Pieczęć Miasta Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pieczęć Miasta Szczecina - jest znakiem rozpoznawczym nawiązującym do jego herbu. Według Statutu Miasta Szczecina obowiązującego od 2 grudnia 1996: Pieczęcią urzędową Miasta jest znak, odciśnięty z metalowego, okrągłego tłoku pieczętnego o średnicy 62 mm przedstawiający herb Miasta w polu środkowym oraz napis na otoku „Miasto Szczecin”. Pieczęć barwna zachowuje kolory herbu, litery i obwiednie są w kolorze złotym [1], przy czym wewnętrzny okrąg ma średnicę 45,5 mm.

Pieczęć Miasta Szczecina /1996/

Historia

Nazwa „pieczęć” wywodzi się z greckiego sfragis lub łacińskiego sigillum (znak, pieczęć). Pieczęcie stosowano już w czwartym tysiącleciu n.e. jako znak własnościowy lub „utajniający” ważniejsze dokumenty ("zamykano” dokumenty – stąd złamanie pieczęci oznaczało, że dokument mógł zostać odczytany przez niepowołaną osobę). Pieczęcie odciskano w wosku, laku, metalu lub na papierze za pośrednictwem stempli pieczętnych (zwanych też tłokami), wykonywanych z różnych materiałów (m.in. kamienia, metali, drewna lub gumy). Kształtowanie się pieczęci wiąże się z rozwojem słowa pisanego, aczkolwiek w początkowym okresie pieczęć mogła zastępować podpis niepiśmiennego właściciela takiego znaku. Dawniej otaczano pieczęcie wielką czcią i pilnie strzeżono, ustanawiając w tym celu stosowne prawa użycia oraz urzędy: kanclerza, podkanclerzego, sekretarza.

Szczecińska pieczęć miejska pojawiła się w związku z lokacją miasta (1237 - ostatecznie 3 kwietnia 1243) i towarzyszyła formowaniu się jego samorządu, który zobowiązany był do sygnowania swoich dokumentów taką pieczęcią.

Pierwsza Pieczęć Miasta Szczecina /XIII w./

Na najstarszej pieczęci miejskiej Szczecina (połowa XIII w.), której tłok wykonany był z drewna[2], widnieje postać księcia (najpewniej Barnima I) na tronie, z oznakami władzy (mieczem i berłem). Po bokach ulokowano dwie trójkątne, gotyckie tarcze z wspiętymi gryfami. Za siedzącym na tronie księciem widoczne są, oparte na obrysie trójlistnej koniczyny, arkady z wieżami (symbole zamku i murów miejskich). Napis w otoku głosił: SIGILLUM BURGENCEUM DE STITIN (Pieczęć Grodu Szczecin lub Pieczęć Umocnionego /jak gród/ Szczecina).

Podobna pieczęć (z napisem w otoku: SIGILLUM BURGENSIUM DE STITIN, co można tłumaczyć jako Pieczęć Warowni /warownego grodu, miasta/ Szczecin) oraz obrazem miasta i jego murów, ale bez zamku - używana była aż do połowy XVII w., do uwierzytelniania szczególnie ważnych dokumentów.

Równolegle, co najmniej od 1361 roku używano innych pieczęci dla najważniejszych działów administracji miejskiej, przy czym na pieczęciach tych widniała jedynie głowa gryfa pomorskiego w koronie (na tzw. pieczęci sekretnej) lub bez korony (pieczęć ławy miejskiej, czyli sądu grodzkiego), obrócona w prawo. Pieczęć ławników miejskich nosiła na otoku napis S SCABINORUM IN STETIN (P/ieczęć/ Ławników w Szczecinie), natomiast pieczęć tajna SECRETUM CIVITATIS STETIN (Sekret Obywateli Szczecina).

W 1660 roku król szwedzki Karol XI na pamiątkę skutecznej obrony Szczecina przed Brandenburczykami (i dla podkreślenia własnej władzy nad miastem) usunął stare godło (postać księcia Gryfity i towarzyszące mu elementy), zamieniając je na głowę gryfa w koronie, a do tego dodał dwa ukoronowane lwy podtrzymujące koronę Wazów nad tarczą herbową; całość otoczono wieńcem laurowym. Znalazło to swoje odzwierciedlenie w ówczesnej pieczęci miejskiej, na której otoku umieszczono napis: SIGILLUM CIVITATES VETERIS STETTIN NOVUM ANNO 1660 (Nowy Znak Obywateli Starego Miasta Szczecina /nadany w/ Roku 1660).

Po oddaniu Szczecina w ręce pruskie i zmianie ustroju miast pruskich, w 1808 roku wprowadzono nową pieczęć, w której górnej części widniał ukoronowany orzeł pruski z rozpostartymi skrzydłami, trzymający w szponach berło i miecz. Pruski orzeł siedział na ukoronowanej tarczy herbowej z głową szczecińskiego gryfa, przy czym tarcza otoczona była labrami. Na dole umieszczono napis MAGISTRAT ZU ALT STETTIN (Magistrat Starego Szczecina). Jednakże wkrótce (prawdopodobnie w latach 30. XIX w.) pruski minister spraw wewnętrznych przywrócił pieczęć z 1660 roku.

W latach trzydziestych XIX w. pojawiły się pierwsze rozporządzenia rządu pruskiego zakazujące wykorzystywania w herbach miast elementów herbu królewskiego i państwowego orła pruskiego (podobnie w okresie III Rzeszy nie wolno było używać swastyki i innych symboli hitlerowskich)[3].

Pieczęcie miejskie z godłem w postaci ukoronowanej głowy gryfa wróciły do herbu Szczecina po 1915 roku i od tego czasu jest to najważniejszy i stały element szczecińskiego herbu i pieczęci Miasta.

Przypisy

  1. Pieczęć Miasta Szczecina [dostęp: 16.04.2012]
  2. Najstarsza pieczęć Szczecina... W: Gerard Labuda (red.): Dzieje Szczecina – T II. Wiek X-1805. Wyd. PWN, Warszawa – Poznań 1983, s. 81, 848, ISBN83-01-04344-X
  3. Agnieszka Gut: Herby powiatów i gmin w prowincji Pomorze w okresie międzywojennym. Wyd. DOKUMENT, Oficyna Archiwum Państwowego, Szczecin 2005, s.14, 18, ISBN 83-89341-23-9

Zobacz też

Źródła

  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s.55, ISBN 83-87341-45-2

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak