Pałac (Linie)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. 2 z dnia 5 marca 1999[1]
Pałac w Liniach
Pałac w Liniach
Nazwa niemiecka Leine
Lokalizacja Linie, gmina Bielice
Projektant nieznany
Data budowy kon.XVIII w., przeb kon. XIX w (prawdopodobnie 1870 r.)

Geolokalizacja: 53.187985,14.755748

Pałac w Liniach (niem. Leine, gmina Bielice)

Wieś

Pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1248 roku, z dokumentu w którym wymieniono Theodoricusa von Leyne. W średniowieczu wieś była lennem rodu rycerskiego von Leyne, przybyłego z Brunszwiku znad rzeki Leine. Na początku drugiej połowy XIII wieku właścicielem majątku we wsi był Dietrich de Leyne, który w latach 1248-1268 pozostawał w służbie księcia Barnima I. W 1377 roku wspomniano o Piotrze, Henningu i Marcinie von der Leine. W 1499 roku właścicielami wsi byli Asmus oraz jego bratankowie: Georg, Jakub i Peter von Leine. W 1523 roku właścicielem majątku w Liniach był Peter von Leine, a następnie w 1527 roku jego synowie: Hans, Jürgen i Georges.

Po ich bezpotomnej śmierci w 1547 roku, wieś została przekazana przez księcia Barnima IX hrabiemu Georgowi von Ebersteinowi z Nowogardu. W późniejszym czasie majątek przeszedł na jego lenników; m.in. von Dossenów.

W 1560 roku właścicielem majątku w Liniach oraz młyna został Maurycy von Marwitz. W rękach jego rodziny majątek pozostał do 1780 roku. W 1608 roku wieś odziedziczyli jego synowie: Mikołaj, Baltazar, Piotr i Daniel von Marwitzowie. W 1628 roku miejscowość obejmowała 39 łanów chłopskich, 4 łany komornicze, 10 owczarzy, pastucha gminnego, piekarza, młyn, karczmę, kuźnię i 4 parobków. W 1775 roku majątek przekształcono w alodium.

W 1780 roku nowym właścicielem Linii został major Gerhard von Pirch. Po jego śmierci wieś przeszła w posiadanie brata, pułkownika Carla Sigsmunda von Pircha. W 1795 roku jego syn Karol Ferdynand von Pirch sprzedał majątek kapitanowi Fryderykowi Augustowi von Jagowowi.

W 1806 roku wieś należała do rodziny von Byernów. W 1842 roku wdowa von Pfuhl (z domu von Byern) sprzedała majątek za cenę 93 800 talarów von Corswandtowi. W 1856 roku właścicielem majątku była jego podopieczna Julia Maria z domu Neumann, żona Tr. Pistora z Wołogoszczy. W tym czasie we wsi było 16 budynków mieszkalnych, 20 budynków gospodarczych, 6 gospodarstw chłopskich, 1 plebańskie, 1 kościelne, 1 szkolne, 1 wiatraczne, 1 młyńskie, 1 kuźnicze, 1 sołtysie oraz cegielnia i gorzelnia. W rękach rodziny Pistorów majątek pozostał do początku XX wieku.

W 1914 roku właścicielem folwarku był Julius Wilke. Ostatnim niemieckim właścicielem majątku liczącego 1005 ha ziemi w latach 1920-1939 roku był Kurt Wilke.

Po II wojnie światowej, w latach 1945-1959 na terenie dawnego majątku funkcjonował Państwowy Ośrodek Maszynowy, następnie PGR, który od 1971 roku weszło w skład KPGR w Żabowie.

Obecnie teren należy do prywatnego właściciela.

Dwór

We wsi znajduje się zdewaloryzowany pałac (pierwotnie w stylu neoklasycystycznym) o powierzchni 620 m2, zbudowany najprawdopodobniej pod koniec XVIII wieku i przebudowany w XIX wieku (1870 rok). Ostateczna przebudowa budynku nastąpiła na początku XX wieku (prace ukończono prawdopodobnie w 1914 roku).

Po II wojnie światowej dawny pałac był wykorzystywany na biura i mieszkania dla pracowników PGR. W wyniku przeprowadzonego remontu w latach 60. XX wieku budynek został pozbawiony detali architektonicznych. Obecnie jest to budynek dwukondygnacyjny, założony na rzucie prostokąta, z wysuniętym frontowym ryzalitem zwieńczonym tympanonem i kryty dachem kopertowym. Dziś stanowi prywatną własność.

W sąsiedztwie znajdują się zabudowania folwarczne oraz zaniedbany park dworski o powierzchni 3,2 ha z okazami dębów, lip, kasztanowców i świerków.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa - Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie


Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy