Pałac (Kołbacz)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. 196 z dnia 15 grudnia 2004[1]
Pałac w Kołbaczu
Pałac w Kołbaczu
Nazwa niemiecka Kolbatz
Lokalizacja Kołbacz, ul. Warcisława 1
Projektant David Gilly
Data budowy XIX w.

Geolokalizacja: 53.301005,14.812654

Pałac w Kołbaczu (niem. Kolbatz, gmina Stare Czarnowo)

Wieś

W XII wieku ziemie, na których założono miejscowość należały do kasztelana szczecińskiego Warcisława II Świętoborzyca. W 1173 roku na ich terenie osiedlili się cystersi z duńskiego klasztoru w Esrum. W kolejnych latach działalności zakonu jego dobra ziemskie powiększyły się o wsie: Kołbacz, Rekowo, Reptowo, Zdunowo, Sosnowo, Dąbie, Przylep, Obryta i inne. Cystersi zbudowali klasztor oraz duży folwark złożony m.in. z młyna, wiatraka, gorzelni, browaru, winiarni i cegielni. Miejscowość, z powodu bliskiej odległości od Szczecina oraz współpracy dworu książęcego z zakonem, stała się znaczącym ośrodkiem politycznym Księstwa Pomorskiego, w którym odbywały się zjazdy książąt i rycerstwa. Po reformacji w 1535 roku zakon cystersów został rozwiązany, a jego dobra weszły w skład domeny książęcej. Od 1653 roku dawna siedziba klasztorna stała się silnym centrum zarządzania majątkiem ziemskim domeny. W 1662 roku w wyniku ogromnego pożaru i zniszczeń siedziba domeny straciła na znaczeniu. W 1701 roku przeprowadzono reformy rolne mające na celu przywrócenie wolności chłopom we wsiach państwowych. Folwark został wydzierżawiony. W 1816 roku dzierżawcą folwarku był niejaki Goede. W następnych latach majątek należał do Krausego, kupca ze Świnoujścia. W latach 18391945 folwark ponownie stał się majątkiem państwowym i był wydzierżawiany. Ostatnim dzierżawcą w 1923 roku był Karl Ludwig Barths.

Dwór

Pałac znajduje się przy ul. Warcisława (naprzeciw kościoła) po zachodniej stronie drugiego dworu. Jest to neoklasycystyczny pałac z pierwszej połowy XIX wieku o powierzchni 2 010 m2. Jest to budynek zaprojektowany przez znanego architekta Davida Gilly'ego, dwukondygnacyjny, z użytkowym poddaszem, założony na rzucie prostokąta, z bogatym portalem wejściowym w elewacji środkowej, ozdobiony ryzalitami, kryty mansardowym dachem z lukarnami. Pierwotnie pałac był budynkiem biurowym i mieszkalnym należącym do zarządu domeny. Obecnie mieści się tu siedziba dyrekcji Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki PIB. Z historycznego wyposażenia wnętrza zachowała się klasycystyczna, drewniana klatka schodowa.

W sąsiedztwie obiektu znajdują się zachowane budynki folwarczne z XIX wieku m.in. owczarnia i gorzelnia.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa - Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie


Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy