Ulica Osiek

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Osiek)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Osiek
Śródmieście
Ulica Osiek
Ulica Osiek
  Nazwa pełna Osiek
  Inne nazwy Wędkarska
  Nazwa niemiecka Hagenstraße
  Osiedle Stare Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 54,8
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.


Ulica Osiek (niem. Hagenstraße), nazwa historyczna „Ulica w Osieku”.

Historia

Podobnie jak pozostałe ulice Dolnego Starego Miasta wiodące w kierunku Odry, również ulica Osiek podzielona była w przeszłości na odcinki o różnych nazwach. Odcinek zachodni, określany nazwą „Im Hagen” (in indagine, 1306)), nawiązywał do umocnień istniejącego w tym miejscu osiedla osadników niemieckich, natomiast odcinek wschodni określany mianem ulicy Księżej Papenstrasse (1597), prowadził w kierunku Bramy Mariackiej (Marien Thor) i pomostu ładunkowego, zwanego „Księżym Pomostem” (pons clericorum, 1311; pons cleria, 1313; papenbrugghe, 1350, 1476, 1501, 1535). Wszystkie trzy nazwy w dolnej, wschodniej części ulicy, czyli samej ulicy, bramy wodnej i pomostu, zarówno łacińskie jak i niemieckie, związane były z duchownymi z kościoła Mariackiego, którzy posiadali udziały w przeładunkach dokonywanych na Księżym Pomoście, usytuowanym na granicy pomiędzy parafiami kościołów św. Mikołaja i św. Jakuba. [1]

Łacińska nazwa obecnej ulicy Osiek „in indagine” (1306), czyli „w ogrodzeniu”, a także późniejsza „in platea haghen” (1308), tj. „ulica [położona] w ogrodzeniu”, wiąże się z ogrodzeniem okalającym osiedle kolonistów niemieckich (suburbium niemieckie) położone przy Rynku Siennym. Przylegające od południa do słowiańskiego podgrodzia osiedle osadnicy zabezpieczyli umocnieniem z kolczastych krzewów określanych mianem „hagen”, także „hack”, o czym świadczą późniejsze nazwy położonych na jego terenie ulic (Hagenstraße, Hackgasse). Tak dawniej określano żywopłot tworzony z tego rodzaju krzewów, a z czasem każde inne ogrodzenie wybudowane dla ochrony i obrony, wreszcie także samą ogrodzoną miejscowość, czego przykładem są liczne nazwy miejscowości położonych na terenie Pomorza Zachodniego zakończone końcówką –hagen. Jednak najnowsze badania archeologiczne prowadzone pod koniec XX wieku w rejonie tej ulicy, o czym pisze Maciej Słomiński w swoim opracowaniu o szczecińskim podzamczu [2], nie potwierdziły w pełni lokowania pod koniec XII wieku gminy niemieckiej w tym miejscu. Omawiając rezultaty tych badań autor wyraził nawet pogląd, że koloniści niemieccy zapewne zostali osadzeni zupełnie w innym miejscu. Jednak występująca tu już w 1308 roku nazwa „in platea haghen” wskazuje na bliskość wałów miejskich.

Wspomniane wyżej badania archeologiczne potwierdziły również istnienie drogi usytuowanej w osi wschód – zachód (późniejszej ulicy Langebrückstraße i Beutlerstraße), stanowiącej ciąg komunikacyjny od Rynku Siennego w kierunku przeprawy przez Odrę i przylegającej od południa do osiedla kolonistów. Pośrednio na istnienie tego osiedla wskazuje przebieg granicy parafii św. Mikołaja ustalony w 1237 roku, biegnącej środkiem ulicy Hagenstraße i obejmującej oprócz podgrodzia słowiańskiego również suburbium niemieckie. Z ustaleń Carla Fredricha wynika [3], że mieszkańcy południowej części Rynku Siennego i południowej strony ulicy Osiek mieli wybór między parafią św. Mikołaja a parafią św. Jakuba, natomiast mieszkańcy strony północnej tej ulicy należeli do parafii św. Mikołaja. Z kolei przebieg granicy kwartału Świętego Ducha (Heiligegeist–Viertel) wzdłuż ulicy Hackgasse określa nam północny zasięg osiedla osadników.

U wylotu ulicy Osiek, na małym placyku przy furcie Mariackiej władze szwedzkie umieściły w roku 1697 Wagę Miejską, która początkowo, jako niezwykle potrzebne w średniowieczu urządzenie techniczne, usytuowana była na Rynku Siennym obok ratusza, a następnie od roku 1532 na rogu ulicy Panieńskiej i uliczki zwanej „ulicą przekupniów” pod numerem 32. Z ulicy Osiek w 1723 roku trafiła na Łasztownię na niezabudowaną parcelę na tyłach Domu Akcyzy i Licencji, skąd ostatecznie przeniesiono ja pomiędzy 1754 a 1762 rokiem na narożnik placu Ciesielskiego i ulicy Pladrinstraße. [4]

Przypisy

  1. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 70.
  2. M. Słomiński, Szczecińskie Podzamcze. Staromiejska dzielnica nadodrzańska i jej odbudowa – kwartały XIV i XVII. Szczecin 1998, s. 15, także 57.
  3. Die älteren Stettiner Straßennamen.., op. cit., s. 12, także 44.
  4. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 76, także C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I. W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929, s. 96 i n.


Galeria

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Fredrich C., Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I. W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
  • Słomiński M., Szczecińskie Podzamcze. Staromiejska dzielnica nadodrzańska i jej odbudowa – kwartały XIV i XVII. Szczecin 1998.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk