Nóż z rękojeścią antropomorficzną ze Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nóż z rękojeścią antropomorficzną
Nóż z rękojeścią antropomorficzną
Nóż z rękojeścią antropomorficzną (źródło: Słowiński S. 2014). Fot. A. Janowski
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania XIII wiek
Materiał żelazo, stop miedzi, kość słoniowa lub kieł morsa

17 cm.

Wymiary {{{wymiary}}}


Nóż z rękojeścią antropomorficzną – zabytek archeologiczny z badań Pracowni Archeologicznej Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie zdeponowany w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Historia zabytku

Zabytek został pozyskany podczas badań archeologicznych prowadzonych w 1998 roku pod kierunkiem Sławomira Słowińskiego na terenie szczecińskiego Podzamcza, w obrębie dawnego kwartału zabudowy pomiędzy ulicami: Sienną, Wyszyńskiego, Mściwoja a Rynkiem Siennym (kwartał nr 16). Zalegał on w nawarstwieniach drewnianego budynku, zaopatrzonego w piwnicę, który funkcjonował w 2. połowie XIII wieku, w warstwie wytworzonej pomiędzy 1251 a 1269 rokiem (według danych dendrochronologicznych).

Opis

Nóż ma 17 cm długości. Jest zaopatrzony w żelazne ostrze o szerokości 1,7 cm z fantazyjnie wyciętym czubkiem. Głownia jest jednostronnie zdobiona inkrustacją ze stopu miedzi. Dekoracja ma formę wijących się linii, które umieszczone są wzdłuż grzbietu noża. Rękojeść, o długości 9 cm, przedstawia pełnoplastycznie wyrzeźbioną postać kobiecą z małym pieskiem na prawym ramieniu, która lewą ręką głaszcze go. Kobieta ma odkrytą głowę i włosy do ramion Odziana jest w powłóczystą, udrapowaną szatę sfałdowaną na wysokości kostek. Rękojeść jest wykonana z egzotycznego surowca, być może kości słoniowej lub kła morsa.

Nóż z rękojeścią antropomorficzną. Zbliżenie (źródło: Słowiński s. 2014). Fot. A. Janowski.

Jest to z pewnością produkt importowany. Być może pochodzi z pracowni z Paryża. Może także stanowić północnoniemieckie naśladownictwo wyrobów paryskich. Ten kunsztownie wykonany przedmiot był zapewne osobistą własnością zamożnej damy i mógł służył jej w różnych czynnościach codziennych, poczynają od funkcji sztućca stołowego.

Bibliografia

  • Gerhard Folke Wulf Holtmann, Untersuchung zu mittelalterlichen und frühneuzeitlichen Messern dargestellt am Beispiel von archäologischen Funden vornehmlich aus dem weiteren Küstenbereich von Nord- und Ostsee bis zur Mittelgebirgszone, Göttingen 1993.
  • Kowalczyk-Heyman Elżbieta, Anthropomorph verzierte mittelalterliche Messergriffe in Polen, „Questiones Medii Aevi Novae“ 2010, 15, s. 241-282.
  • Słowiński Sławomir, Najnowsze znalezisko na Podzamczu w Szczecinie, W: red. J. Kochanowska, Trzebiatów – spotkania pomorskie 2013, Trzebiatów 2014, s. 15-28.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Sławomir Słowiński