Ulica Bednarska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Bednarska
'
Ulica Bednarska
Wylot ulicy Mönchenbrückstraße od strony nabrzeża Bollwerk
  Nazwa pełna ulica nieistniejąca
  Nazwa niemiecka Mönchenbrückstraße
  Osiedle
  Dzielnica
Zobacz ulicę na:
[ Mapa Google.]
[ Google Street View.]
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Geolokalizacja: 53.422621,14.558364

Ulica Bednarska (niem. Mönchenbrückstraße), nazwa historyczna „Ulica Pomostu Mniszego”. Nieistniejąca obecnie ulica prowadząca w kierunku nabrzeża portowego. W drugiej połowie 1945 roku nadano jej nazwę ulicy Bednarskiej. W wyniku budowy Arterii Nadodrzańskiej w latach 1947-1949 i zmian komunikacyjnych w tym rejonie została zasypana gruzem z rozebranych kamienic. [1]

Historia

Ulica Pomostu Mniszego, 1706
1. - Ulica Pomostu Mniszego (Bednarska), 2. - Ulica Świętego Ducha, 3. - Ulica Sołtysia (dolna część), 4. - Ulica Królewska (Nad Wodą) 5. - Ulica Havening (Mostowa).

W niemieckiej nazwie ulicy Bednarskiej „Mönchenbrückstraße”, położonej w kwartale Passawskim, zawarte jest określenie drogi umożliwiającej dojście do pomostu ładunkowego nad rzeką Odrą („ulica Pomostu Mniszego”). Początkowo w źródłach spotykamy nazwę „pomostu braci” (broder brugge, 1405), a z czasem „pomostu mniszego” (monneken brugge 1534, münchenbrücke 1559, a także (Mönche Brücke 1698). Pomost ładunkowy należał do franciszkanów z położonego obok klasztoru przy kościele św. Jana. Do pomostu można było dostać się przez „furtę Mnichów”, zwaną także „Furtą Pomostu Mniszego” (Mönchenbrüchen Thor, 1706). Przejście to zostało przebite w ochraniającym klasztor murze miejskim i do czasów Fryderyka Wielkiego osłaniane było przez basztę, nazywaną Okrągłą Wieżą (der Runde Turm). W XVI wieku przy tej ulicy znajdowała się łaźnia zwana „monneken”, wymieniana w dokumentach także jako „łaźnia południowa” przy pomoście mnichów (by dem undern bathstave ahn der Monneken Brugge, 1534), będąca własnością franciszkanów. Inny zapis wspomina o „dwóch działkach położonych przy Pomoście Mniszym naprzeciw łaźni pomiędzy /położonym przy niej/ wąskim przejściem a budą /położoną/ na parceli Hansa Repersa /powroźnika/” (twee boden belegen an der monneken brugge iegen der bathstauen ouer tuschen deme dwenger unde hans Repers boden inne, 1534). Z czasem łaźnia ta przeszła w ręce rady miejskiej. Potwierdza to kataster szwedzki z lat 1692 - 1709), w którym czytamy, że na parceli oznaczonej numerem 29 (Vor Mönchenbrüch Nr. 29), znajdował się dwukondygnacyjny budynek łaźni zamieszkały przez łaziebnego nazwiskiem Jörgen /Georg/ Schneider, i należący do miasta wraz z przyległym do nabrzeża Odry ogrodem i usytuowaną w nim altaną. [2]

Według wspomnianej wyżej matrykuły szwedzkiej, przy ulicy „/prowadzącej/ w kierunku Pomostu Mniszego” (nach der Mönchenbrücke (1681), lub określanej po prostu „ulicą Pomostu Mniszego” (Mönchenbrückenstraß, 1706), a także „ulicą przed Furtą Pomostu Mniszego” (Vor Mönchen Brüchen Thor, 1706) początkowo położonych było dziewięć budynków, a w późniejszym czasie sześć. Na szkicach załączonych do tego katastru spisujący geodeta umieścił dwie różne nazwy - „Przed Pomostem Mniszym” (Vor Mönchen Brüche, 1706) i „/ulica/ Mniszy Pomost” (München Brügge, 1706). [3]

Zmiany w numeracji obszaru ulicy "an der Mönchenbrücke" w latach 1706-1945

Obszar ulicy Mönchenbrückstraße

Według informacji umieszczonej na planie miasta z roku 1721, zawierającego spis właścicieli poszczególnych działek, do obszaru „przy /ulicy/ Pomostu Mniszego” (an der Münchenbrücke, 1721) należały parcele od nr 781-782 /Mönchenbrückstraße 188=6/ do nr 790 /Johannis-Kloster 204=15 - Johannis-Kloster 205=14 - Neue Königsstraße 1/. Ze spisu tego wynika, że do obszaru tego należały również inne budynki będące własnością klasztoru (dom mieszkalny nr 786, a także kościelne: plebania (nr 787, Pfarrhaus), dom kaznodziei (nr 789-790, Predigerhaus), oraz niewymieniony w spisie krużganek klasztorny oraz zakrystia (Küsterhaus). W latach 1811-1863 zabudowania klasztorne występują pod nazwą Johannis-Kloster, ale już z nową numeracją (odpowiednio 206, 203, 197-199, 204, 205). Ich widok na krótko przed zburzeniem utrwalił rysownik Emil Teschendorff. Po wyburzeniu krużganka i pozostałych budynków klasztornych, w ciągu 1863 roku powstaje w tym miejscu nowa ulica z nową zabudową, początkowo w latach 1863-1880 z numeracją ulicy Königsstraße, a od roku 1881 już pod nazwą Neue Königsstraße.

Porównanie położenia obszaru ulicy Mönchenbrückstraße w latach 1706-1882




Jak podaje Carl Fredrich, pomiędzy południowym skrzydłem krużganka klasztornego a murem miejskim i posadowioną w nim okrągłą półbasztą, zwaną Biała Główka (Wittkopp), położony był tzw. „stary dom sierot” (alte Waisenhaus), ufundowany w 1660 roku, a ostatecznie wybudowany w 1684 r. [4] W katastrze szwedzkim z roku 1706 został on opisany jako „Kinderheim”. W 1730 r. pastor Schinmeyer z kościoła św. Jana wygospodarował w nim, mimo oporu innych właścicieli szkół, pomieszczenie na szkołę dla biednych. W 1744 r. miało tu utrzymanie 24 biednych dzieci obojga płci. Zbudowany na bagnistym podłożu budynek sierocińca z czasem zaczął osiadać i zanim go ostatecznie rozebrano, utrzymywał się tylko dzięki połączeniu z krużgankiem.



Część nabrzeża, leżąca na południe od tej ulicy, w 1. poł. XIX wieku nazywana była Nabrzeżem Przy Pomoście Mniszym (an der Mönchenbrückebollwerk, 1842) a w późniejszym czasie Nowym Nabrzeżem (Neue Bollwerk).

Przypisy

  1. Nazwę ulicy Bednarskiej wykreślono z wykazu ulic dopiero w kwietniu 1979 roku. AP w Szczecinie, UMwS, sygn. 689, Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie odbytego w dniu 6 kwietnia 1979, s. 80 i 133 – 137. Brak uzasadnień; zob. Sz. Bursewicz, Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina 2004. Nr 23, s. 23, tamże przyp. 40.
  2. Die schwedische Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709. Karten und Texte. Herausgegeben von der Historischen Kommission für Pommern e. V. und dem Landesarchiv Greifswald in Verbindung mit der Gesellschaft für pommersche Geschichte, Altertumskunde und Kunst e. V. Städte. Bd. 3, Teil 2: Stettin. Passauer Viertel. Verlag Ludwig, Kiel 2005, s. 52.
  3. Die schwedische Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709... op. cit., s. 27, 39.
  4. C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929, s. 100, tamże ryc. 23.


Galeria

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Fredrich C., Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
  • Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina 2004. Nr 23, s. 81-112. Szczecin 2005.
  • Die schwedische Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709. Karten und Texte. Herausgegeben von der Historischen Kommission für Pommern e. V. und dem Landesarchiv Greifswald in Verbindung mit der Gesellschaft für pommersche Geschichte, Altertumskunde und Kunst e. V. Städte. Bd. 3, Teil 2: Stettin. Passauer Viertel. Verlag Ludwig, Kiel 2005 /tłum. na niemiecki Dirk Schleinert/.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk