Portret księcia Filipa I

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Portret księcia Filipa I
Portret księcia Filipa I
Autor Lucas Cranach Młodszy
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania 1541
Materiał olej, deska
Wymiary {{{wymiary}}}


Portret księcia pomorskiego Filipa I autorstwa Lucasa Cranacha Młodszego ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Opis

Portret przedstawia Filipa I w wieku 26 lat. Książę ukazany jest w półpostaci, w ujęciu en trois quatre, zwrócony do widza prawym profilem. Włosy ufryzowane są na ówczesną modę, z charakterystyczną krótką grzywką. Odziany jest w kaftan zwany wamsem, spod którego wystaje biała kreza. Na to zarzucono szubę – obszerny płaszcz w kolorze czarnym bez zapięcia, wyszywany srebrno-złotym haftem i posiadający futrzany kołnierz. Na piersi widać czterokrotnie przepleciony złoty łańcuch. Lewa dłoń postaci wspiera się na rękojeści rapiera. Palce zdobią złote pierścienie, większy z nich na prawej dłoni to osadzony w oprawie turkus. Tło obrazu jest jednolite, turkusowo-niebieskie z refleksami zieleni. Twarz jest opracowana starannie, z delikatnym światłocieniem. Partie włosów, brody oraz sierść futra malowane są precyzyjnymi pociągnięciami cienkiego pędzla. Mniej szczegółowo ujęto natomiast dłonie portretowanego. W górnym lewym rogu pola obrazowego umieszczono datę 1541 oraz znak herbowy Cranachów – uskrzydlonego smoka trzymającego w pysku pierścień.

Autor obrazu

Autorstwo obrazu od końca lat 90-tych XX wieku przypisywane jest Lucasowi Cranachowi Młodszemu (1515–1586)[1]. Wcześniej obraz wiązany był z Lucasem Cranachem Starszym (1472–1553) lub jego warsztatem. Obaj syn i ojciec pracowali w Wittenberdze w ramach jednej pracowni od ok. 1527 do 1553 roku, kiedy Cranach Młodszy przejął warsztat po śmierci ojca. Obrazy Lucasa Cranacha Młodszego charakteryzują się jaśniejszą paletą barwną i bardziej malarskim traktowaniu wizerunków. Dojrzałość twórczą w portretach osiągnął około 1540 roku, a zatem w okresie, kiedy powstał portret Filipa I.

Historia

Nieznane są okoliczności powstania obrazu[2]. Prawdopodobnie trafił on na zamek w Wolgast, gdzie książę Filip I rezydował. W XVIII wieku znajdował się w kolekcji Gottfrieda Christophera Beireisa w Helmstedt (1730–1809)[3]. Po jego śmierci portret trafił w posiadanie książąt weimarskich. W 1936 roku został zakupiony do zbiorów Pomorskiego Muzeum Krajowego w Szczecinie. W czasie drugiej wojny światowej zdeponowano dzieło w skarbcu Miejskiej Kasy Oszczędności[4], gdzie znajdowało się do 1944 roku. Po wojnie obraz zaginął. Pojawił się w 1994 roku na aukcji w Wiedniu. W 1999 roku został wystawiony na sprzedaż w szwajcarskiej galerii Koller. Dzięki współpracy Biura Pełnomocnika Rządu ds. Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą i Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP udało się wówczas zakupić dzieło do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Wymiary

Wymiary: wys. 61,5, dł. 42,8 cm

Przypisy

  1. Schade W., Malarski ród Cranachów, Warszawa 1980, s. 98.
  2. Na temat hipotez dotyczących powstania obrazu zob. Złoty wiek Pomorza, p red. R. Makały, s. 112.
  3. Schuchardt C., Lucas Cranach des Aeltern Leben und Werke, T.2, Leipzig 1851, s. 129
  4. W 1999 r. Dieter Koepplin oraz Bożena Steinborn wykonali dwie niezależne ekspertyzy, według których autorstwo portretu przypisali Lucasowi Cranachowi Młodszemu; Romanowska-Zadrożna M., Powrót księcia do Szczecina, [w:] Cenne, bezcenne, utracone, 1999, s. 9.


Bibliografia

  • Bethe H., Bethe A., Alte Kunstwerke und Drucke, [w:] Sonderausstellung alter Kunstwerke, Urkunden und Drucke zum Gedächtnis an das 1637 erloschene Greifengeschlecht, Katalog, Pommersches Landesmuseum Stettin 15.03−15.07.1937, Stettin 1937.
  • Bethe H., Eine unbekannte Bildniszeichnung Herzog Philipps I, [w:] Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, 1933, Jg. 47, Nr. 12, s. 180-191.
  • Fafius Z., Glińska M., Radacki Z., Mecenat książąt zachodniopomorskich w XVI i XVII w., [w:] Funkcja dzieła sztuki. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Szczecin, listopad 1970, red. E. Studniarkowa, Warszawa 1972, s. 135–184.
  • Frankowska-Makała M., Makała R., Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII w., Szczecin 2011.
  • Galerie Koller Auktionen, Aukt.-Kat., A112, 8-10. Januar 1999, Zürich 1999.
  • Montount M. H., Cranach l’Ancien et le Jeune, Reims 1994.
  • Mueller J., Neue Beiträge zur Geschichte der Kunst und ihrer Denkmäler in Pommern, „Baltische Studien”, A.F., t. 28, 1878, s. 1–62, 149 –182, 245–275, 485–544.
  • Mundt B., Der Pommersche Kunstschrank des Augsburger Unternehmers Philipp Hainhofer für den gelehrten Herzog Philipp II. von Pommern, München 2009.
  • Od Cranacha do Corintha. Malarstwo dawne ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie / Von Cranach bis Corinth. Alte Malerei aus den Sammlungen des Muzeum Narodowe Szczecin, red. nauk. D. Kacprzak, R. Makała, A. Kolbiarz, katalog wystawy, Muzeum Sztuki w Łodzi 14.12.2006–18.02.2007; Muzeum Narodowe w Szczecinie czerwiec–wrzesień 2007, Szczecin 2006.
  • Przewodnik po muzeach i izbach regionalnych / Führer durch pommersche Museen und Heimatstuben, red. G. Horoszko, Szczecin 2005.
  • Romanowska-Zadrożna M. , Powrót księcia do Szczecina, [w:] Cenne, bezcenne, utracone, 1999, nr 5 (17), s. 2, 3, 9.
  • Schmidt R., R. Schmidt, Bildnisse pommerscher Herzöge des 15. bis 17. Jahrhunderts. Vortrag zur Eröffnung der Ausstellung „Die Greifen – Pommersche Herzöge. 12. bis 17. Jahrhunderts“ am 3. März 1996 in der Stiftung Pommern im Rantzaubau des Kieler Schlosses, „Pommern. Zeitschrift für Kultur und Geschichte”, 1996, Jg. 34., H. 3, s. 1–31.
  • Schuchardt C., Lucas Cranach des Aeltern Leben und Werke, T.2, Leipzig 1851.
  • Steinborn B., Odzyskany portret księcia Filipa I, [W:] Instantia est mater doctrinae, red. E. Wilgocki [i in.] Szczecin 2001.
  • Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wiek. / Das goldene Zeitalter Pommerns. Kunst am Hofe der pommerschen Herzöge im 16. und 17. Jahrhundert, p. red. R. Makały, Szczecin 2013.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Justyna Bądkowska