Predella Czternastu Świętych Wspomożycieli ołtarza św. Anny z Kołobrzegu

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Predella Czternastu Świętych Wspomożycieli ołtarza św. Anny z Kołobrzegu
Predella Czternastu Świętych Wspomożycieli ołtarza św. Anny z Kołobrzegu
Fot. G. Solecki, A. Piętak.
Autor warsztat Mistrza Pasji Chociwelskiej
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, Wały Chrobrego 3, wystawa czasowa Magazyn Sztuki Dawnej, nr inw.: MNS/Szt/100
Data powstania ok. 15001520 r.
Materiał drewno lipowe, tempera

44 x 187 x 25 cm


Predella Czternastu Świętych Wspomożycieli ołtarza św. Anny z Kołobrzegu – predella gotyckiego ołtarza św. Anny i św. Mikołaja z Kołobrzegu (niem. Kolberg), wiązanym z warsztatem Mistrza Pasji Chociwelskiej; zawiera malowane przedstawienie Marii z Dzieciątkiem w otoczeniu Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Opis

Drewniana predella w postaci skrzyni z malowanym przedstawieniem Marii z Dzieciątkiem w gronie Czternastu Świętych Wspomożycieli. Postaci świętych ustawione są w szeregu. W centrum znajduje się wizerunek Marii z Dzieciątkiem. Po Jej lewej stronie ukazani są święci: Eustachy, Krzysztof, Cyriak, Erazm, Achacy, Dionizy, Barbara, zaś po prawej: Katarzyna, Błażej, Wit, Idzi, Pantaleon, Małgorzata, Jerzy. Ubrani są i noszą atrybuty zgodnie z tradycyjnym średniowiecznym kanonem przedstawień świętych.

Charakterystyka i znaczenie

Ołtarz św. Anny i św. Mikołaja z Kołobrzegu stanowi typowy przykład dzieła lokalnego warsztatu Mistrza Pasji Chociwelskiej. Geneza artystyczna warsztatu, początkowo zapewne wędrownego, wiązana jest ostatnio z kręgiem późnogotyckich twórców rejonu południowych Niemiec – zwłaszcza wywodzących się z Ulm Michela i Georga Erhartów, czy mistrzów pracowni z Norymbergii. Przyjmuje się, że autor predelli - pomocnik Mistrza Pasji Chociwelskiej (lub warsztatu malarskiego z nim współpracującego[1]) wykonał również malowaną scenę Zwiastowania z ołtarza św. Anny z Chłopowa.[2]

Predella zawiera jedyne zachowane malowane przedstawienie Czternastu Świętych Wspomożycieli w kolekcji sztuki średniowiecznej Muzeum Narodowego w Szczecinie. Kult tych świętych wywodzi się z pobożności ludowej. W Europie upowszechnił się w XIV i XV wieku. Grupę stanowią wczesnochrześcijańscy męczennicy wyróżnieni wśród świętych z powodu wyjątkowo skutecznego wstawiennictwa, w które powszechnie wierzono. Byli wzywani zwłaszcza w przypadku zapobiegania lub leczenia wielu dolegliwości zdrowotnych, z którymi się zmagano na co dzień. Szczególnym miejscem od około połowy XV w., gdzie czczono tych świętych, był klasztor cysterski Landheim w górnej Frankonii. Tamże, zgodnie z legendą miały miejsca objawień grupy Czternastu Świętych. Ich cudowna skuteczność w niesieniu pomocy, sprawiła, że klasztor stał się wkrótce celem rzeszy pielgrzymek, a kult Świętych Wspomożycieli rozprzestrzeniał się niezwykle intensywnie, zwłaszcza na obszarze niemieckojęzycznym, czego śladem są liczne świątynie i ołtarze poświęcone ku ich czci.[3]

Historia

Predella pochodzi z ołtarza św. Anny i św. Mikołaja z kolegiaty kołobrzeskiej (obecnie Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu). Ołtarz wraz z kaplicą został ufundowany przez Katarzynę Baden, córkę burmistrza Albrechta Baden.[4] W okresie ostatniej wojny wraz z innymi elementami wyposażenia wnętrza świątyni kołobrzeskiej był ewakuowany. Po wojnie predella trafiła do zbiorów Muzeum w Białogardzie. Po jego zamknięciu w 1951 r. została przekazana do Muzeum Pomorza Zachodniego, obecnie Narodowego w Szczecinie. Nastawa ołtarza św. Anny, która niegdyś ustawiona była na predelli, znajduje się w katedrze kołobrzeskiej.

Ołtarz św. Anny i św. Mikołaja z predellą Czternastu Świętych Wspomożycieli, katedra w Kołobrzegu, stan przed 1939, fot. Archiwum MNS

Przypisy

  1. Krzymuska-Fafius, Zofia, Kołobrzeg jako ośrodek sztuki w średniowieczu, [w:] Salsa Cholbergiensis – Kołobrzeg w średniowieczu, pod. red. L. Leciejewicza, M. Rębkowskiego, Kołobrzeg 2000, s. 184.
  2. Krzymuska-Fafius, Zofia, Ze studiów nad późnogotycką twórczością Pomorza Zachodniego. Część I. Warsztat Mistrza Pasji Chociwelskiej, „Materiały Zachodniopomorskie” 1960, t. 6, s. 403; Domasłowski, Jerzy, Gotyckie malarstwo tablicowe Pomorza Zachodniego i Ziemii Lubuskiej, „Materiały Zachodniopomorskie” 1995, t. 41, s. 351; Krzymuska-Fafius, Zofia, Dwa późnogotyckie ołtarze z Chłopowa, „Zeszyty Bierzwnickie”, nr 4, Materiały z sesji Opactwo cysterskie w Bierzwniku (Marienwalde) i jego rola wśród klasztorów cysterskich Pomorza i Brandenburgii, Bierzwnik 16–18 lipca 1998, Poznań–Bierzwnik 2002, s. 90–92.
  3. Vierzehn heilige Nothelfer. W: Ökumenisches Heiligenlexikon [online] oraz Vierzehn Nothelfer. W: Kathpedia. Die freie katholische Enzyklopädie [online]. [Dostęp 27.11. 2017].
  4. Hinz, Paul., Der Kolberger Dom und seine Bildwerke, Stettin 1936, s. 85.


Bibliografia

  • Hinz Paul, Der Kolberger Dom, Stettin 1936, s. 86.
  • Krzymuska-Fafius Zofia, Ze studiów nad późnogotycką twórczością Pomorza Zachodniego. Część I. Warsztat Mistrza Pasji Chociwelskiej, „Materiały Zachodniopomorskie” 1960, t. 6, s. 391–418.
  • Krzymuska-Fafius Zofia, Plastyka gotycka na Pomorzu Zachodnim. Katalog zbiorów. Szczecin 1962, s. 70, kat. 50.
  • Domasłowski Jerzy, Gotyckie malarstwo tablicowe Pomorza Zachodniego i Ziemi Lubuskiej, „Materiały Zachodniopomorskie” 1995, t. 41, s. 341–376.
  • Krzymuska-Fafius Zofia, Kołobrzeg jako ośrodek sztuki w średniowieczu, [w:] Salsa Cholbergiensis – Kołobrzeg w średniowieczu, pod. red. L. Leciejewicza, M. Rębkowskiego, Kołobrzeg 2000, s. 171– 189.
  • Krzymuska-Fafius Zofia, Dwa późnogotyckie ołtarze z Chłopowa, „Zeszyty Bierzwnickie”, nr 4, Materiały z sesji Opactwo cysterskie w Bierzwniku (Marienwalde) i jego rola wśród klasztorów cysterskich Pomorza i Brandenburgii, Bierzwnik 16–18 lipca 1998, Poznań–Bierzwnik 2002, s. 83–99.

Linki zewnętrzne




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska