Portret Louise Brumm

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Portret Louise Brumm
Portret Louise Brumm
Fot. Grzegorz Solecki, Arkadiusz Piętak.
Autor Hugo Crola (1841–1910)
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania 1888
Materiał olej, płótno;

115 x 87 cm


W Muzeum Narodowym w Szczecinie – Muzeum Historii Szczecina w ratuszu staromiejskim w ramach stałej ekspozycji poświęconej dziewiętnastowiecznej historii miasta prezentowany jest wizerunek starszej damy. Jest to Portret Louise Brumm namalowany przez Hugona Crolę – przedstawiciela jednej z bardziej znaczących szkół malarstwa drugiej połowy XIX wieku – szkoły düsseldorfskiej.


Autor

Hugo Crola (1841 Ilsenburg - 1910 Blankenburg) studia artystyczne rozpoczął w Królewsko-Pruskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie w 1861 roku, w kolejnych latach (1862–1866) naukę malarskiego warsztatu kontynuował w akademii w Düsseldorfie u Andreasa Müllera, Carla Ferdinanda Sohna, Ludwiga Heitlanda i Eduarda Bendemanna, z którym łączyły Crolę więzy pokrewieństwa.

Z powodu złego stanu zdrowia zmuszony był przerwać studia; w latach 1871–1873 pobierał prywatne lekcje malarstwa u Wilhelma Sohna, a w 1874 roku powrócił do jego pracowni w akademii.

W 1873 roku został wyróżniony medalem podczas Światowej Wystawy w Wiedniu za humorystyczną scenkę rodzajową Złe towarzystwo (spopularyzowaną w wersji litograficznej Moritza Ulffersa jako Nic dla Pluto).

Ostatecznie swą edukację zakończył w 1875 roku. W następnym roku podjął pracę w akademii, a w 1878 roku został profesorem (wespół z Heinrichem Lauensteinem kierował najpierw klasą podstawową, a później przygotowawczą).

Choć w dorobku artysty znajdują się sceny rodzajowe i obrazy o tematyce religijnej, to przede wszystkim znany jest on jako twórca portretów, na których skoncentrował się od końca lat siedemdziesiątych. Malował wizerunki arystokratów i bogatych mieszczan, a także artystów środowiska düsseldorfskiego. Styl artysty charakteryzuje ostra, wnikliwa charakterystyka modela oraz perfekcja warsztatowa. Malarz swoje prace prezentował na licznych wystawach w Niemczech i zagranicą – m.in. w Düsseldorfie, Monachium, Wiedniu, Antwerpii i Paryżu. W latach 1876–1896 regularnie brał udział w wystawach Królewsko-Pruskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie, otrzymując w 1881 roku złoty medal. Był członkiem towarzystw: Verein Düsseldorfer Künstler i Künstler-Verein Malkasten.

W 1895 roku z powodu choroby neurologicznej opuścił uczelnię, oficjalnie jednak swe obowiązki sprawował jeszcze przez cztery lata. W 1899 roku przeniósł się do niewielkiego uzdrowiskowego Blankenburg. Pod koniec życia na skutek choroby ograniczył swą aktywność artystyczną, a w końcu ostatecznie przestał malować. Wśród artystów, którzy zetknęli się z Crolą, podczas jego działalności pedagogicznej w akademii düsseldorfskiej byli m.in.: Otto Modersohn, Friedrich Overbeck, Bernhard Pankok, Wilhelm Schreuer.

Dzieło

Pochodzący ze zbiorów szczecińskiego przedwojennego Muzeum Miejskiego, wykonany w 1888 roku portret przedstawia ukazaną na jednolitym ciemnym szaro-zielonkawym tle siedzącą na krześle przy niewielkim stoliku starszą kobietę o subtelnych rysach i wyrazistym, pełnym łagodności spojrzeniu. Ubrana w ciemną suknię w tonie głębokiego fioletu, wykończoną małą krezą przy stojącym kołnierzu i białymi koronkowymi mankietami, spiętą pod szyją okrągłą złotą broszą. Ma na głowie niewielki, koronkowy czepek, w dłoni zaś trzyma białą także koronkową chusteczkę. Wyłaniający się z cienia z prawej strony stół z leżącymi nań okularami oraz stojący wazon z czerwonymi pelargoniami dyskretnie podkreślają intymny charakter przedstawienia, budują nastrój domowego zacisza.

Hugo Crola przedstawił sześćdziesięcioośmioletnią, Louisę Brumm z domu Hendtlass (1820–1906) – żonę Conrada Ferdinanda Brumma (1816–1885), kupca, pełniącego w latach 1877–1885 funkcję przewodniczącego pomorskiej korporacji kupieckiej. Był on jednym z ośmiu założycieli i przez 27 lat przewodniczącym rady nadzorczej spółki Stettiner Maschinenbau AG Vulcan. Stocznia stała się w krótkim czasie największym przedsiębiorstwem tego typu w rozwijającym się wówczas intensywnie Szczecinie. Budowano w niej nie tylko statki dla prawie wszystkich krajów świata, a w ostatniej dekadzie stulecia największe i najszybsze transatlantyki, a także pogłębiarki, promy, maszyny parowe, kotły, kompletne wyposażenia maszynowni okrętowych oraz lokomotywy. Ferdinand Brumm był także współzałożycielem kilku innych spółek akcyjnych, m.in. rafinerii cukru oraz Pruskiego Towarzystwa Ubezpieczeniowego. Mieszkający przy Kleindomstrasse (obecnie Mariacka) 2 małżonkowie Brumm należeli do najszacowniejszych mieszkańców miasta, choć nigdy nie zyskali sławy Dohrnów czy Quistorpów.

W młodości współpracujący z architektem Friedrichem Hitzigiem przy budowie berlińskiej giełdy Hugo Crola uwiecznił wizerunek żony szczecińskiego przemysłowca, wydobywając takie cnoty jak skromność, powściągliwość, szacunek dla przeszłości i przywiązanie do tradycji rodzinnych.

Obraz zwraca uwagę perfekcją wykonania – umiejętności warsztatowe Croli, posługiwanie się laserunkami, intensywna, nasycona, ciepła, stonowana kolorystyka, operowanie światłem przywodzi skojarzenia z dziełami nowożytnych mistrzów holenderskich.

Obraz choć namalowany jest z niesłychaną starannością zachowuje naturalną lekkość i swobodę. Portret wpisuje się w obraz sztuki niemieckiej czwartej ćwierci XIX wieku, zdradza nieustanną tęsknotę za prostotą i zacisznością mieszczańskiego życia, którego zasadniczym wyznacznikiem wydaje się pojęcie Gemütlichkeit. Szczeciński obraz stanowi malarskie wcielenie biedermeierowskiego ideału obywatela Prus w dobie stabilizacji i burżuazyjnego dobrobytu.

Bibliografia

  • Rita Müllejans-Dickmann, Dorothee Haffner, Udo Felbinger, Carl Joseph Begas (1794–1854). Blick in die Heimat, kat. wyst. Kreismuseum Hainsberg, Heinsberg 1994, Museumsschriften des Kreises Heinsberg, Bd. 15.
  • Dariusz Kacprzak, Hugo Crola, Portret Luizy Brumm, w: Od Cranacha do Corintha. Dawne malarstwo ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie / Von Cranach bis Corinth. Alte Malerei aus den Sammungen des Muzeum Narodowe Szczecin, red. Dariusz Kacprzak, Rafał Makała, Artur Kolbiarz, kat. wyst. Muzeum Sztuki w Łodzi 14.12.2006–18.02.2007, Muzeum Narodowe w Szczecinie 06–09.2007, Szczecin 2006, s. 154–157.
  • Dariusz Kacprzak, Hugo Crola, Portret Luizy Brumm, w: Muzeum Narodowe w Szczecinie, red. Dariusz Kacprzak, Lech Karwowski, Warszawa 2014, seria: Skarby sztuki, s. 144.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Dariusz Kacprzak