Pałac (Warszyn)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. 1142 z dnia 25 września 1990[1]
Pałac w Warszynie
Pałac w Warszynie
Nazwa niemiecka Warsni
Lokalizacja Warszyn
Projektant nieznany
Data budowy pocz. XX w.

Geolokalizacja: 53.102373,15.227367

Pałac w Warszynie (niem. Warsni, gmina Dolice)

Wieś

W 1236 roku wieś została nadana przez księcia wielkopolskiego Władysława Odonica cystersom z Kołbacza. W XIV wieku miejscowość była lennem rycerskim rodzin Bredelowów i von Güntersbergów. W 1406 roku Jakub von Güntersberg z Laskówka za zgodą opata sprzedał czynsz z 6 łanów w Warszynie Janowi Henselemu. W 1474 roku ¼ wsi posiadali bracia Günter, Szymon, Dietrich i Teres von Koesekowie. Ich majątek obejmował kuźnię, dwór, 1½ łanu, prawo do pełnego sądownictwa oraz trzy gospodarstwa chłopskie i dochody z młyna oraz karczmy.

W 1513 roku Ryszard Brederlow sprzedał cystersom z Kołbacza 12 łanów lennych z młynem. W 1523 roku Tomasz von Brederlow był zobowiązany do wystawienia księciu pomorskiemu 4 konnych jeźdźców na czas wojny. W 1528 roku właścicielem części wsi był Dynniges Plontzick, który posiadał 30 chłopów i dzierżawił od Dingesa von Brederlowa 8 łanów. W 1529 roku rodzina von Eickstedtów otrzymała ekspektatywę (wierzytelność przyszłą) na dobra ziemskie należące do Joachima i Hansa von Brederlowów. W 1535 roku w wyniku reformacji i sekularyzacji dóbr kościelnych miejscowość weszła w skład domeny książęcej. W 1566 roku właścicielem całej wsi była rodzina von Eickstedtów. W 1628 roku miejscowość obejmowała: 39 łanów chłopskich, 1 zagrodnika, 2 młynarzy, 2 karczmarzy, 2 owczarzy, 1½ pastucha, 1 tkacza, 1 piekarza, 2 rzemieślników i 2 pastuchów owczarzy i kuźnię.

W XVIII wieku właścicielem wsi była rodzina von Brederlowów. W 1810 roku właścicielem wsi był Ruth ze Szczecina, później w 1834 roku jego pasierb Karol Rudolf Bohtz. W 1840 roku majątek należał do Henryka von Enckevorta, od 1853 roku do jego syna Gustawa Henryka von Enckevorta. W połowie XIX wieku do majątku razem z przysiółkiem Strzelno należało: 19 domów, młyn, cegielnia, karczma i 25 budynków gospodarczych. Do wsi należało: 14 budynków mieszkalnych, 3 przemysłowe, 28 budynków gospodarczych, 5 gospodarstw chłopskich, tartak i kuźnia. W 1911 roku właścicielem majątku był Heinrich von Enckevort. W 1939 roku właścicielem był Bernhard von Enckevort, a jego majątek obejmował 1 204 ha ziemi. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 352 mieszkańców w 83 gospodarstwach domowych.

Dwór

W miejscowości znajduje się dwukondygnacyjny pałac zbudowany na początku XX wieku w stylu neobaroku. Jest to budynek zbudowany na rzucie prostokąta i przykryty dachem kopertowym. W środkowej i wschodniej elewacji znajdują się trzyosiowe ryzality. Ryzalit frontowy jest ujęty po bokach toskańskimi kolumnami i zwieńczony trójkątnym tympanonem z herbem szlacheckim z Orłem Polskim (świadectwem pochodzenia żony byłego właściciela), pośrodku znajduje się wejście do budynku. Pałac jest po pełnej modernizacji.

W sąsiedztwie znajdują się zachowane zabudowania gospodarcze, w tym: spichlerz, stajnia, gorzelnia, owczarnia oraz dom zarządcy. Obok budynku, po jego południowo-wschodniej stronie, znajduje się park pałacowy z początku XIX wieku o powierzchni 10 ha z wieżą zegarowo-widokową z XIX wieku, cmentarzem rodowym dawnych właścicieli i bogatym drzewostanem złożonym m.in. z kasztana jadalnego, dębu szypułkowego, lipy drobnolistnej oraz szpalerów grabowych i lipowych.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 1. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.
  • Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 2. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Burdzy