Skarb z Podzamcza

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skarb z Podzamcza
Skarb z Podzamcza
fot. Grzegorz Solecki
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie, oddział Muzeum Historii Szczecina
Data powstania XIV–XV w.
Wymiary {{{wymiary}}}

Tzw. „Skarb z Podzamcza” – późnośredniowieczny skarb, złożony ze srebrnych ozdób oraz monet, odnaleziony na terenie dawnego Starego Miasta w Szczecinie, jest jednym z najcenniejszych odkryć archeologicznych powojennego Szczecina.

Historia odkrycia

Odkrycia dokonano w 1999 roku w kamienicy przy Targu Rybnym 3, w ramach prac archeologicznych prowadzonych na szczecińskim Podzamczu pod kierownictwem Eugeniusza Wilgockiego. Kosztowności ukryto w brązowym, trójnożnym naczyniu, tzw. grapenie, przykrytym ceramiczną pokrywą.

Charakterystyka

Skarb składa się z 358 monet (nie licząc 7 sztuk zachowanych fragmentarycznie) oraz 304 ozdób. Monety (grube fenigi i witeny) pochodzą głównie z mennic pomorskich, przede wszystkim Stralsundu i Greifswaldu i datowane są na XIV i XV wiek. Nie stanowiły one łącznie szczególnie dużego majątku. Jak obliczyli w artykule poświęconym monetom ze szczecińskiego skarbu S. Słowiński i E. Wilgocki ich wartość wynosiła około 9 grzywien lubeckich.

Dużo cenniejsze były ukryte w grapenie srebrne ozdoby. Obok licznych drobnych guziczków i zapinek w szczecińskim skarbie znalazły się także modne w okresie gotyku, naszywane na stroje rozety, plakietki i ażurowe guzy, a także zdobione filigranem i granulacją zapony. Do najbardziej efektownych ozdób należą klamry i okucia pasów, m.in. okucie końca pasa z przedstawieniem młodzieńca zabijającego smoka (św. Jerzego lub Archanioła Michała).

Skarb z Podzamcza 2.jpg

Zespół nie jest jednorodny pod względem datowania. Na podstawie analogicznych znalezisk z obszaru bałtyckiego czas powstania ozdób określony został na drugą połowę XIV i pierwszą tercję XV wieku. Dla kilku wyrobów znaleziono wcześniejsze analogie, z pierwszej połowy XIV wieku. Widoczne są różnice w stopniu zużycia poszczególnych grup ozdób. Na części przedmiotów złocenie jest niemal zupełnie starte, natomiast datowane na wiek XV ozdoby pasów mają bardzo dobrze zachowane złocenia i wyglądają na niemal nieużywane. Na kilku starszych egzemplarzach stwierdzono także ślady przeróbek. Wiele ozdób ze szczecińskiego skarbu można połączyć w składające się z kilku lub nawet kilkunastu egzemplarzy komplety biżuterii: guzików, rozet, zapinek oraz okuć pasów.

Bibliografia

  • Frankowska-Makała M., Średniowieczne srebrne ozdoby w skarbie ze szczecińskiego Podzamcza [w:] Terra Transoderana. Sztuka Pomorza nadodrzańskiego i dawnej Nowej Marchii w średniowieczu, Materiały z sesji SHS, Oddział w Szczecinie, Szczecin 2004, s. 203–215, il. s. 303–306.
  • Frankowska-Makała M., Do kogo mogły należeć srebrne ozdoby ze szczecińskiego skarbu? [w:] Nie tylko archeologia, Księga poświęcona pamięci Eugeniusza „Gwidona” Wilgockiego, red. E. Cnotliwy, A. Janowski, K. Kowalski, S. Słowiński, Szczecin 2006, s. 271–278.
  • Frankowska-Makała M., Srebrne ozdoby ze skarbu z Podzamcza w Szczecinie, [w:] Odra – przeszkoda czy pomost w ekspansji kulturowej? II Polsko-Niemieckie Spotkania Archeologiczne, Materiały z konferencji w Dychowie 29 kwietnia - 1 maja 2004 r., „Biblioteka Archeologii Środkowego Nadodrza”, zeszyt 2, Zielona Góra 2004, s. 317–331.
  • Słowiński S., Wilgocki E., Przyczynek do poznania obrotu pieniężnego miast zachodniopomorskich w średniowieczu. Monety ze skarbu z Podzamcza w Szczecinie, Materiały z konferencji „Odra – przeszkoda czy pomost w ekspansji kulturowej?” Dychów 29 kwietnia – 1 maja 2004 r., „Biblioteka Archeologii Środkowego Nadodrza”, zeszyt 2, s.305–316.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Monika Frankowska-Makała