bunkry betonowe spełniające funkcje prochowni lub punktu obserwacyjnego jednostki wojskowej[14]

Pomniki

  • rzeźba jelenia znajdująca się na zieleńcu przed UG w Mielnie;
  • pomnik Syreny na terenie sanatorium Syrena w Mielnie;
  • pomnik Lotników - na terenie nadmorskiej promenadzie w Mielnie.

Przypisy

  1. Plan odnowy miejscowości Mielno. Załącznik do Uchwały nr 1/2010 Zebrania Wiejskiego w Mielnie z dnia 3 sierpnia 2010 r. W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Mielno [online]. Przeglądany 12 czerwca 2013]
  2. Podstawowe opracowanie ekofizjogeograficzne gminy Mielno. Pracownia Urbanistyczna Erdman, 2005, s. 22.
  3. Tamże, s. 17.
  4. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Mielno W: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Mielno [online]. [Przeglądany 22 czerwca 2013]
  5. Plan odnowy miejscowości Mielno W: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Mielno [online]. [Przeglądany 12 czerwca 2013]
  6. Sołectwa - jednostki pomocnicze gminy W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Mielno [online]. [Przeglądany 13 czerwca 2013]
  7. Zmiana studium uwarunkowań, dz. cyt., s. 99.
  8. Informacja o stanie realizacji zadań oświatowych na terenie Gminy Mielno w roku szkolnym 2011/2012 [on-line]. [Przeglądany 10 czerwca 2013]
  9. Parafia Rzymskokatolicka pw. Przemienienia Pańskiego w Mielnie [online]. [Przeglądany 12 czerwca 2013]
  10. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Mielno. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLIV/459/10 Rady Gminy Mielno z dnia 27 kwietnia 2010 r., s. 98-99.
  11. Źródło: UG w Mielnie.
  12. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Mielno. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLIV/459/10 Rady Gminy Mielno z dnia 27 kwietnia 2010 r., s. 96.
  13. Uchwała Nr XX/145/96 Rady Gminy Mielno z dnia 22 listopada 1996 roku w sprawie ustalenia herbu Gminy Mielno.
  14. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Mielno. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLIV/459/10 Rady Gminy Mielno z dnia 27 kwietnia 2010 r., s. 99.

Bibliografia

  • Podstawowe opracowanie ekofizjogeograficzne gminy Mielno. Pracownia Urbanistyczna Erdman, 2005.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło