Popiersie Eugeniusza Kwiatkowskiego (Szczecin)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Popiersie Eugeniusza Kwiatkowskiego
Popiersie Eugeniusza Kwiatkowskiego
Autor Marian Konieczny
Lokalizacja Szczecin, katedra św. Jakuba
Data powstania 2011
Materiał brąz

Popiersie Eugeniusza Kwiatkowskiego umiejscowione w Kaplicy Ludzi Morza w katedrze św. Jakuba w Szczecinie.

Eugeniusz Kwiatkowski (1888-1974) – żołnierz, polityk, naukowiec, wybitny maż stanu i człowiek morza, w II Rzeczypospolitej wicepremier, minister przemysłu i handlu, minister skarbu, budowniczy m.in. Gdyni i Stalowej Woli. Po II wojnie światowej, po powrocie z internowania w Rumunii, był jeszcze – już w PRL-u, w latach 1945-1948 - Delegatem Rządu do Spraw Wybrzeża, a w latach 1947-1952 także posłem na Sejm Ustawodawczy, od 1948 roku odsunięty od działalności publicznej. Wielce zasłużony dla polskiej gospodarki morskiej dostał nawet zakaz przebywania na Wybrzeżu, zamieszkał w Krakowie, gdzie zmarł.

Jako wspomniany Delegat Rządu PRL do Spraw Wybrzeża dbał jednak nie tylko o Trójmiasto, ale także o „odzyskane” dla Polski Pomorze Zachodnie i Szczecin, gdzie bywał służbowo, spotykając się m.in. z pierwszym prezydentem miasta Piotrem Zarembą i zabiegając skutecznie o środki na odbudowę miasta i portu szczecińskiego. Za te zasługi dla polskiego Szczecina Rada Miasta decyzją z dn. 3 lipca 1946 roku nadała E. Kwiatkowskiemu tytuł Honorowego Obywatela Szczecina.

Postać Eugeniusza Kwiatkowskiego upamiętniona jest w kraju w kilku miastach, głównie w Gdyni, ale też m.in. w Warszawie i Krakowie. Od 2011 roku także w Szczecinie znajduje się Jego popiersie, zamówione i ufundowane przez profesora Mariana Marka Drozdowskiego, ucznia, biografa i przyjaciela rodziny wicepremiera Kwiatkowskiego. Autorem rzeźby jest znany krakowski artysta-rzeźbiarz Marian Konieczny, a jej odlew w brązie powstał w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych, skąd popiersie trafiło do Szczecina w nietypowy sposób. Otóż z inicjatywy znanej działaczki Ligi Morskiej Elżbiety Marszałek nie zostało przewiezione drogą lądową, natomiast przypłynęło …Odrą, razem z flotyllą Flisu Odrzańskiego, pod osobistą opieką komodora Flisu kpt. ż. w. Włodzimierza Grycnera. Popiersie Eugeniusza Kwiatkowskiego – powitane przy Wałach Chrobrego, gdzie bywał jako Delegat Rządu, zostało przeniesione do Sali Tradycji szczecińskiej Akademii Morskiej i pozostawało tam do 2014 roku.

Życzeniem fundatora było jednak ofiarowanie popiersia całej społeczności Pomorza Zachodniego i jego umieszczenie na stałe w szczecińskiej bazylice archikatedralnej, gdzie zostało uroczyście przeniesione z uczelni we wrześniu 2014 roku.
Specjalne uroczystości poświęcone wicepremierowi E. Kwiatkowskiemu odbyły się w Szczecinie 6 lutego 2015 roku, wraz z poświęceniem i odsłonięciem popiersia, poprzedzonym dziękczynną mszą św. celebrowaną przez ks. abpa Andrzeja Dzięgę, metropolitę szczecińsko-kamieńskiego. Msza św. zgromadziła wiernych i przede wszystkim ludzi morza, przedstawicieli stowarzyszeń, urzędów, przedsiębiorstw i uczelni morskich, a także poczty sztandarowe, w tym PŻM, AM i VIII Flotylli Obrony Wybrzeża. Podczas mszy św. odczytany został m.in. list od prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, a postać i dokonania E. Kwiatkowskiego przybliżył w homilii ks. abp Andrzej Dzięga. Następnie ks. abp metropolita poświęcił i odsłonił popiersie, w towarzystwie fundatora prof. M. Drozdowskiego i dyrektora naczelnego PŻM Pawła Szynkaruka.
Na koniec złożone zostały przy popiersiu wieńce i kwiaty. Wielki Człowiek Morza pozostał na stałe w szczecińskiej Kaplicy Ludzi Morza. Ustawiony obok Jego popiersia oryginalny statkowy telegraf maszynowy wskazuje komendę – Cała naprzód!

Dalszym ciągiem uroczystości była konferencja naukowa, która w tym samym dniu odbyła się w Sali Senatu Akademii Morskiej. Podczas konferencji dyr. PŻM Paweł Szynkaruk przypomniał m.in., że pierwszą flotę obecnie największego polskiego armatora stanowiły statki "Kraków", "Toruń", "Poznań" i "Wieluń" (dawniej "Wilno"), zakupione pierwotnie przez Polskę we Francji w 1927 roku, właśnie przez resort morski ówczesnego ministra E. Kwiatkowskiego. Powołanie PŻM w 1951 roku poprzedziło zresztą utworzenie – decyzją Delegata Rządu E. Kwiatkowskiego - Przedsiębiorstwa Państwowego "Żegluga Szczecińska", będącego dzisiaj jedną ze spółek-córek w Grupie PŻM.

Opis upamiętnienia

Na stałe popiersie zostało ustawione w Kaplicy Ludzi Morza, na marmurowym podeście, z pamiątkową inskrypcją: Eugeniusz Kwiatkowski 1888-1974. Mąż stanu, wicepremier II Rzeczypospolitej. Twórca polskiej gospodarki morskiej zaangażowany w odbudowę Szczecina i Pomorza Zachodniego w latach 1945-1948. Ludzie morza i społeczeństwo Województwa Zachodniopomorskiego. Szczecin 2014.

Bibliografia

  • Andruszkiewicz, Witold. Eugeniusz Kwiatkowski - twórca polskiej gospodarki morskiej po drugiej wojnie światowej (1945-1948). Roczniki Socjologii Morskiej. T. 15 (2004), s. 25-40.
  • Archiwum morskie Eugeniusza Kwiatkowskiego: wybór i oprac. Marian M. Drozdowski ; współpr. Piotr Dwojacki. Gdynia 2009.
  • Archiwum polityczne Eugeniusza Kwiatkowskiego. Wstęp, wybór i oprac. Marian M. Drozdowski ; przy współpr. Ewy Kwiatkowskiej-Obrąpalskiej. Warszawa 2002.
  • Drozdowski, Marian Marek. Eugeniusz Kwiatkowski. Kraków 1989.
  • Drozdowski, Marian Marek. Eugeniusz Kwiatkowski. Wrocław cop. 2001.
  • Drozdowski, Marian Marek. Eugeniusz Kwiatkowski. Rzeszów 2005.
  • Drozdowski, Marian Marek. Eugeniusz Kwiatkowski w polskiej historiografii i publicystyce historyczno-ekonomicznej. Warszawa 1992.
  • (ek). Wspominali Eugeniusza Kwiatkowskiego: popiersie już w Kaplicy Ludzi Morza. Kurier Szczeciński 2015, nr 26, s. 5.
  • Eugeniusz Kwiatkowski a polskie ziemie zachodnie i północne. Pod red. Grzegorza Straucholda. Wrocław 2003.
  • Eugeniusza Kwiatkowskiego myśl morska i pomorska. Wstęp, wybór i oprac. Ryszard Ciemiński. Gdańsk 1983.
  • Honorowi obywatele miasta Szczecina. [Oprac. Dariusz Okoń]. Szczecin 2010.
  • (ł). Dar w katedrze: popiersie Eugeniusza Kwiatkowskiego. Kurier Szczeciński 2014, nr 183, s. 5.
  • Koncepcje gospodarcze Eugeniusza Kwiatkowskiego 1888-1974: konferencja naukowa, Koszalin, 12 grudnia 2000 r. T. 1. [Red. Lech Bończa-Bystrzycki, Bogusław Polak]. Koszalin 2000.
  • Kozłowski, Kazimierz. Honorowi obywatele Szczecina z okresu Polski Ludowej. Kronika Szczecina Nr 20 (2001), s. 85-92.
  • Kubowska, Elżbieta. Twórca gospodarki morskiej: Eugeniusz Kwiatkowski w Szczecinie. Kurier Szczeciński 2011, nr 132, s. 12.
  • Kwiatkowski, Eugeniusz. Diariusz. Przygot. do druku, przypisami oraz biografią E. Kwiatkowskiego poprzedził Zbigniew Machaliński. Gdańsk 1988.
  • Kwiatkowski, Eugeniusz. Dziennik lipiec 1939 - sierpień 1940. Oprac. Marian Marek Drozdowski ; wstęp Jan Nowak-Jeziorański. Rzeszów 2003.
  • Kwiatkowski, Eugeniusz. Pisma o Rzeczypospolitej morskiej. [Wyboru dokonał i wstępem opatrzył Marian Marek Drozdowski]. Szczecin 1985.
  • Misztal, Zdzisław. Poglądy i koncepcje Eugeniusza Kwiatkowskiego na budowę i rozwój gospodarki morskiej w Polsce w pierwszych latach po II wojnie światowej. Biuletyn Historyczny / Muzeum Marynarki Wojennej. Nr 21 (2006), s. 187-199.
  • Polityka inwestycyjna i budowa COP-u Eugeniusza Kwiatkowskiego: wybór i oprac. Marian Marek Drozdowski; Polskie Towarzystwo Historyczne. Komisja Biografistyki. Stalowa Wola 2012.
  • Rusak Jarosław. Honorowi obywatele miasta Gdyni okresu II Rzeczypospolitej. Gdynia: 2007.
  • Skobelski, Robert. Eugeniusz Kwiatkowski wobec polityki państwa na wybrzeżu morskim w latach 1945-1955. Piotrkowskie Zeszyty Historyczne T. 5 (2003), s. 279-292.
  • Zaręba, Janusz. Eugeniusz Kwiatkowski - romantyczny pragmatyk. Warszawa 1998.
  • Zaremba, Agnieszka. Eugeniusz Kwiatkowski - Honorowy Obywatel Szczecina i jego wkład na rzecz rozwoju gospodarki polskiej w okresie międzywojennym i po II wojnie światowej. Edukacja Humanistyczna. Nr 1 (2013), s. 113-121.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Wiesław Seidler