Obrazy z kościoła zamkowego w Szczecinie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obrazy z kościoła zamkowego w Szczecinie
Obrazy z kościoła zamkowego w Szczecinie
"Kazanie z łodzi", fot. Grzegorz Solecki, Arkadiusz Piętak
Autor Nieznany
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania XVI w.
Materiał Olej, deska


Zespół pięciu obrazów z kościoła zamkowego w Szczecinie namalowany w XVI wieku przez nieokreślonego artystę, przypisywany autorstwu Thomasa Nethera. Obecnie trzy z pięciu przedstawień znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Opis

Zespół obrazów był częścią cyklu ukazującego rolę Słowa Bożego, składającego się pierwotnie z 5 malowideł wmontowanych w kosz ambony kościoła zamkowego. Jedno z przedstawień ukazywało symultanicznie dwie sceny ze Starego Testamentu: stworzenie Ewy oraz grzech pierworodny. Na trzech innych deskach odmalowano historie z Nowego Testamentu: scenę kazania Chrystusa z łodzi na jeziorze Genzaret, kuszenie Chrystusa przez szatana ubranego w szaty mnisie i kapelusz kardynalski oraz Chrystusa i Jawnogrzesznicę w otoczeniu osądzających ją faryzeuszy. Ostatnie z przedstawień ilustrowało współczesną autorowi scenę kazania w kościele ewangelickim.[1]

"Stworzenie Ewy oraz grzech pierworodny". Zaginiony. Fot. Archiwum MNS
"Chrystus i Jawnogrzesznica". Zaginiony. Fot. Archiwum MNS
"Kuszenie Chrystusa", fot. Grzegorz Solecki, Arkadiusz Piętak
"Kazanie w kościele ewangelickim", fot. Grzegorz Solecki, Arkadiusz Piętak

Wymiary

Kazanie z łodzi: wys. 57,2, szer. 37,8 cm Kuszenie Chrystusa: 57,3 cm, szer. 38 cm Kazanie w kościele ewangelickim: wys. 57 cm, szer. 37,7

Autor

Obrazy powstały w XVI wieku. Hellmuth Bethe przypisywał ich autorstwo pochodzącemu z Wittenbergi malarzowi Thomaszowi Netherowi, pracującemu na dworze książęcym w drugiej połowie XVI wieku.[2] Jednak nie potwierdzają tego dostępne źródła.

Historia

Nie wiadomo kiedy obrazy stały się częścią kosza ambony w kościele zamku książęcego w Szczecinie. Wspominane są jako jej część w źródłach w latach 1840-1862. [3]

Do tej pory powstało kilka hipotez dotyczących momentu ich wmontowania w konstrukcję ambony. Pierwsza mówi o pochodzeniu obrazów jeszcze z kościoła pod wezwaniem Św. Ottona.[4]Druga wiąże ich powstanie z przebudową zamku za czasów księcia Jana Fryderyka około 1577 r.[5]

Trzecia zakłada, że pochodziły z innego kościoła szczecińskiego, a w koszu ambony znalazły się w trakcie jej barokowej modernizacji.[6]
W 1862 r. zostały zdemontowane i przekazane do Muzeum Miejskiego prezentującego swoje zbiory w sali w południowym skrzydle zamku. Po 1868 r. przeszły na własność Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza (niem. Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde).

Przed drugą wojną światową prezentowane były w Gmachu przy Wałach Chrobrego. W trakcie wojny zostały wywiezione wraz z innymi obiektami do jednej ze składnic dzieł sztuki i potem zaginęły. Faktycznie trafiły do Muzeum Towarzystwa Naukowego Płockiego. Jeden z nich „Kazanie na łodzi” zidentyfikowano w 1998 r. na wystawie „Statek w biblii” w Centralnym Muzeum Morskim w Gdańsku. W konsekwencji tego w 2000 r. trzy obrazy zostały przekazane z Muzeum Mazowieckiego w Płocku do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Obecnie prezentowane są na wystawie „Złoty wiek pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII w.” Dwa przedstawienia: „Stworzenie Ewy wraz z grzechem pierworodnym” oraz „Chrystus i Jawnogrzesznica” uznaje się za zaginione.


Przypisy

  1. Justyna Bądkowska, Zespół obrazów z kościoła zamkowego, [w:] Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku / Das goldeneZeitalterPommerns. Kunst am Hofe der pommerschenHerzögeim 16. und 17. Jahrhundert, red. R. Makała, Szczecin: Muzeum Narodowe w Szczecinie 2013, s. 129–137.
  2. Hellmuth Bethe, Kunst am Hofe der pommerschenHrzöge, Berlin 1937, s. 52.
  3. Artur Kolbiarz, Od Cranacha do Corintha. Malarstwo dawne ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie / Von Cranach bis Corinth. Alte Malerei aus den Sammlungen des Muzeum Narodowe Szczecin, red. nauk. Dariusz Kacprzak, Rafał Makała, Artur Kolbiarz, kat. wyst., Muzeum Sztuki w Łodzi 14.12.2006–18.02.2007; Muzeum Narodowe w Szczecinie 06–09.2007, Szczecin 2006, s. 46.
  4. Beiträge zur Geschte der Kunst und ihrer Denkmäler in Pommern, [w:] Baltische Studien, A.F., 1864 Bd. 20 H. 1, s. 138
  5. Hugo Lemcke, Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin, Bd. 3, H. 14, Abt. 1: Das königliche Schloss in Stettin, Stettin 1909, s. 74.
  6. Maria Łopuch, Zmiany wyposażenia kaplicy zamkowej na przykładzie ambony, [w:] Zamek książęcy w Szczecinie, Szczecin 1992, s. 129–137.


Bibliografia

  • Justyna Badkowska, Zespół obrazów z kościoła zamkowego,[w:] Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku / Das goldene Zeitalter Pommerns. Kunst am Hofe der pommerschen Herzöge im 16. und 17. Jahrhundert, red. R. Makała, Szczecin: Muzeum Narodowe w Szczecinie 2013, s. 129–137. ISBN 978-83-63365-12-7.
  • Beiträge zur Geschichte der Kunst und ihrer Denkmäler in Pommern, [w:] Baltische Studien, A.F., 1864 Bd. 20 H. 1.
  • Hellmuth Bethe, Kunst am Hofe der pommerschen Hrzöge, Berlin 1937.
  • Artur Kolbiarz, Od Cranacha do Corintha. Malarstwo dawne ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie / Von Cranach bis Corinth. Alte Malerei aus den Sammlungen des Muzeum Narodowe Szczecin, red. nauk. Dariusz Kacprzak, Rafał Makała, Artur Kolbiarz, kat. wyst., Muzeum Sztuki w Łodzi 14.12.2006–18.02.2007; Muzeum Narodowe w Szczecinie 06–09.2007, Szczecin 2006 ISBN 8386136634.
  • Hugo Lemcke, Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin, Bd. 3, H. 14, Abt. 1: Das königliche Schloss in Stettin, Stettin 1909.
  • Maria Łopuch, Zmiany wyposażenia kaplicy zamkowej na przykładzie ambony, s. 129–137, [w:] Zamek książęcy w Szczecinie, Szczecin 1992, ISBN8370073476.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Justyna Bądkowska