Pomnik Zaślubin Polski z Morzem (Kołobrzeg)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Zaślubin Polski z Morzem
Pomnik Zaślubin Polski z Morzem
Autor Wiktor Tołkin
Lokalizacja Kołobrzeg, przy Bulwarze Jana Szymańskiego
Data powstania 1963
Materiał żelazobeton, granit, mozaika
Wymiary {{{wymiary}}}

Pomnik Zaślubin Polski z Morzem – nazywany również Pomnikiem Zaślubin Polski Ludowej z Morzem lub Pomnikiem Zaślubin I Armii Wojska Polskiego z Morzem. Usytuowany w parku nad brzegiem morza, tuż przy Bulwarze Jana Szymańskiego, pomiędzy wejściem do portu a molem spacerowym w Kołobrzegu. Wzniesiony według projektu rzeźbiarza i architekta Wiktora Tołkina, przy współpracy z Władysławem Jackiewiczem (mozaika), Alfonsem Łosowskim, Zygfrydem Korpalskim, Czesławem Ciesielskim oraz inż. arch. Stanisławem Michlą i inż. Januszem Dembką (konstrukcja pomnika).[1] Upamiętnia kołobrzeską uroczystość Zaślubin Polski z Morzem z 18 marca 1945 roku.

Opis pomnika

Monument o wysokości około 15-20 metrów wykonany w całości z żelazobetonu. Jego dolna, rozbudowana podstawa, pokryta jest płaskorzeźbami, które przedstawiają piastowskich wojów i polskich żołnierzy z 1945 roku. Nad ich głowami widnieje wieża powstała ze stylizowanej formy flagi. Opadający do ziemi płat tkaniny tworzy prześwit (o łukowatym sklepieniu) symbolizujący „okno na świat”. Powierzchnię pomnika zdobią liczne mozaiki z motywami nawiązującymi do polskiej historii oraz napisy następującej treści: „STULECIA MINĘŁY/ I ZNÓW NAD TWOIM/ BRZEGIEM STOIMY/ BYLIŚMY TU I BĘDZIEMY”, „W XX ROCZNICĘ POWSTANIA/ LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO/ PAŹDZIERNIK 1963”, „W TYM MIEJSCU 18 MARCA/ 1945 ROKU DOKONANO/ HISTORYCZNEGO AKTU/ ZAŚLUBIN Z BAŁTYKIEM”, „WIECZNA CHWAŁA/ I WDZIĘCZNOŚĆ/ PIERWSZEJ ARMII/ WOJSKA POLSKIEGO/ I BRACIOM RADZIECKIM/ ZA KREW PRZELANĄ/ W IMIĘ WOLNOŚCI”. Treść drugiego i trzeciego zdania nie jest zgodna z prawdą – pomnik odsłonięto w listopadzie, a uroczystość Zaślubin Polski z Bałtykiem w Kołobrzegu w 1945 roku miała miejsce na tarasie Fortu Ujście, obok ruin niemieckiej latarni morskiej.

Teren wokół pomnika wyłożony jest płytami granitowymi pośród których od strony morza znajdują się kamienne płyty z herbami czterech miast: Szczecina, Koszalina, Gdańska i Olsztyna. Przed monumentem (od strony parku) ułożone są dwa identyczne komplety granitowych płyt z wykutą treścią: „JEDNOSTKI WOJSKA POLSKIEGO I ARMII RADZIECKIEJ/ WALCZĄCE O WYZWOLENIE KOŁOBRZEGU/ 3 DYWIZJA PIECHOTY/ IM. ROMUALDA TRAUGUTTA/ 4 DYWIZJA PIECHOTY/ IM. JANA KILIŃSKIEGO/ 2 BRYGADA ARTYLERII/ HAUBIC/ 3 BRYGADA ARTYLERII/ HAUBIC/ 6 DYWIZJA PIECHOTY/ 272 DYWIZJA PIECHOTY/ ARMII RADZIECKIEJ/ 5 BRYGADA ARTYLERII/ CIĘŻKIEJ IM. JÓZEFA BEMA/ 45 BRYGADA PANCERNA/ GWARDII ARMII RADZIECKIEJ/ 4 MIESZANA DYWIZJA/ LOTNICZA/ 1 DYWIZJA ARTYLERII/ PRZECIWLOTNICZEJ/ 6 LENINGRADZKA BRYGADA/ ARTYLERII RAKIETOWEJ/ ARMII RADZIECKIEJ/ 1 BRYGADA SAPERÓW/ 2 ZMOTORYZOWANY/ BATALION MIOTACZY OGNIEM/ 7 SAMODZIELNY ZMOTORYZOWANY/ BATALION SAPERÓW/ 1 PUŁK MOŹDZIERZY/ 4 PUŁK CZOŁGÓW/ CIĘŻKICH/ 1 SAMODZIELNY BATALION/ SAMOCHODOWY/ 2 SAMODZIELNY BATALION/ SAMOCHODOWY”.

Stan zachowania pomnika dobry. Widoczne braki fragmentów mozaiki.

Historia

Akt erekcyjny pomnika Zaślubin Polski z Morzem wmurowany został 17 marca 1963 roku podczas obchodów osiemnastej rocznicy zdobycia miasta. W uroczystości tej udział wzięli m.in.: wiceprzewodniczący Prezydium WRN – Klemens Cieślak, I sekretarz KP PZPR – Jan Barczyk oraz przewodniczący Prezydium PRN w Kołobrzegu – Józef Bajsarowicz. W akcie erekcyjnym znalazły się słowa: „Niechże wszem, i przyjaciołom i wrogom, po wieczne czasy ten pomnik będzie przypomnieniem i napomnieniem, że pamiętamy hekatombę cierpień i trudu i ocean przelanej krwi przez wojów piastowskich i bohaterów Ludowego Wojska Polskiego dla tej ziemi i morza, że na zawsze stanąwszy na niej w owe spowite łuną i dymem dni marcowe tysięcznego dziewięćsetnego czterdziestego piątego roku oddalibyśmy i pot i krew, do ostatniej kropli, dla jej rozkwitu i szczęścia”.[2] Poza wspomnianym aktem erekcyjnym do przygotowanego wykopu, trafiła również ślubna obrączka Olgi Lewickiej (długoletniej mieszkanki Kołobrzegu), będąca symbolem pamięci po zaginionym w trakcie wojny mężu. Według pierwotnych założeń monument miał być gotowy na 12 października 1963 roku, czyli w dwudziestą rocznicę bitwy pod Lenino, zarazem święto Wojska Polskiego. Ostatecznie pomnik Zaślubin Polski z Morzem, wzniesiony w czynie społecznym, odsłonięty został 3 listopada 1963 roku. Na uroczystość tę przybyli m.in.: przewodniczący Rady Państwa – Aleksander Zawadzki, minister obrony narodowej Marszałek Polski – Marian Spychalski oraz I sekretarz KW PZPR i przewodniczący WK FJN w Koszalinie – Antoni Kuligowski, a także konsulowie: ZSRR – Michaił Nikołajewicz Wasiliew, NRD – Werner Staake i CSRS – J. Kosiner. Ponadto na plaży zgromadził się około trzydziestotysięczny tłum obserwatorów przybyły z Kołobrzegu i okolicznych miejscowości. Odsłonięcia pomnika dokonał przewodniczący Rady Państwa – Aleksander Zawadzki. Moment opuszczenia błękitnego płótna podkreśliły artyleryjskie salwy honorowe oraz różnokolorowe rakiety wystrzelone z pokładów okrętów przybyłych do Kołobrzegu. Na zakończenie uroczystości wszyscy obecni wypowiedzieli wspólnie słowa ślubowania: "Ślubujemy tobie, Morze Bałtyckie, być godnymi tych, którzy walczyli o twój powrót do Macierzy. Ślubujemy na prochy żołnierzy I Armii Wojska Polskiego poległych w walce o wyzwolenie Kołobrzegu stać wiernie na straży twych wybrzeży i bronić ich polskości po wieczne czasy".[3]

Przypisy

  1. Grzesiuk-Olszewska, Irena. Polska rzeźba pomnikowa w latach 1945-1995. Warszawa: "Neriton", 1995, s. 226.
  2. Cytat za: Kroczyński, Hieronim. Kronika Kołobrzegu. Kołobrzeg: Wydawnictwo Le Petit Café, 2000, s. 431-432.
  3. (PAP). Uroczystość w Kołobrzegu. "Głos Szczeciński". 1963, nr 260, s. 1.

Bibliografia

  • A. Zawadzki i M. Spychalski na Ziemi Koszalińskiej. "Wiadomości Zachodnie". 1963, nr 45 (274), s. 1.
  • AB-W. Pomnik do remontu. "Gazeta Kołobrzeska". 2013, nr 22 (943), s. 4.
  • Grzesiuk-Olszewska, Irena. Polska rzeźba pomnikowa w latach 1945-1995. Warszawa: "Neriton", 1995. ISBN 8390240769.
  • Kroczyński, Hieronim. Inwentaryzacja historyczna miejsc pamięci miasta Kołobrzeg. Kołobrzeg: 2012. Dokumentacja dot. Pomnika Zaślubin Polski z Morzem wykonana na zlecenie Prezydenta Miasta Kołobrzeg.
  • Kroczyński, Hieronim. Kronika Kołobrzegu. Kołobrzeg: Wydawnictwo Le Petit Café, 2000. ISBN 83-900271-3-5.
  • Kroczyński, Hieronim. Zaślubiny Polski z morzem. Wyd. 2. Kołobrzeg: Wydawnictwo Le Petit Café, 1999. ISBN 83-900271-4-3.
  • Odsłonięcie pomnika powrotu Polski nad Bałtyk. "Kurier Szczeciński". 1963, nr 258 (5983), s. 2.
  • (old). Pomnik Zaślubin z Morzem. "Głos Pomorza". 1977, nr 158 (7986), s. 4.
  • (PAP). Uroczystość w Kołobrzegu. "Głos Szczeciński". 1963, nr 260 (5451), s. 1.
  • (pat). Zaślubinowy pomnik. "Głos Pomorza". 1993, nr 256 (12801), s. 10.
  • Pomnik Zaślubin Polski z Bałtykiem. "Głos Pomorza". 1984, nr 245 (10062), s. 7.
  • Szczepańska, Halina. Wrota w kosmos. "Głos Koszaliński". 1998, nr 101 (1956), s. 9.
  • Śmigielski, Robert. Kołobrzeg Przewodnik Milenijny. Wyd. 3. Kołobrzeg: "Max", 2005. ISBN 83-919113-0-6.
  • t. Pomnik Zaślubin Polski z Morzem. "Głos Koszaliński". 1963, nr 66 (3243), s. 1.
  • Wiatr, Jolanta. Pomnik Zaślubin będzie odnowiony. "Gazeta Kołobrzeska". 2012, nr 23 (892), s. 15.

Zdjęcia pomnika



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Łukasz Skubisz