Paulos Raptis

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Paulos Raptis
śpiewak operowy
brak zdjecia
Data urodzenia 29 lutego 1936
Miejsce urodzenia Trilofo (Grecja)
Narodowość grecka



Paulos Raptis (ur. 1936) – śpiewak operowy (tenor), pedagog

Życiorys

Paulos Raptis urodził się 29 lutego 1936 roku w Trilofo w Grecji ( w większości publikacji jest podawana błędna data urodzin 29 czerwca 1935). W czasie wojny domowej stracił dwóch braci. W 1947 roku jego rodzina zdecydowała się opuścić Grecję. Rozdzielony z rodziną przez dwa lata wędrował między Rumunią a Albanią. Pod koniec 1949 roku dotarł na lotnisko w Tiranie. Przez przypadek znalazł się na pokładzie samolotu LOT, dokąd skierowano go z innymi greckimi uchodźcami. Po przylocie do Polski na krótko został uczniem szkoły zawodowej w Zgorzelcu.

W 1950 roku, podobnie jak wielu jego rodaków-uchodźców, osiedlił się w Szczecinie. Tu zamieszkał w internacie dla greckich dzieci i młodzieży. Uczęszczał do VI Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Czarnieckiego, równocześnie uczył się w Średniej Szkole Muzycznej. Naukę gry na skrzypcach pobierał u prof. Szublowskiego. Jako wybitnie utalentowany muzycznie, zwrócił na siebie uwagę wykładowcy muzyki, prof. Michała Prawdzica-Laymana, który nie tylko uczył go śpiewu, ale i zaopiekował się osamotnionym chłopcem, zastępując mu ojca.

Jeszcze podczas nauki w ŚSM, Paulos Raptis założył siedemdziesięciopięcioosobowy chór składający się z młodzieży greckiej zamieszkałej w Szczecinie. Dyrygując tym zespołem, wystąpił na V Światowym Festiwalu Młodzieży i Studentów w Warszawie w 1955 roku, reprezentując swój rodzinny kraj pogrążony w politycznym chaosie po wojnie domowej.

Po ukończeniu szkoły, za namową prof. Prawdzica-Laymana, podjął studia wokalne w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu w klasie doc. Kazimierza Czarneckiego. Ukończył je w maju 1962 roku, uzyskując dyplom z wyróżnieniem. W trakcie studiów dał pierwsze recitale pieśni i arii. Już wówczas został zauważony przez krytyków, m.in. Kazimierza Nowowiejskiego, który zwracał uwagę na piękny głos młodego śpiewaka i przepowiadał mu wielkie sukcesy artystyczne.

W dniu 24 września 1961 roku zadebiutował rolą Nadira w Poławiaczach pereł George'a Bizeta na scenie Opery Wrocławskiej. W latach 1961-1974 był solistą Opery Łódzkiej (obecnie Teatr Wielki). Mimo znakomitego głosu niezbyt często obsadzany był w przedstawieniach. Przyczyną był niski wzrost śpiewaka. Zaczął nagrywać płyty, koncertował w filharmoniach i na estradzie. Blisko współpracował z lokalną rozgłośnią Polskiego Radia, szczególnie zaś z Orkiestrą PR prowadzoną przez Henryka Debicha. W kolejnych latach zdobywał laury w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach wokalnych. Wkrótce jego repertuar obejmował zarówno wielkie role operowe (kilkadziesiąt partii operowych i oratoryjnych), jak i pieśni religijne, a także piosenki estradowe. Szczególne miejsce w jego repertuarze do dziś zajmują pieśni greckie i macedońskie.

W 1974 roku przeniósł się do Warszawy. Dzięki Januszowi Cegielle, dyrektorowi Naczelnej Redakcji Muzycznej TVP, został etatowym solistą Telewizji Polskiej. Janusz Cegiełła, który młodziutkiego Raptisa poznał jeszcze w Szczecinie we wczesnych latach pięćdziesiątych, od początku był wielkim admiratorem sztuki wokalnej greckiego artysty i w późniejszych latach przyczynił się do kariery artystycznej śpiewaka. Dla Telewizji Polskiej Paulos Raptis zrealizował wiele recitali i programów muzycznych. Oprócz występów na scenach operowych, artysta często gościł z lżejszym repertuarem na estradach. Po kraju i Europie jeździł z recitalami, na który składały się pieśni polskie, greckie i rosyjskie. Podczas tych tras koncertowych stałą akompaniatorką była pianistka Irena Sobczyńska. Występy krajowe i zagraniczne przyniosły tenorowi wielką popularność. Nagrał liczne płyty z repertuarem operowym, a także z pieśniami i piosenkami greckimi, które cieszyły się ogromnym powodzeniem u melomanów. Był założycielem niezwykle popularnego w Polsce szczecińskiego zespołu Hellen, specjalizującego się w repertuarze greckim. Mimo licznych sukcesów krajowych i zagranicznych, dopiero w 1982 roku został pierwszym tenorem Teatru Wielkiego w Warszawie. Ze sceną tą związany był do 1985 roku.

Od lat sześćdziesiątych występował na scenach operowych i estradowych Węgier (Budapeszt), Jugosławii (Belgrad, Skopje, Nowy Sad), RFN, Belgii, Francji, Włoch, Związku Radzieckiego, Kanady i rodzinnej Grecji. Z gorącym przyjęciem zarówno publiczności, jak i krytyki spotkały się jego występy w Budapeszcie (1965). Efektem tego stały się pierwsze zagraniczne nagrania płytowe artysty oraz występy w telewizji węgierskiej. W 1972 roku w Paryżu śpiewał partię Księcia Mantui w Rigoletcie Giuseppe Verdiego, przedstawieniu transmitowanym na żywo przez francuską sieć radiofoniczną ORTF. W 1973 roku po wielu latach nieobecności w ojczyźnie wystąpił w kilku znanych rolach operowych, śpiewając arie na przemian po włosku i po grecku. Jego występy w Atenach spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem, a grecka prasa okrzyknęła śpiewaka następcą wielkiego Enrica Carusa. W 1980 roku wystąpił na scenie paryskiego Theatres des Champs Elysees w Borysie Godunowie, przedstawieniu w międzynarodowej obsadzie, zorganizowanym i transmitowanym na żywo przez Radio-France. Wziął także udział w nagraniu tej opery dla Polskiego Radia i brytyjskiej wytwórni płytowej EMI. W latach osiemdziesiątych uczestniczył w kilkumiesięcznym tournée po Australii, Chinach (Szanghaj) i USA, gdzie śpiewał w nowojorskiej Carnegie Hall i Auditorium Theatre w Chicago.

Uczestniczył w wielu ważnych dla polskiej kultury wydarzeniach muzycznych. W 1971 roku w Filharmonii Narodowej w Warszawie śpiewał w pierwszym polskim wykonaniu VIII Symfonii (tzw. Symfonia Tysiąclecia) Gustava Mahlera. W 1980 roku w Asyżu, u boku innych wielkich polskich śpiewaków, wziął udział w prawykonaniu Te Deum Krzysztofa Pendereckiego. Jeszcze w latach siedemdziesiątych, jako jedyny śpiewak na etacie w Polskim Radiu, dokonał licznych nagrań archiwalnych, m.in. Raj i Peri Roberta Schumanna oraz Stabat Mater Gioacchino Rossiniego.

W 1989 roku powrócił do Grecji, gdzie został pierwszym tenorem Opery Narodowej w Atenach. Obecnie zajmuje się pracą pedagogiczną i prowadzi chór seniorów.

Ze związku z żoną Heleną (z d. Skiba) ma syna Tomasza.

Na szczecińskiej scenie



Ważniejsze występy za granicą

Tytuł Kompozytor Rola Teatr Miejscowość Data
Traviata Giuseppe Verdi Alfred Nowy Sad (Jugosławia) 19 lutego 1983
Rigoletto Giuseppe Verdi Książę Mantui Belgrad (Jugosławia)) 7 maja 1983
recital pieśni i arii operowych różni kompozytorzy tournée Barnaul, Noworosyjsk, Irkuck, Ułan Uda (ZSRR) 17, 20, 23, 26 listopada 1983
Cyganeria Giacomo Puccini Rudolf Staatsoper Hanower (RFN) 29 czerwca 1984
Łucja z Lammermooru Gaetano Donizetti Edgar Bratysława (Czechosłowacja) 19 czerwca 1985
recital pieśni i arii (akompaniament Irena Sobczyńska) różni kompozytorzy Berlin (NRD) 18-19 lipca 1985
Opowieści Hoffmana Jacques Offenbach Hoffman Ateny (Grecja) 17 grudnia 1985
recital pieśni i arii (akompaniament Irena Sobczyńska) różni kompozytorzy La Spezia (Włochy) 12 marca 1986
Berlin (NRD) 29 listopada 1986
Cyganeria Giacomo Puccini Rudolf Praga (Czechosłowacja) 20 kwietnia 1987
Requiem Giuseppe Verdi Ohrid Summer Festival Ohrid (Jugosławia) 9 i 13 lipca 1987
Polskie Requiem Krzysztof Penderecki Buenos Aires (Argentyna) 15 i 17 października 1987
Rigoletto Giuseppe Verdi Książę Mantui Bukareszt (Rumunia) 19 maja 1988
Łucja z Lammermooru Gaetano Donizetti Edgar Timișoara (Rumunia) 22 i 25 maja 1988
Msza głagolicka Leoš Janáček Singapur (Singapur) 21-22 kwietnia 1989
utwory kompozytorów włoskich, polskich, rosyjskich i greckich (akompaniament Beata Cywińska) różni kompozytorzy Instytut Kultury Polskiej Paryż (Francja) 30 maja 1989



Nagrania płytowe

  • 1962Mamma - Pronit L 0405 (10")
  • 1963Pieśni błękitnego Adriatyku (+ Orkiestra PRiTV p/dyr. Henryka Debicha) - Polskie Nagrania
  • Pod niebem południa - Pieśni włoskie i greckie (+ Orkiestra PRiTV p/dyr. Henryka Debicha) - Polskie Nagrania XL 0533
  • Paulos Raptis (Orkiestra p/dyr. Marka Sewena) - Pronit PLP 0056
  • 1970Religious Songs - Veriton SXV 796
  • 1970Ulubione serenady - Veriton SXV 813
  • Lagano, lagano... Biseri grcke muzike - RTB-YU 2121556 (Jugosławia)
  • Operatic Arias - Polskie Nagrania SXL 1170
  • 1979Arie i pieśni włoskiego baroku (+ Capella Arcis Varsowiensis p.dyr. Marka Sewena) - Polskie Nagrania SX 1652
  • 1980Acropolis adieu... - Pronit SX 1364
  • 1980O sole mio - Polskie Nagrania SX 1549
  • Operatic Arias - Polskie Nagrania SXL 1720
  • 1993Pieśni neapolitańskie - Polskie Nagrania PN CD 245
  • 1999Opera Arias - Polskie Nagrania PNCD 449
  • 2000Piosenki greckie - Polskie Nagrania PNCD 496
  • 2000Modlitwa mistrzów (Złota Seria) - MTJ CD 10010
  • 2002Miłosne duety operowe (z Teresą May-Czyżowską) - Polskie Nagrania PNCD 608
  • 2005Od piosenki do piosenki (seria: Gwiazdozbiór muzyki rozrywkowej) - Polskie Radio PRCD 8522
  • 2005Podzielmy się opłatkiem (+ Marian Sawa - organy) - Polskie Nagrania PNCD 791
  • 2006Arie i pieśni włoskie - Polskie Nagrania PNCD 964
  • 2009Święty, święty, święty (Różni wykonawcy; Panis Angelicus - Paulos Raptis, Capella Arcis Varsoviensis, M. Sewen) - Nevada Music
  • 2011Od arii do piosenki - Polskie Nagrania
  • 2012Mam jedną miłość - Piosenki greckie / Echo mia agapi - Ellenika tragudia - Polskie Nagrania PNCD 1375





Nagrody

  • 1960 – II nagroda (ex aequo z Teresą Wojtaszek) w Ogólnopolskim Konkursie Śpiewaczym w Katowicach
  • 1963 – I nagroda w konkursie śpiewaczym w Krakowie
  • 1965 – II nagroda w Międzynarodowym Konkursie Śpiewaczym im. Ferenca Enkela w Budapeszcie (Węgry)
  • 1971 – I nagroda w konkursie śpiewaczym w Verviers (Belgia)
  • 1972 – I nagroda w VIII Międzynarodowym Konkursie Śpiewaczym w Paryżu (Francja)



Odznaczenia

  • 1987 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1988 – Honorowa Odznaka Towarzystwa Polonia
  • 2008Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego - za działalność artystyczną na rzecz regionu
  • 2011 – Medal „Za długoletnie pożycie małżeńskie”
  • 2011 – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”



Ciekawostki

  • W dniu 12 września 2008 roku Paulos Raptis wystąpił w Sali Bogusława Zamku Książąt Pomorskich w uroczystym koncercie upamiętniającym 60 rocznicę emigracji Greków do Szczecina. Podczas uroczystości został uhonorowany Odznaką Gryfa Zachodniopomorskiego za działalność artystyczną na rzecz Szczecina i całego regionu Zachodniopomorskiego



O Paulosie Raptisie

  • (...) Jako tenor Raptis wybija się juz dzisiaj na jedno z czołowych miejsc w naszym wykonawstwie operowym. (Norbert Karaśkiewicz w „Tygodniku Zachodnim” z 1960)
  • (...) Śpiewa tenorem o metalicznym zabarwieniu oraz szczególnie dźwięcznej i efektownej „górze”. Głos nie bywa tu forsowany, przeciwnie, zwracają uwagę kulturalne piana i mezzavoce (pięknie sfilowane wysokie „c” w Caratinie z opery „Faust” Gounoda). Paulos Raptis powinien teraz wziąć udział w kilku miedzynarodowych konkursach wokalnych, na których miałby na pewno duże szanse powodzenia. (Kazimierz Nowowiejski, 1960)
  • (...) Specjalna uwagę należy poświęcić występom tenora Paulosa Raptisa, który był chyba najwiekszą atrakcją wokalistyczną nie tylko obecnego sezonu. (...) Głos Raptisa, to wysokowartościowy w całej skali instrument, którym solista dysponuje ze wzorową swobodą techniczną. Jego wrodzone zalety głosowe występuja w parze z rzadko spotykaną u wokalistów wiedzą, inteligencją i subtelnoscią muzyczną. Pozwala mu to na sugestywne rozplanowanie w przebiegu utworu bogatego zasobu barw brzmieniowych, wyraziste kreslenie przebiegu fraz oraz pełne osiagnięcie dolnych i górnych punktów najwiekszego napięcia akcji muzycznej. (Zbigniew Kościów w „Trybunie Opolskiej” z 1960)
  • (...) Paulos Raptis następcą Jana Kiepury. („Nowy Dziennik”, Nowy Jork 1972)
  • (...) Festiwal [w Łańcucie] otwierać będzie nie orkiestra, lecz znakomity śpiewak, śmiem twierdzić, że najlepszy śpiewak w Polsce, Paulos Raptis". (Bogusław Kaczyński w wywiadzie dla „Nowin Rzeszowskich” z 1982)
  • (...) Tenor Paulosa Raptisa ( Hoffman I obsada) to cud natury, jak bryła czystego, lśniącego złota, którą można kontemplować, zapominając o wszystkim. (Janusz Ekiert w recenzji z premiery Opowieści Hoffmana, 1982)



Źródła

Bibliografia

  • Janusz Cegiełła, Muzyka, miłość i mitomani, Instytut Wydawniczy Latarnik, Warszawa 2012
  • Encyklopedia muzyczna PWM t. Pe-R (pod red. Elżbiety Dziębowskiej, autor hasła Jacek Chodorowski), Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2004
  • Wacław Panek, Paulos Raptis - głos szczerozłoty, Maestro.net.pl, 1985
  • Jan Stanisław Witkiewicz, Leksykon operowy, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2000





IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz