Stefania Grabowska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefania Grabowska
aktorka, śpiewaczka, pedagog
brak zdjecia
Data urodzenia 3 stycznia 1903
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 20 lutego 1968
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie

Kw. 38 B, rząd 1, nr grobu 12

Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Narodowość polska


Stefania Grabowska (1903–1968), aktorka, śpiewaczka, pedagog

Życiorys

Urodziła się 3 stycznia 1903 r. w Wilnie[1]. Jej rodzicami byli Józef i Józefa (z domu Korbut lub Korybut)[2] Nienartowie. Ojciec był, jak napisała w swoim życiorysie, kasjerem. W 1919 r. Stefania ukończyła w Wilnie gimnazjum (typu ogólnokształcącego) Julii Maciejewiczowej (1863–1937), a w 1921 r. - handlowe kursy buchalteryjne.

W latach 20. XX w. Stefania Nienartówna występowała w teatrze „Lutnia” i w teatrze na Wielkiej Pohulance w Wilnie. Grała między innymi rolę Jadwigi w „Strasznym Dworze” Stanisława Moniuszki. Wyszła za mąż za Stefana Grabowskiego (jego matka, Antonina pochodziła z rodziny Kulwieciów), który sprzeciwiał się dalszej aktorskiej karierze żony. Wstąpiła do Konserwatorium Muzycznego w Wilnie. Studia muzyczne ukończyła w 1933 r. w klasie śpiewu solowego. Klasę prowadził prof. Bazyli Karmiłow. Przedmiotem dodatkowym była gra na fortepianie. Na dyplomie nr 28 (z dn. 15 września 1933 r.), które podpisał dyrektor, Adam Wyleżyński oraz nauczyciele: Konstancja Święcicka, Zofia Wyleżyńska, Sylwester Czosnowski, dr Tadeusz Szeligowski, Magdalena Jacobi-Pawłowiczowa, Michał Józefowicz, a także sekretarz, Ludwika Dowgiałłowa podano jej oceny: solfeż – dobry, śpiew solowy – bardzo dobry, historia muzyki – dobry, teoria muzyki – dobry, instrumentacja – bardzo dobry, dodatkowa gra na fortepianie – dobry. W okolicznościowym druku pt. „Dziesięciolecie Konserwatorium Muzycznego w Wilnie 1923–1933” (Wilno 1933) jej nazwisko występuje w spisie i fotografiach absolwentów (s. 12).

Wielokrotnie występowała w wileńskim radiu i na koncertach dobroczynnych. W małżeństwie ze Stefanem Grabowskim urodziła dwóch synów. Po śmierci męża i zakończeniu wojny przeniosła się w 1945 r. wraz z synami z Wilna do Łodzi, gdzie ukończyli studia. Tadeusz Grabowski, znany potem jako Tadeusz Zwilnian Grabowski (1926–2012)[3], dr nauk humanistycznych, pisarz, dramaturg, literaturoznawca, wykładowca oraz Mieczysław Grabowski (1928–2001) [4], profesor nauk chemicznych, krystalograf, związany z Uniwersytetem Łódzkim.

Zdjęcie rodzinne. Od lewej: Czesław Kluk, Stefania Grabowska, za nią – jej syn, Tadeusz, obok jego żona, Leokadia. Przed Stefanią – wnuczki: Ewa i Sylwia. Pierwszy z prawej: drugi syn, Mieczysław Grabowski. Szczecin Gumieńce, ok. 1962 r.

W Łodzi S. Grabowska podjęła pracę w Wydziale Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego Łódzkiego jako instruktorka (z tej pracy wkrótce zrezygnowała), a jednocześnie pracowała w Ludowym Instytucie Muzycznym (obecnie: Polski Instytut Muzyczny). Od września 1947 r. do września 1949 r. prowadziła klasę fortepianu na Wydziale Pedagogicznym w Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi (co poświadczyła stosownym pismem z dn. 29 sierpnia 1949 r. prof. Helena Kijeńska-Dobkiewiczowa, prorektor). Udzielała też prywatnych lekcji śpiewu. Jedną z jej uczennic była wówczas poczatkująca w sztuce wokalnej Teresa Żylisówna, znana później jako światowej sławy śpiewaczka, Teresa Żylis-Gara (1930–2021)[5] . W 1948 r. Stefania Grabowska otrzymała orzeczenie Głównej Komisji Weryfikacyjnej Związku Zawodowego Muzyków RP, przyznające jej pełne prawa członkowskie i wykonywanie zawodu bez ograniczeń (orzeczenie podpisali: Jerzy Jasieński i Mieczysław Drobner).

Zaświadczenie o pracy w szkole muzycznej, Szczecin 1954

W 1949 r. S. Grabowska przeniosła się do Szczecina i zamieszkała w dzielnicy Gumieńce w zniszczonym częściowo domu przy ul. Wierzbowej 74 m.1. Zwolnienie na własną prośbę i konieczność wyjazdu z Łodzi argumentowała kłopotami zdrowotnymi (serce). Dyrekcja Ludowego Instytutu Muzycznego w Łodzi wydała jej zaświadczenie (dn. 25 czerwca 1949 r.), potwierdzające okres zatrudnienia w prowadzonych przez Ludowy Instytut Muzyczny szkołach: od 1 września 1945 do 30 czerwca 1946 r. w wydziale śpiewu solowego, a od 1 września 1946 r. do końca roku szkolnego 1948/49 w wydziale fortepianowym, gdzie ob. Grabowska Stefania wykazywała się wielkim zamiłowaniem do pracy pedagogicznej ku zupełnemu zadowoleniu dyrekcji szkół. Przypuszczalnie prawdziwym powodem wyjazdu z Łodzi było aresztowanie starszego syna, który jeszcze w szkole średniej został członkiem Sodalicji Mariańskiej, a potem występował z antymarksistowskimi mowami, m.in. na forum Zjazdu Polonistów Polskich w 1948 r .[6] Skazany, część kary odbył w więzieniu we Wronkach.

Absolwenci Szkoły Muzycznej im. F. Chopina w Szczecinie ze swoimi nauczycielami,
Stefania Grabowska (wśród siedzących, druga od lewej), 25 sierpnia 1955

W Szczecinie Stefania Grabowska podjęła pracę jako nauczycielka muzyki w szkole podstawowej w dzielnicy Gumieńce. Uczyła też śpiewu w otwartej w marcu 1946 r. przez Wacława Piotrowskiego (1876–1958) prywatnej Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina. Po upaństwowieniu szkoły kontynuowała pracę w latach 1950–1963 w Państwowej Szkole Muzycznej II stopnia w Szczecinie, prowadzonej wówczas przez Antoniego Huebnera (1904–2000). Jej uczniami byli m.in.: Jacek Nieżychowski (1924–2009) oraz Czesława Gospodarek z domu Cieślak (1938–2011), znana potem pod scenicznym pseudonimem Violetta Villas. W zachowanej w jej teczce osobowej notatce, zatytułowanej „Poufne” (z dn. 20 kwietnia 1952 r.) napisano (podpis nieczytelny) w rubryce „Opinia zawodowa”: bardzo sumienna, uczy dobrze ku zadowoleniu dyrekcji, robi dobre postępy; w rubryce „Opinia społeczno-polityczna” napisano: społecznie jest czynna, chętnie podejmuje obowiązki społeczne, politycznie mało uświadomiona; w rubryce „Opinia moralno-etyczna” napisano: bardzo dobra; w rubryce „Opinia ogólna” - bardzo dobra, odpowiednia organizatorka i bardzo życzliwa.

Nagrobek Stefanii Grabowskiej na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie. Fot. C. Judek, 2022

Starszy syn, Tadeusz Grabowski, po uwolnieniu z więzienia we Wronkach, zamieszkał z żoną, Leokadią z Musiałów Grabowską (1926–2021) w Szczecinie, w domu, w którym mieszkała Stefania Grabowska. Oboje opiekowali się nią podczas choroby. Zmarła w Szczecinie w wieku 65 lat, w dniu 20 lutego 1968 r. Pochowana na Cmentarzu Centralnym, numer kwatery 38 B, rząd 1, nr grobu 12.

Przypisy

  1. W wyszukiwarce miejsca pochówku na szczecińskim Cmentarzu Centralnym, jako datę urodzin Stefanii Grabowskiej podano 1 lutego 1903 r. Stefania Grabowska. (Data dostępu 17.08.2022).
  2. Obie wersje nazwiska pojawiają się w dokumentach S. Grabowskiej w jej teczce osobowej (Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. F. Nowowiejskiego w Szczecinie).
  3. Biogram Tadeusza Zwilniana Grabowskiego. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział Warszawa [online]. (Dostęp: 7.05.2022).
  4. Magdalena Małecka, Ojciec polskiej krystalografii białek. „Kronika Uniwersytetu Łódzkiego”, 4.12.2017 r. [online]. (Dostęp: 7.05.2022 r.)
  5. Teresa Żylis-Gara, Warto dobrze zaśpiewać; Lepiej śpiewać bosko. Z Teresą Żylis-Garą rozmawia Maciej Kucharski. Ruch Muzyczny [online]. (Dostęp: 20.04.2022r.)
  6. Tadeusz Zwilnian Grabowski. W: Wikipedia [online].


Bibliografia

  1. Dziesięciolecie Konserwatorium Muzycznego w Wilnie 1923-1933. Wilno 1933;
  2. Grabowski Tadeusz Zwilnian, Grabowska Stefania. W: Encyklopedia Szczecina. Suplement 1. Red. nacz.: Tadeusz Białecki. Szczecin 2003, s. 86-87;
  3. Teczka osobowa „Stefania Grabowska”. Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. F. Nowowiejskiego w Szczecinie;
  4. Rozmowy z Sylwią Grabowską, wnuczką (córką Tadeusza Zwilniana Grabowskiego).




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Cecylia Judek