Ratusz (Kamień Pomorski)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 85 z dnia 4 maja 1956[1]
Ratusz w Kamieniu Pomorskim
Ratusz w Kamieniu Pomorskim
Lokalizacja Kamień Pomorski, ul. Stary Rynek 1
Data budowy XIV-XVI wiek
[ Zobacz Ratusz w Kamieniu Pomorskim na mapie.]

Ratusz w Kamieniu Pomorskim. Gotycki ratusz w Kamieniu Pomorskim powstał w kilku fazach budowlanych, od około połowy XIV wieku do pierwszej połowy XVI wieku. Pierwszą budowlą był niewielki, niemal kwadratowy w rzucie, piętrowy podpiwniczony budynek, ze schodami w grubości muru. Budynek ten pełnił funkcje wyłącznie administracyjne. Na pierwszym piętrze znajdowała się sala obrad ławników, na parterze sala posiedzeń rady miejskiej. Do budowli najprawdopodobniej przylegała lub stała w bliskim sąsiedztwie drewniana hala kupiecka. W końcu XIV wieku. nastąpiła rozbudowa ratusza, w wyniku której uzyskał plan prostokąta. Do istniejącego budynku rady miejskiej z sygnaturką – domurowano podpiwniczoną, dwukondygnacyjną halę handlową. Ratusz otrzymał zachowaną do dziś formę jednoskrzydłowego budynku z wysokim parterem, niższym piętrem i trójarkadowym podcieniem we wschodniej elewacji szczytowej. Genezę tak ukształtowanej budowli badacze wywodzą z westfalskiej hali kupieckiej w Dortmundzie, wzniesionej w 1261 roku na planie prostokąta z dwuarkadowym podcieniem, piwnicą i jednoprzestrzennym wnętrzem przekrytym stropem drewnianym wspartym na słupach. Rozwiązanie partii wschodniej ratusza kamieńskiego nawiązuje do form ratusza z Grimmen z połowy XIV wieku.

W pierwszym ćwierćwieczu XV wieku przeprowadzono rozbudowę zachodniej części ratusza, której elewacje otrzymały dekoracyjne wystroje, odpowiadające prestiżowi reprezentacyjnej siedziby władz miejskich. W późniejszych okresach średniowieczna forma architektury uległa nieznacznym już przekształceniom; w XVIII wieku umieszczono wejście w elewacji północnej, przemurowano część okien. W 1927 roku przeprowadzono regotycyzację.

Znaczne straty w substancji zabytkowej zabudowy staromiejskiej przyniosły działania wojenne 1945 roku. W budynku ratusza zawalił się dach niszcząc wnętrze, runęły oba szczyty, zachowały się mury obwodowe ze środkowym szczytem z sygnaturką. Odbudowę i rekonstrukcję budynku przeprowadzono w latach 19651968.

Ratusz usytuowany jest pośrodku rynku staromiejskiego, fasadą zwrócony w kierunku wschodnim. Wymurowany z cegły, częściowo otynkowany. Starsza, zachodnia część bryły w wątku wedyjskim, a wschodnia – gotyckim. Prostopadłościenna dwukondygnacyjna bryła z użytkowym poddaszem przekryta jest dachem dwuspadowym, z umieszczoną pośrodku sygnaturką.

Fasada (elewacja wschodnia) trójosiowa zakomponowana jest symetrycznie. W przyziemiu trzy przęsła arkadowego podcienia przesklepione są krzyżowo, a kondygnacje wydzielone są fryzem wnękowym. Elewację wieńczy szczyt sterczynowy, z motywem ostrołukowych blend. Przeciwległa elewacja szczytowa, także trójosiowa, zakomponowana odmiennie. Opięta wielobocznymi przyporami, dekorowanymi niszami w każdej ze ścianek (w układzie trójstrefowym). Czterokondygnacyjny szczyt wieńczący wypełniony jest maswerkiem sieciowym. Jego forma stylowa należy do okresu przejściowego w sztuce Pomorza Zachodniego, między gotykiem a renesansem.

Kamień Pom. ratusz.JPG

Boczne elewacje opracowane podobnie, ze zróżnicowaniem kompozycyjnym w części wschodniej i zachodniej bryły. Rozczłonkowane są naprzemiennie półkolistymi, szerokimi blendami (obejmującymi całą wysokość elewacji) i przyporami. W części zachodniej obu elewacji skarpy, o dekoracyjnej formie nawiązującej do przypór fasady, zwieńczone są fialami. Podział na kondygnacje podkreślony fryzem z prostych laskowań z kształtki ceramicznej (w obrębie otynkowanych pól blend). Elewacje części wschodniej bryły opięte są płaskimi lizenami. Układ wnętrz ratusza - historycznie przekształcony, dwutraktowy, z centralnie usytuowanym korytarzem przedzielonym trzema słupami. Obecnie budynek pełni funkcję siedziby Urzędu Miejskiego.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • Kalita–Skwirzyńska, K. Średniowieczne ratusze Pomorza Zachodniego. W: Badania nad sztuką Pomorza, Materiały z sesji SHS. Szczecin 1988.
  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa. Oprac. S. Fijałkowski, 1993, archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kamila Wójcik